روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٥٢
ضمن ورود به عالم سياست در سال ١٢٩٢ ش وارد حزب دمكرات فارس شد. همچنين از طرف كميته ايالتى همان حزب مأموريتهاى مهم گرفت. با آغاز جنگ جهانى اول و نبرد انگليسها با عشاير فارس، وى به طرفدارى از هموطنان به نبرد بيگانگان رفت و در اين راه صدمات فراوان ديد. با سوءقصد دشمنان به جانش او به وساطت عبد الحسين ميرزا فرمانفرما، والى وقت فارس از مرگ جان سالم به در برد. ملك المحققين در سال ١٢٩٧ ش خدمت مطبوعاتى را با انتشار روزنامه گلستان در شيراز آغاز نمود و سردبيرى روزنامه را شخصا به عهده گرفت. وى در عمر مطبوعاتىاش، در پاسخ به نطق كلنل لوكس صاحبمنصب انگليسى كه جنوب ايران را جزو امپراطورى دولت انگليس قلمداد كرده بود مقالهاى در شماره هشتم سال دوم روزنامهاش خطاب به احمد شاه قاجار و وثوق الدوله رئيس الوزراى وقت و فرمانرواى فارس نوشت و اعتراض خودش را اعلام كرد. سيد محمد تقى گلستان در سال ١٣٠٤ ش از حوزه انتخابيه شيراز به نمايندگى مجلس مؤسسان برگزيده شد و در صف هيأت رئيسه مجلس قرار گرفت. بعد از قيام سى تير ١٣٣١ دفتر روزنامه گلستان به دليل طرفدارى از قوام السلطنه و درج اعلاميه او در روزنامه، مورد حمله و غارت قرار گرفت و بدين ترتيب به عمر مطبوعاتى آن پايان داده شد. افزون بر اينها گلستان چندى شهردار شيراز بود و در امور عام المنفعه از قبيل شير و خورشيد سرخ ايران، تربيت بدنى، شوراى عالى فرهنگ و انجمن آثار باستانى نيز فعاليت داشت. وى در ٢٤ شهريور ١٣٤٢ در سن ٦٨ سالگى درگذشت. (ركنزاده آدميت، دانشمندان و سخنسرايان فارس، ج ٤، صص ٢٦٦- ٢٦٣؛ بهار ايران، ص ٤).
______________________________
(١٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ٦، ص ٨٥.
(١٤). عبد المحمد ايرانى ملقب به مؤدب السلطان از مردم اصفهان، فرزند علىزاده در حدود ١٢٥٠ ش متولد شد. در سن هفت سالگى پس از فوت پدر، در حجره تجارتى برادران خود مشغول به كار شد. همزمان در مدارس قديم اصفهان به تحصيل پرداخت و در ١٧ سالگى به شيراز و سپس به بوشهر رفت. پس از گذشت يك سال عازم عتبات شده، چندى بعد به اصفهان بازگشت. سپس به نمايندگى از طرف شركت تازه تأسيس اسلاميه رهسپار بادكوبه شد. پس از چند سال در محرم ١٣٢٢ ق به مصر رفت. ابتدا در اسكندريه و به دنبال آن در قاهره روزنامه مصور چهرهنما را منتشر ساخت. اين روزنامه ابتدا به صورت ماهانه و سپس هفتگى چاپ مىشد كه تا شماره دوم سال دوم آن در اسكندريه و از شماره سوم سال دوم آن در قاهره به چاپ رسيد. عبد المحمد ايرانى در مدت اقامت خود در مصر تا سال ١٣١٤ ش چندين مرتبه به ايران و اروپا مسافرت كرد كه شرح اين سفرها را در روزنامه خود منتشر كرده است. وى از تهران، آذربايجان و اصفهان ديدن كرد و دوباره به مصر بازگشت و تا پايان عمر در قاهره ماند. وى علاوه بر روزنامهنگارى تأليفاتى نيز دارد كه از مهمترين آنها مىتوان به خط و خطاطان در شرح انواع خط و خطاطان معروف و زرتشت باستانى و تاريخ مفصل افغان، اشاره نمود. وى در پنجم آبان ١٣١٤ بر اثر بيمارى قلبى درگذشت. (صدر هاشمى، تاريخ جرايد و مجلات ايران، ج ١، صص ١٩٩- ١٩٧).
(١٥). روزنامه اتحاد، شم ٢٧١، ص ٢.
(١٦). روزنامه تايمز، به تاريخ ١٤ دسامبر ١٩٢٢، ص ١١.