روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٦١
متعاقب همين بر اثر درگيرى بين طرفين، امير افشار، احتشام الدوله را دستگير نمود و به دنبال تعقيب وى از سوى مركز، از طريق بندر انزلى به روسيه متوارى شد و يك سال در آنجا ماند. سال بعد پس از مراجعت در تبريز در منزل ميرزا جواد آقا مجتهد معروف تبريز متحصن گرديد و با وساطت مجتهد از تقصيراتش چشمپوشى شد.
امير افشار اگرچه به ظاهر طرفدار مشروطه بود اما به استبداد بيشتر گرايش داشت بهطورى كه پس از به توپ بسته شدن مجلس توسط محمد على شاه قاجار وى به همراه اسعد الدوله، به سركوب مشروطهخواهان خمسه مأموريت يافت. او در ١٣٣٤ ق با توافق روسها حكمران خمسه شد. پس از كودتاى سيد ضياء الدين طباطبايى در ١٢٩٩ ش، ميرزا غفار خان سالار منصور قزوينى در ٣ رجب ١٣٣٩ به حكمرانى زنجان منصوب گرديد و به دستگيرى و اعزام جهانشاه خان امير افشار به تهران مأموريت يافت. سردار افشار پس از اطلاع مخفيانه به قزوين فرار كرد و طى تلگرافى از سردار سپه تأمين خواست. تأمينش مشروط به خلع سلاح خود و همراهانش گرديد. او سپس مخفيانه خود را به تهران رساند و مستقيما به منزل سردارسپه رفت. اموال و دارايىهاى وى توسط حاكم زنجان غارت و مصادره شد. او در ١٣٠٢ ش طى درخواستى از وزارت داخله خواهان استرداد اموالش شد اما به نتيجهاى نرسيد. سردار افشار در ارديبهشت ١٣٠٥ به عنوان نماينده زنجان در مراسم تاجگذارى رضا شاه شركت كرد.
[تصوير] محمد حسن خان افشار
وى در سن نود سالگى در شب پنجشنبه ١٥ رجب ١٣٤٧ مطابق با ١٣٠٧ ش در نجف از دنيا رفت و در همانجا مدفون گرديد. احداث مسجد و مدرسه علميه قيدار، بقعه حضرت قيدار نبى؛ و تعمير مسجد چهل ستون زنجان از اقدامات اوست. (دفتر ادبيات انقلاب اسلامى، آرشيو؛ احتشام السلطنه، خاطرات، صفحات متعدد؛ بامداد، شرح حال رجال ايران قرنهاى ...، ج ٢، صص ٢٧١ و ٢٧٢).
______________________________
(٤). روزنامه ايران، شم ١١٥٢، ص ٤.
(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٧، ص ٨.
(٦). روزنامه ايران، شم ١١٥٦، صص ٢ و ٣.