روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٨٢

* ديدار گروهى از اهالى اروميه با رضا خان‌

امروز گروهى از اهالى اروميه كه روزنامه اقدام آنان را «مهاجران بى‌خانمان اروميه» توصيف كرد در خانه رضا خان وزير جنگ حضور يافته «پس از شرح فجايع استخوان‌گداز اروميه و مظالمى كه اكراد به اهالى ستمديده آنجا وارد مى‌آوردند» از سردار سپه پرسيدند كه چرا اردوى نظامى دولت به غائله اشرار آن ناحيه رسيدگى نمى‌كند. وزير جنگ پس از شنيدن سخنان جمع حاضر گفت كه «اردو در اين زودى به حملات و شورش شروع خواهد كرد. فقط مصدق السلطنه مى‌خواسته است كه اول قطع ريشه اشرار و متنفذين داخلى را بكند و بعد در قبال اصرار مهاجرين وزير جنگ وعده داده‌اند كه در اين چند روز اقدام جدى فرمايند.» ٨

* ديدار نماينده رضا خان با مصدق السلطنه‌

حاج شعبان على در تلگرامى به رضا خان- از فحواى متن روشن است كه او نماينده رضا خان وزير جنگ است- نوشت كه امروز با «ايالت كبرى دامت شوكته تعالى» ديدار كرد و ضمن مذاكرات حرف از «مواد پنج‌گانه» پيش آمد. مصدق به او گفت كه «شما چه حقى داشتيد در موضوع مواد پنج‌گانه با امير عشاير مذاكره كنيد؟» شعبان على اين اقدام را مأموريتى از طرف وزير جنگ دانست كه «بايد عشاير و ساير عشاير با طريقه‌اى مخصوص ... مذاكره و ملاقات و [آنها را] در خدمات دولت حاضر نمايم.» او اجراى مواد پنج‌گانه را به نفع دولت تعبير كرد. مصدق السلطنه در پاسخ مى‌گويد: «من مى‌گويم وزير جنگ حقى ندارد شما هم بيخود كرده‌ايد ...» شعبان على اين جمله را مايه حيرت مى‌داند و ناشى از بى‌اطلاعى والى آذربايجان. او درخواست مى‌كند حكم تازه‌اى به او بدهند تا بتواند «مباشرين، صاحبان املاك و تجار و امين ماليه» را به كار گيرد. ٩

* درگيرى مسلمانها و بهاييها در سمنان‌

روزنامه ايران در شماره امروز خود خبر داد كه مسلمانها و بهاييها در سمنان درگير شده، كار به زدوخورد كشيده است.

اين حادثه پس از وعظ يك روحانى مسلمان عليه بهاييان در مسجد رخ مى‌دهد. واعظ پس از خروج از مسجد با اعتراض و تهاجم يك فرد بهايى روبه‌رو مى‌شود و كار به زدوخورد مى‌كشد. «اهالى دكاكين را تعطيل و در محضر علما حاضر شده، جدا تقاضاى مجازات شخص مزبور را درخواست نموده‌اند.» ١٠

* كمبود ارزاق در شاهرود

شهر شاهرود به دليل نبود حيوانات باربر كه براى حمل و نقل گندم دولتى از شهر خارج شده‌اند دچار كمبود ارزاق شد.

همين امر باعث گرانى شده و مردم به لحاظ معيشتى در تنگنا هستند. تقاضا شده شتر و گارى براى انتقال گندم و اسب و قاطر و الاغ براى جابه‌جايى كالاهاى ديگر در اختيار مسئولان شهر قرار گيرد. ١١ اهالى شهر شاهرود شكايتى هم تنظيم كرده به وزارت داخله فرستادند. ١٢

* ادامه اعتصاب قراسورانهاى استرآباد

با ادامه اعتصاب قراسورانهاى استرآباد و تحصن آنها در تلگراف‌خانه، از وزارت ماليه مبلغ پنج هزار تومان براى پرداخت حقوق معوقه به اداره ماليه استرآباد كمك خرج داده شد. ظاهرا عقب افتادن حقوق تنها مربوط به اين گروه نبود و دواير دولتى استرآباد با اين مسئله روبه‌رو بودند. قراسورانها تهديد كرده بودند كه تا حقوق خود را نگيرند دست از تحصن برنخواهند داشت. ١٣

* تعيين و تهيه بودجه سال ١٣٠١

«وزارت ماليه بودجه كل عايدات و مخارج و جزء جمع‌هاى ايالات و ولايات، حتى قرا [را] تهيه نموده و نظر به وعده‌اى كه از طرف وزير ماليه به مجلس شوراى ملى داده شده بود كه براى آخر برج حمل (فروردين) به مجلس بفرستند كليه بودجه را تهيه و روز شنبه (فردا) به مجلس ارسال مى‌دارند.» ١٤

* استقبال روزنامه اقدام از ماه مبارك رمضان‌

روزنامه اقدام در سرمقاله امروز خود با عنوان «ماه صيام است زهى فضيلت و تقوى» با همان لحن انتقادى خود ضمن گرفتن برخى از مسئولان كشورى به باد انتقاد، به استقبال ماه مبارك رفت و در صفحه‌اى ديگر با چاپ قطعه شعرى سياسى از سيد حسين مدنى ياد اين ماه را گرامى داشت. طليعه شعر چنين بود:

بيت آخر از شعر اديب الممالك اقتباس و تضمين شده بود. ١٥

* اعزام بقاء الدوله به انزلى براى بازپس‌گيرى مؤسسات دولتى‌

«در تعقيب اقدامات وزارت امور خارجه براى تصرف مؤسسات روسيه در انزلى از قبيل پرت كشتى و جاده آهن و غيره كه بايد موافق عهده‌نامه به دولت ايران واگذار شود، با سفارت دولتى جمهورى روسيه مذاكره شده و بالاخره بر حسب دستور وزارت امور خارجه كه به اداره كل گمركات صادر گرديده آقاى بقاء الدوله به سمت نمايندگى دولت ايران به انزلى رفته كه از مأمورين دولت روسيه مؤسسات مزبور را تحويل گيرند.» ١٦

* ورود سالار محتشم به تبريز

امروز سالار محتشم كه در مراغه دستگير شده بود، توسط نظاميان وارد تبريز شد. از طرف ايالت آذربايجان به مراغه تلگرام شد كه اسلحه او، عدل الدوله و كسان‌شان را هم گرفته به مأمورين تحويل دهند. ١٧

______________________________
(١). اسنادى از امتياز نفت ...، ص ١٠٩.

(٢). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر ...، ص ١٥٣.

(٣). هروى بصير الدوله، دو سال روابط محرمانه ...، ص ٢٧/ مقدمه؛ «بوريس‌