روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٩٦
انگلستان و خدماتى كه به نفع انگلستان انجام داده بود به او لقب شواليه داد.) شش سال پس از ورود اردشير جى به ايران با تأسيس مدرسه علوم سياسى وى جزؤ مدرسين آن مدرسه شد. او در ١٣٢٢ ق/ ١٩٠٤ م در انجمن سرى تهران عضويت داشت. در ١٣٢٤- ١٣٢٥ ق با تشكيل لژ بيدارى ايران وى از اعضاى اصلى آن به حساب آمد و خبرنگار روزنامه تايمز لندن در ايران بود. وى به جهت صميميتش با محمد حسين فروغى در دوره پيش از مشروطه در روزنامه تربيت با وى همكارى نمود و در روزنامه پرورش به مديريت سيد محمد على پرورش نيز همكارى داشت.
اردشير جى در تحصن مشروطهخواهان در سفارت بريتانيا نقش داشت و در نخستين جشن مشروطه به عنوان رئيس انجمن زرتشتيان در آن شركت كرد. در دوره پرتلاطم مشروطه وى به دليل دوستى و صميميتش با رجال معروف انگليسى چون پرسى سايكس، دنيس راس و لرد لينگتن به يكى از شخصيتهاى شاخص اين دوره مبدل گرديد.
[تصوير] اردشير جى
در ١٩١٧ م با پيروزى انقلاب روسيه و خروج اين كشور از صحنه سياست كه راه براى نفوذ همهجانبه انگلستان باز شد همزمان اردشير جى در اكتبر همان سال با رضا خان آشنايى يافت و طى ملاقاتى، با بيان اجمالى اوضاع و احوال ناشى از جنگ جهانى و حساسيت قواى قزاق، وى را تحت تأثير خود قرار داد. او رضا خان را به آيرونسايد (فرمانده كودتاى ٣ اسفند ١٢٩٩) معرفى كرد و پس از كودتاى ١٢٩٩ ش و روى كار آمدن رضا خان وى همچنان در ايران به سر برد و با رجال سياسى ارتباط داشت. حسينقلى خان نواب از جمله دوستان نزديك وى در اين زمان بود. اردشير جى در ١٤ اسفند ١٣١١/ ٢٣ فوريه ١٩٣٣ در تهران درگذشت. از او وصيتنامهاى به تاريخ نوامبر ١٩٣١/ آبان ١٣١٠ بر جاى مانده است (آباديان، «اردشير جى»، صص ٣٧٨- ٣٧٦).
______________________________
(٦). روزنامه اتحاد، شم ٢٨١، ص ٢.