گزارشهاى رسيده از بنادر شمالى و گميش‌تپه به مركز حاكى است كه تركمانان استرآباد هر روز بر تعرضات خود نسبت به اهالى اين منطقه مى‌افزايند و به راهزنى و غارت اموال مردم ادامه مى‌دهند. اهالى گميش‌تپه، خواجه نفس و آشوراده، دايم در حال شكايت به حكومت هستند تا شايد اقدامى براى پيشگيرى از دست‌اندازيها از مركز صورت گيرد. ٦

* بازگشت امامقلى از نيمه راه‌

در پى تلاشهاى مسئولان دولتى براى جلب‌نظر امامقلى براى تبعيت از حكومت مركزى، اميرلشكر جنوب امروز در تلگرافى به رياست اركان حرب كل قشون و به نقل از يكى از صاحب‌منصبان نظامى نوشت كه امامقلى براى آمدن به شهر متقاعد شد و تا سه منزل همراه آن صاحب‌منصب آمد، اما در ميان راه ريش‌سفيدان ممسنى سر رسيدند و او را از آمدن به شهر منع كرده، برگرداندند. اميرلشكر معتقد بود «اهالى ممسنى با ايلات آن اطراف با امامقلى متحد، دست خارجى هم در ميان آنها كار مى‌كند.» ٧

______________________________
(١). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠٣٢٥٧، آرشيو ٦٠٤ ع ٣ ب آ ا، شم ميكروفيلم ٠٠٢٢٠١٥٦. البته قراردادى بين كمپانى نفت جنوب با ايلخان قشقايى در سى‌ام ارديبهشت با مشاركت خوانين كشكولى بسته مى‌شود.

(ر. ك: ٣٠ ارديبهشت) در همان قرار مى‌خوانيم كه در ٢٢ مهر ١٣٠٠ قراردادى بين كمپانى نفت جنوب و خوانين كشكولى منعقد شده بود كه چندى بعد وزارت امور خارجه به آن اعتراض كرد و نوشت كه «تصديق مى‌فرماييد كه كمپانى نبايد رفتار خود را از حدود امتيازنامه و رعايت حقوقى كه دولت در مملكت خود دارد منحرف سازد ... هر نوع مذاكره با كشكولى‌ها، بلاواسطه دولت ايران، مخالف امتيازنامه و حقوق دولت است.(FO E ٨٤٢ /٥٦٣١) انگليس هرگز به اين تذكرات ملايم اعتنا نمى‌كرد.

(٢).FO E ٨٩٦ /٦ /٤٣ .

(٣). روزنامه ايران، شم ١١٣٧، ص ١.

(٤). همان، ص ٢.

(٥). همان، شم ١١٣٨، ص ٢.

(٦). همان، شم ١١٣٧، ص ٢.

(٧). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٨، ص ٣.

[تصوير] صفحه اول قرارداد نفتى خوانين كشكولى با انگليس‌