روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٢٠
پنجشنبه ٩ فروردين ١٣٠١/ ٣٠ مارس ١٩٢٢/ ١ شعبان ١٣٤٠
* تفسير اصل ٧٩ قانون اساسى
امروز مقالهاى با دو امضاء مشير الدوله رئيس الوزراء و سردار معظم وزير عدليه خطاب به مجلس شوراى ملى در صفحه اول روزنامه ايران چاپ شد كه در مورد تفسير اصل ٧٩ قانون اساسى و موضوع آن حضور هيأت منصفه در دادگاه براى اتهامات مربوط به مطبوعات بود. نويسندگان، اتهاماتى را كه به مطبوعات وارد مىشود مورد تفسير قرار داده و حضور هيأت منصفه را فقط در اتهامات سياسى مطبوعات كه داراى حيثيت عمومى است لازم دانستند. امضاءكنندگان نوشتهاند:
«نظر به اينكه وزارت عدليه تقديم لايحه قانونى راجع به محاكم با حضور هيأت منصفين را در نظر دارد، قبلا تفسير اصل ٧٩ را لازم شمرده و معتقد است كه بايد اصل مزبور بدين طريق تفسير شود. در موارد تقصيرات سياسى كه مطابق قانون معين مىشود تقصيرات مطبوعات كه مخالف نظم و حقوق عمومى و اصول مستقره مطابق قانون اساسى بوده و بدين واسطه داراى حيثيت عمومى است، هيأت منصفه در محاكم حاضر خواهند بود.» ١
* به نام اسلاميت و ايرانيت
امروز اعلاميهاى با عنوان «به نام اسلاميت و ايرانيت» در روزنامه ايران چاپ شد كه حدود ٢٠٠ امضاء داشت و تأييديهاى بود از اقدامات رضا خان وزير جنگ. اين اعلاميه عيد نوروز را تبريك گفته و از رضا خان به عنوان «قائد جيش اسلام» نام برده بود. ٢ برخى منابع تهيه اين اعلاميه را سفارشى و آن را به دستور مستقيم عوامل سردار سپه دانسته تا در برابر مخالفتهاى آشكارى كه عليه رضا خان صورت مىگرفت، كارى صورت گرفته باشد. «براى اين منظور به چند نفر هوچى و استفادهطلب بازار كه محرمانه با سردار سپه و عمال او رفت و آمد داشتند، دستور داده شد كه لايحهاى تنظيم و به امضاى كسبه و تجار بازار برسانند تا به نام قدردانى نزد سردار سپه فرستاده شود. طولى نكشيد كه اين لايحه از امضاء پر شده و بلافاصله به صورت اعلاميهاى ... در تهران منتشر گرديد و برخى از جرايد موافق سردار سپه هم عينا در روزنامههاى خود نقل نمودند.» ٣
* پرسش مصدق السلطنه از مشير الدوله درباره نفت
به دنبال انتشار اخبارى پيرامون نفت شمال در آذربايجان، مصدق والى آذربايجان در نامهاى به مشير الدوله رئيس الوزراء نوشت كه اين موضوع «اذهان را فوق العاده متوجه نموده ...
وقايع را تلگراف نماييد كه به اطلاع عموم برسد.» ٤ مشير الدوله در پاسخ مصدق از اقدامات حسين علاء نماينده سياسى ايران در امريكا گفت و اينكه اختلاف دو كمپانى نفت استاندارد اويل و انگليس- ايران (كمپانى نفت جنوب) درباره امتياز خوشتاريا مرتفع شده و «استاندارد با كمپانى جنوب شركت كرده است.» اما دولت ايران با اين ترتيب موافق نبود «و به وزير مختار ايران در واشنگتن دستور داد كه با استاندارد مذاكره كرده دلايل و محذورات ايران را با اين ترتيب بيان و كوشش نمايد كه مسئله شركت را مابين دو كمپانى موقوف دارد تا امتياز موافق قطعنامه مجلس شوراى ملى پيشنهاد گردد ... اگر غير از اين مطلب در باب امتياز انتشارى در آنجا داده باشند برخلاف واقع است.» ٥
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل شد.
يكى از سخنرانان امروز سيد حسن مدرس بود كه نسبت به اختلافات لفظى و تجزيه نيروى ملت هشدار داد و گفت: «بنده عقيدهام اين است از اين اختلافات لفظى ما، بعضى ضررها متوجه مىشود ... بايد بيانات ما قسمى باشد كه نسبت به تمام مملكت خوب باشد.» او در ادامه از ستم مأمورين و متفذين محلى نسبت به مردم گلايه كرد و گفت: «بنده تصديق دارم كه امروز مردم