روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٦١٠
* گزارش مستشار الدوله از نقشه جعلى روسها
مستشار الدوله كه به واسطه استنكاف هيأت روسى موفق به حلوفصل اختلافات ارضى و آبى دولتين ايران و روس در منطقه حسنقلى، اترك و فيروزه نشده بود، امروز يكى از يافتههاى خود را از ترسيم نقشه جعلى روسها براى تصاحب بخشهايى از زمينهاى مرغوب نواحى حسنقلى به وزارت امور خارجه گزارش داد. او نوشت آن طرف رود اترك قابل كشت نيست و از آب اترك در آن سو نمىشود بهره برد. و روسها براى اينكه بتوانند طوايف يموت را در هردو طرف مرز تحت استيلاى خود داشته باشند «نهر كوچكى را كه موسى خان تركمن تبعه ايران براى زراعت مزارع خود حفر كرده بوده است، در نقشهجات رسمى به اسم اترك ترسيم نموده، به اين دسيسه متجاوز از ده فرسخ مربع بهترين اراضى نواحى حسنقلى را از خاك ايران منتزع نمودهاند.» و در پايان يادآور شد «در صورتى كه اترك حقيقى سرحد اتخاذ شود اراضى قابل زراعت در داخل ايران مانده كليه طوايف يموت طبعا تابع ايران خواهند بود.» ٣
* از سرگيرى مذاكرات مرزى در اوايل بهار
مستشار الدوله رئيس كميسيون سرحدى دولت ايران خبر داد كه طرف روسى در نامهاى كه اخيرا نوشته خواستار از سرگيرى كار كميسيون از اوايل بهار آينده شده است. آنها مىگويند حل اختلافات از لطفآباد كه نزديكترين مجراى آب است شروع شود و از آنجا به تجن رفته اختلافات حل شود. مستشار الدوله پاسخ داده است طبق قرارداد، كار بايد از بحر خزر شروع شود و اترك نزديكترين مجراى آب مرزى است و روشن شدن اختلافات در اين بخش به نفع اهالى است. وى خاطرنشان كرد كه روسها علاقهمند به تقسيم آبهاى مرزى لطفآباد و تجن هستند، آن هم تقسيم به نسبت نه تقسيم به تساوى. آنها به تقسيم و حل اختلافات ارضى علاقه نشان نمىدهند.
مستشار الدوله با اشاره به اين جمله شويروف رئيس كميسيون سرحدى روسيه كه «در سنوات اخيره به زحمت از تركمانهاى روس جلوگيرى كردهاند» آن را تهديدى تلويحى دانست كه اگر ايران به حلوفصل موضوع از مناطق مورد علاقه آنها تمايل نشان ندهد، روسها با اغتشاشاتى كه از طريق تركمنها ايجاد خواهند كرد ايران را مجبور به تمكين خواستهايشان مىكنند. وى در پايان پيشنهاد كرد با همين اسلحه كه به ما نشان مىدهند مىتوانيم مقابله كنيم و از حالا به مأمورين سرحدى دستور داده شود آماده پاسخگوى هرنوع تعرضى باشند. ٤
* اعلاميه شيخ محمود
دبير الوزاره منشى كارگزارى ساوجبلاغ ترجمه اعلاميه شيخ محمود را كه در مناطق كردنشين توزيع شده بود براى كارگزارى آذربايجان فرستاد. در اين اعلاميه شيخ محمود نوشته بود كه حاضر است همه چيز خود را براى استقلال و استخلاص كردستان فدا كند. او قوم كرد را ديندار و جنگاور معرفى كرده كه براى حفظ خاك خود هم مىميرد و هم مىكشد. شيخ محمود نوشته است كه شنيدهام سيد طه متعهد شده به اسم كرد و اتكا به پول و نيروى چند صد نفرى به جنگ نظاميان ترك در رواندوز و اطراف آن برود. من موافق اين كار نيستم. اگر چنين اقدامى را صلاح مىدانستم با قدرتى كه دارم دست به اين كار مىزدم. وى تأكيد كرد در اين مرحله ضمن پافشارى بر استقلال و تلاش در اين راه نمىتوانيم ملت كرد را قربانى منافع ديگران كنيم. ٥ اين همان اعلاميهاى است كه در روز پنجم دى بدان اشاره شد.
* استقبال از ورود سيميتقو به سليمانيه
هفتهنامه روژ كوردستان در شماره امروز خود (٢٣ جمادى الاول) شرحى از ورود «قهرمان كردستان حضرت اسماعيل آقا سمكو» به سليمانيه چاپ كرد. در روز ورود تمام دواير حكومتى و بازار سليمانيه تعطيل بودند و مقامات شهر و اهالى تا نيم فرسخ سواره و پياده به استقبال سيميتقو رفته بودند.
در اين بين «جناب رئيس داخله با جناب كاپيتن چمن وكيل مندوب سامى [سرپرسى كاكس] با اتومبيل ... تا يك فرسخى» به استقبال سيميتقو شتافته بودند. شيخ محمود نيز در اين مراسم حضور داشت. سيميتقو با برادرش احمد آقا همراه بود.
يكى از تشريفات ورود سيميتقو شليك هفت گلوله توپ بود.
به نوشته اين هفتهنامه وى در هشتم كانون ثانى وارد سليمانيه شد. ٦
[تصوير] شيخ محمود و احمد اوتومان
* بار ديگر تعرفه اروپايى
ماليات از مال التجارههاى بازرگانان ايرانى در مرز روسيه كه با تعرفه آسيايى- كه قيمتى نازلتر است- گرفته مىشد، پيش از اين، تبديل به تعرفه اروپايى با قيمتى بالاتر شده بود.
پىگيريهاى مسئولان ايرانى موجب شد كه اين تعرفه به شكل اوليه خود بازگردد.
اينك خبر مىرسد كه دولت روسيه بار ديگر تعرفه اروپايى را اعمال مىكند. اقداماتى از طرف وزارت امور خارجه آغاز شده و در مكاتباتى با بادكوبه، دستورهايى براى مذاكره ارائه گرديده است. ٧
* درخواست اطلاعات از مصرف الكل در ايران
اداره بين المللى مبارزه با الكل در نامهاى به وزارت امور خارجه خواسته است اطلاعاتى از استعمال الكل در ايران براى آن اداره بفرستند تا در سالنامه رسمى آنان چاپ شود. موضوع از طرف وزارت خارجه به مجلس حفظ الصحه دولتى منعكس شده تا اطلاعات لازم را به آن وزارتخانه تحويل دهد تا متعاقبا «به اداره بين المللى ضد استعمال الكل» فرستاده شود. ٨