روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٢٧٢
شنبه ١٣ مرداد ١٣٠١/ ٥ اوت ١٩٢٢/ ١١ ذىحجه ١٣٤٠
* تهديد علنى رضا خان
در پى وقتكشى معتمد الدوله پسر ظل السلطان در پرداخت نيمى از ارثيه پدرى كه در بانك سوئيس ذخيره شده بود، رضا خان وزير جنگ امروز در نوشتهاى معتمد الدوله را تهديد كرد «بدوا بايستى تمام اين وجه به اداره قشونى بيايد كه پس از تعيين ميزان آن به دستور اين جانب تقسيم شود و در صورتى كه در اجراى تصميم من مخالفت نموده و خيال ديگرى داشته باشيد من هم مجبور به معامله ديگرى خواهم شد.» ١ رضا خان نوع «معامله ديگر» را به رابط خود در اصفهان يعنى رئيس اركان حرب لشكر جنوب توضيح داد: «در صورتى كه بخواهد از گفته من تخلف ورزد تمام خانواده آنها را حبس خواهم كرد. مأمور مخصوصى هم براى اين كار فرستادهام.» ٢
* تحليل نماينده سياسى ايران از معاهده انگلستان و فيصل
منتخب الدوله نماينده سياسى ايران در بغداد امروز در گزارش كوتاهى كه به وزارت امور خارجه فرستاد نوشت كه بنابر تحقيقات مقرون به صحتى كه انجام داده مواد مهم معاهده بين انگليس و فيصل پادشاه عراق «لغو امتيازات اجنبيه است و تعيين رؤساى انگليسى در محاكمات و نفوذ جميع دول در عراق و مجبور بودن عراق در پذيرفتن مستشاران انگليس در تحت امر نماينده عالى انگليس و مشورت كردن در هر كارى با نماينده عالى انگليس است.» وى اضافه مىكند كه مقصود سرپرسى كاكس از اين قيود «سلب حقوق و منع نظارت و مراقبت معنوى دولت عليه [ايران] بر اماكن مقدسه است. عموم رؤساى عشاير و علما، ضد اين معاهده هستند.» ٣
* مدرسه تجارت در تبريز
امروز محمد على تربيت رئيس معارف آذربايجان با دعوت از حاكم نظامى ايالت و رؤساى ادارات و اعيان و تجار پيشنهاد كرد در تعطيلات تابستان شاگردانى كه مىخواهند در مدرسه تجارت درس بخوانند از هماينك نامنويسى كنند كه تا يك ماه ديگر كه مدرسه تجارت گشايش مىيابد، سركلاس حاضر باشند. ٤
* گزارش حاكم اصفهان از باز نشدن گره انتخابات ارامنه
سلطان محمد سردار اشجع حاكم اصفهان به وزارت داخله خبر داد كه با تلاش فراوان و جلسات متعدد بين گروههاى ارامنه در انتخابات جلفا رفع اختلاف شد و يك آگهى نيز از طرف حكومت به زبان ارمنى چاپ و توزيع گرديد كه در مدرسه عمومى جلفا جمع شوند و با حضور معاون حكومت بار ديگر انجمن نظار را انتخاب كنند. اما «مكرديج بانبان» نامزد انتخابات نه خودش حاضر شد و نه اهالى را خبر كرد.
سلطان محمد از وزارت داخله خواست اگر انتخابات جلفا بخواهد بىطرفانه برگزار شود بايد از انجمن مركزى نظارت بر انتخابات كسى را به جاى بانبان معرفى كنيد وگرنه «با اين اختلافات نمايندگى يك نفر مثل مكرديج بانبان بيشتر توليد زحمت و اسباب تأخير انتخابات فراهم خواهد بود.» ٥
* نتايج كميسيون مشترك راجع به تحويل بانك استقراضى
امروز كميسيون مشتركى با شركت نظام الملك عظيمى و ميرزا اسحاق خان رهبر از طرف دولت ايران، گلبراس و كولاك از طرف دولت شوروى و خشاب بازرس كل اداره سابق بانك استقراضى تشكيل شد. در اين جلسه طلب برخى از كارمندان روسى بانك استقراضى و نيز طلب چهل هزار تومانى سفارت روسيه مطرح شد. در اين كميسيون قرار شد بدهى به كارمندان روسى بانك سابق استقراضى به تدريج پرداخت شود، اما طلب چهل هزار تومانى سفارت روس بايد بين نمايندگان سياسى دو دولت مورد بررسى قرار گرفته، تصميمگيرى شود. حاضران قرار گذاشتند توافقات ياد شده نبايد موجب تعويق امضاى تحويل نامه بانك شود. ٦ بانك استقراضى مراحل نهايى تحويل خود را به دولت ايران مىگذراند و با نام جديد بانك ايران فعاليت مىكرد.