روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٠١
وقمع شد، خلع درجه كرده، محاكمه كنند. وى افزود پس از اين مأموريت به طرف تهران حركت كنيد. ٧ پيش از اين او دستور دستگيرى اين صاحبمنصبان را داده بود. (ر. ك: ٢٢ مرداد)
* رئيس تازه قشون گيلان
در پى مأموريت نايب سرهنگ اسماعيل خان رئيس قشون مستقل گيلان به مسكو و برلن، نايب سرهنگ على اكبر خان درخشانى به اين سمت برگزيده شد. حكم «رياست قسمت مستقل گيلان» امروز به او ابلاغ شد. «بهطورى كه مقتضى مىدانيد در خاتمه دادن به اوضاع گيلان و استقرار آن حدود اقدام و به سرتيپ جعفر قلى آقا ابلاغ كنيد فورا از گيلان خارج شود.» درخشانى موقعيت آن زمان گيلان را خود چنين بيان مىكند: «من كما فى السابق فرماندهى قواى اعزامى به فومنات را به عهده داشتم و شبها بدون وقفه به حملات سيد جلال به سنگرها پاسخ مىدادم. شدت عمل و حملات سيد در جنگلها توسعه يافته، اغتشاش در ساير نقاط گيلان آتيه وخيمى را در نظر مجسم مىساخت. در اين موقع «حكم من از تهران به رشت مخابره و از آنجا به كسما براى من ارسال شد.» ٨
* چراغانى و جشن در سارى
از سارى تلگرامى به مركز رسيد كه در پى وصول تلگرام رياست وزراء به اين شهر در مورد فتوحات اردوى دولتى در آذربايجان در دار الحكومه چراغانى و جشن مفصلى با حضور محترمين برپا شد و «در نتيجه اقدامات حكومت» در تمام شهر چراغانى شد كه «قابل عرض نيست.» ٩
* پايان تحصن در سفارت شوروى
بنا به قرائنى كه در منابع اين دوره موجود است فرخى از تحصن چند ماهه خود در سفارت شوروى دست كشيد. او در مقالهاى كه امروز به همين مناسبت منتشر كرد تلويحا به عدم موفقيت خود (ر. ك: ١٦ فروردين) در اين اقدام اشاره كرد. وى در اين مقاله حتى از وزير مختار جديد شوروى، شومياتسكى هم انتقاد كرد كه نتوانست به قولهايى كه رتشتين، وزير مختار پيشين به تحصنكنندگان داده بود، عمل كند. او ضمن وفادارى به آرمانهاى «حكومت كارگران و دهاقين» از گلههاى خود نسبت به نمايندگان شوروى در ايران دست شست تا مبادا امپرياليسم انگليس از آن سود جويد. ١٠ اين تحصن از ١٨ اسفند ١٣٠٠ تا امروز يعنى ١٦٢ روز ادامه داشت. ١١
* مصوبه هيأت دولت درباره تلگراف بىسيم
پس از مذاكرات احمد شاه با رئيس جمهور فرانسه در مورد خريد تلگراف بىسيم از فرانسه و انعكاس موضوع از طرف دولت فرانسه به ايران (ر. ك: ٢ تير) هيأت دولت در جلسه امروز خود مقرر كرد از وزارت امور خارجه شرحى به سفارت فرانسه در تهران نوشته شود كه دولت ايران حاضر است به مجلس شوراى ملى پيشنهاد دهد بهاى تلگراف بىسيم معادل هفتاد و پنج هزار تومان تصويب و پرداخت شود «و همچنين صدى ده منافع خالص در مدت ٢٠ سال به كمپانى اختصاص داده شود.» ١٢
* ترديد انگليس در باج دادن به روزنامهها
سرپرسى لورن امروز به كرزن وزير امور خارجه انگليس نوشت كه مخالفت با انگليس در تعدادى از روزنامهها تمركز پيدا كرده كه بايد به آنها كمك مالى كرد. «اين كمك بالغ بر ٢٠٠٠ ليره است تا بتوان از اين طريق سه روزنامه را براى مدت شش ماه خريد.» وزير مختار انگليس اضافه كرد اگر اين پرداختها قطع شود انتشار مقالات خصمانه توسط همين روزنامهها از سر گرفته خواهد شد، با اين حال اين نوع جرايد فعلا به نگرفتن پول عادت كردهاند. «به همين دليل به نظر من بهتر است اجازه دهيم روسها همچنان پول خرج كنند و ما پولهايمان را حفظ كنيم.» ١٣
* تبريك وابسته نظامى سفارت انگليس به رضا خان
سرهنگ دوم م. ساندرز وابسته نظامى سفارت انگليس در تهران امروز در ديدارى كه با رضا خان داشت پيروزيهاى ارتش را بر قواى سيميتقو تبريك گفت و رضا خان نيز آخرين موقعيت جبههها را براى ساندرز تشريح كرد. او گفت كه سيميتقو به سوى مرزهاى تركيه فرار كرده و جاده اروميه اكنون باز شده است و نيروها در راه رسيدن به اروميه هستند. ساندرز هم افزود مايل است امروز تبريك خود را به امان اللّه ميرزا فرمانده قواى آذربايجان ارسال كند و مشتاق ديدار او هنگام حضورش در تهران بوده است. در اين گفتوگو صحبتى هم از كشتار شليل و قلعوقمع نظاميان اعزامى به خوزستان پيش آمد و رضا خان گفت كه فعلا از كنه ماجرا بىخبر است، اما از لحن او روشن بود كه به بختياريها مشكوك است. «وزير جنگ گفت كه به شدت براى پرداخت حقوق ارتشيان به پول نياز دارد كه هنوز هم در پرداخت آن تأخير شده است. او بيان كرد كه تمام تلاش خود را براى حل هرچه سريعتر مسئله امتياز نفت [شمال] به كار بسته» كه شرايط مالى بهبود يابد. وزير جنگ از فعاليتهاى سفارت شوروى هم گفت كه سفارت غيرفعال است و مشكلى را از ناحيه آنها احساس نمىكند. ١٤
______________________________
(١). روزنامه اتحاد، شم ٢٢٣، صص ١ تا ٣.
(٢). همان، شم ٢٢٤، ص ٢.
(٣). روزنامه ايران، شم ١١٩٩، ص ٣.
(٤). ماجراى قتل سردار اسعد بختيارى، ص ٢١.
(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٥، ص ٤.
(٦). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٥، ص ٣.
(٧). همان، پ ٥، ص ٧١.
(٨). درخشانى، خاطرات سرتيپ على اكبر درخشانى از ...، ص ١٢٨.
(٩). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠١٥٥٣، آرشيو ١٠٨ ظ ٢ ب آ ا، م ميكروفيلم، ٠٠١٠٠١٦٠.
(١٠). آذر شهرضايى، فرخى يزدى سرانجام يك ...، صص ٨ تا ١١؛ آخرين سنگر آزادى، صص ٤١٤ و ٤١٥.
(١١). آخرين سنگر آزادى، ص ٤١٥.
(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٢١- ١- ٣٣- ١٣٠١.
(١٣).FO E ٧٠٢٨ /٦ /٤٣ .
(١٤).FO E ٠٥٨٠١ /٦ /٤٣ .