روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٩٨
* حركت امير لشكر شمال غرب به مناطق مرزى كردستان
عبد اللّه طهماسبى امير لشكر شمال غرب امروز خبر داد كه براى آگاهى از تمايلات و افكار كردهاى مرزنشين و نيز ارتباط شيخ محمود با آنها راهى ساوجبلاغ شده؛ و اينك در اروميه است. وى كار ديگر خود را بازديد از قواى دولتى مستقر در آن نواحى دانست. وى اضافه كرد كه اوزدمير پاشا نيز طبق اطلاعى كه قبلا داده بود قواى شرق رواندوز را تقويت كرده است. ٥
* تكذيب خبر كارگزارى مازندران در تلفات قشون و افراد امير مؤيد
فرمانده نظاميان مازندران و استرآباد امروز خبر داد كه گزارش كارگزارى مازندران از تلفات اعلام شده درگيرى نظاميان با امير مؤيد درست نيست. «قضيه جنگ اخير همان بود كه در اوايل ميزان (مهر) از سارى راپورت داده شد. دو نفر نايب زخمى بودند معالجه و از افراد تلفات و زخمى نبوده است. در خصوص فوت پسر سهم الممالك شايع است ولى قطعا نمىتوان تصديق كرد.» ٦
* تقاضا براى بازگرداندن دو زن از خاك عثمانى
ماهتاج خانم دختر اقبال الملك و عشرت خانم دختر رضا خان ژنرال كه توسط سيميتقو بالاجبار برده شدهاند، اينك در خاك عثمانى هستند. تركها به علت اينكه آنها از اتباع سيميتقو هستند، نگهشان داشتهاند، اما خويشان اين زن در اروميه جدا خواستار بازگرداندن آنها هستند. «چون صيغه آنان شرعى نبوده و از روى عنف بوده است.» امير لشكر شمال غرب با ذكر اين موارد نوشت كه با نماينده عثمانى در اروميه صحبت كرده است و قبول كرده مساعدت نمايد تا حكومت آنكارا از بازگشت آنها ممانعت نكند. وى بازگشت اين دو زن را در ارتقاء روحيه اجتماعى شهر اروميه مؤثر دانست. ٧
* استعفاى رئيس بانك ايران
مرتضى ممتاز الملك امروز استعفا داد. او امروز در شرحى كه به صورت يك جزوه، چاپ شده بود با اشاره به نامههاى متعددى كه به قوام السلطنه رياست وزراء نوشته و هيچكدام صورت عمل به خود نگرفته، استعفاى خود را از اين سمت به اطلاع قوام السلطنه رساند. «با وعده و تعهداتى كه در بدو امر از طرف اولياى امور در باب اين مؤسسه شده اميد كلى داشت [كه در] فاصله دو سه ماه حسابهاى سابق را تصفيه [تسويه] و با اضافه سرمايهاى كه پس از تأديه قروض و تفريغ محاسبات حاصل مىشود سرمايه معتبرى از براى داير كردن و به راه انداختن بانك ايران موجود خواهد بود.
غافل از اينكه كليه مجاهدات در مقابل سد آهنينى كه بدهكاران بانك كشيده و مشكلات سختى كه ايجاد كرده و از طرف كارگزاران امور نيز تقويت مىگرديد تحصيل موفقيت را از مجاهدات، غيرممكن و تمام مساعى اينجانب را بلااثر و بىنتيجه ساخته و منحصر به ترتيب صورت محاسبات و تحرير ارقام نموده است.» وى در پايان با يادآورى ورود ميلسپو براى تصدى امور مالى ايران خواست كه فرد ديگرى را براى رياست اين بانك معرفى كنند. ٨
* استقلال كردستان و توطئه انگلستان
روزنامه شفق سرخ در سرمقاله امروز خود با عنوان «استقلال كرد- شيخ محمود» با يادآورى گذشته نزديك شيخ محمود كه همپيمان عثمانى بود و عليه انگليس مىجنگيد و اكنون همپيمان انگليس است و عليه عثمانى فعاليت مىكند، استقلال كردستان عراق و حاكم كردن شيخ محمود در آن منطقه را ترفندى پس از شكست اسماعيل آقا سيميتقو ارزيابى كرد كه پس از فروپاشى اين قدرت، شيخ محمود را در كردستان عراق حاكم كردند، به او استقلال دادند تا از پيشروى كماليون به طرف بغداد جلوگيرى كنند. نويسنده اين مقاله با اشاره به نشريه بانگ كردستان كه شيخ محمود آن را در سليمانيه انتشار مىدهد توجه خوانندگان خود را به شعار اين جريده جلب كرد: اى كردها شورش كنيد و خود را از دست ايران خلاصى بخشيد. ٩
* عطر كمال پاشا
مغازه «يك كلام» در آگهى خود عطرى كه نام «مصطفى كمال پاشا» داشت تبليغ كرد و به مشتريان خود گفت كه «اقسام عطرهاى اعلا از جمله عطر معروف به مصطفى كمال پاشا و صابونهاى عطرى» وارد شده، بشتابيد. ١٠
* توبهنويسى دبوا
بنابر آنچه روزنامه ايران در شماره امروز خود به چاپ رساند لئون دبوا گوستاو از گفتههاى خود عليه قوام السلطنه پشيمان و آنها را تكذيب كرد. او با وسط گذاشتن شرافت خود نوشت كه «اعتراف مىنمايم كليه چيزهايى كه خواه در مشهد و خواه در تهران و خواه در هر نقطه ديگرى بر عليه حضرت اشرف آقاى قوام السلطنه نوشته يا گفتهام و يا اظهار داشتهام و كليه عملياتى كه بر عليه ايشان نمودهام متكى به هيچ مدرك اساسى نبوده است و از كليه نوشتجات و عمليات خصمانه خود بر عليه حضرت اشرف آقاى قوام السلطنه اظهار تأسف نموده و به ايشان اختيار مىدهم اين اعتراف مرا كه در كمال آزادى به عمل آمده است هرطور مايل هستند به كار ببرند.» پولن وزير مختار بلژيك در تهران اين نوشته را به امضاء دبوا تأييد كرد. وى همچنين تعهدنامهاى در شش ماده امضا كرد كه نه به ايران برگردد، نه ادعاهاى خود را در جايى مطرح كند و نه طلبى را ابراز كند و از خاك ايران خارج شود؛ در عوض دولت از تعقيب او دست بردارد. ١١
* ورود رضا خان به شيراز
امشب رضا خان وزير جنگ وارد شيراز شد و مورد استقبال قرار گرفت. ١٢ او براى ورود احمد شاه به ايران، راهى بوشهر بود.
[تصوير] شيراز قديم؛ خيابان زند