تندروى سياست خشن او مى‌دانند كه دولت انگليس ناچار شد او را از كار منفصل نموده، و او هم پس از انفصال از خدمت دولت استعفا داده و در اداره انگلوپرشن اويل كمپانى [كمپانى نفت انگليس- ايران‌] مستخدم شده.» وى از دولت خواست با دقت اين نوع بده بستانها را زير نظر داشته باشد چرا كه نتايج خوبى براى خوزستان ندارد. ٧

* گفت‌وگوى نماينده سياسى ايران با روحانيان نجف‌

محمد حسن بديع كارپرداز ايران در كربلا گزارش ديدار خود را با روحانيان نجف به وزارت امور خارجه فرستاد. او در اين ديدار نظر علماى آن ديار را نسبت به حقوق تاريخى ايران در بين النهرين يادآور شد و از آنان خواست با توجه به قدرتى كه دارند از اين حقوق دفاع كنند. نظر به اهميت اين سند متن كامل آن در پاورقى مى‌آيد. ٨

* تحريم انتخابات مجلس در عراق از طرف علماى شيعه‌

دولت عراق در اين روزها با جديت مشغول انتخاب نماينده و تشكيل مجلس شورا است. بخش‌نامه‌اى از وزارت داخله عراق نيز به عموم ولايات فرستاده شده است. «غرض هم از تشكيل مجلس تصديق و امضاء معاهده انگليس و حكومت است.» علماى نجف همچون آيات ميرزا حسين نائينى و آقا سيد ابو الحسن اصفهانى با همراهى ديگر روحانيان حكم به تحريم انتخابات مجلس داده‌اند.

[تصوير] آيت اللّه نائينى‌

و علت تحريم «يكى منظور نداشتن حقوق اكثريت شيعه است؛ دوم تخصيص يك نفر نماينده است از براى كربلا و نجف؛ و سوم عدم شركت در تصديق معاهده است كه آن را به حال عراق مضر مى‌دانند.» پيرو حركت روحانيان نجف آقايان سيد عبد الحسين حجت و آقا سيد حسن طباطبايى كه از روحانيان مشهور كربلا هستند، حكم تحريم روحانيان نجف را به هيأت انجمن نظار ابلاغ كرده و گفته‌اند «هركس دخالت در عمل انتخاب كند يا مردم را تحريض و تشويق به اين امر نمايد آن شخص از مراوده و اختلاط با مردم و دخول در حرم مطهر و رفتن حمام ممنوع و از جميع حقوق عموميه مسلمانان محروم است.» هيأت نظار هم از كوبندگى اين حكم عقب‌نشينى كرده‌اند. «البته انعكاس خبر تحريم انتخابات در عراق بى‌اثر نخواهد بود و اين مسئله را دچار وفقه و سكته خواهد كرد زيرا كه عنصر شيعه كه اكثريت اهالى عراق عرب را تشكيل مى‌دهد اغلب از آقا سيد ابو الحسن اصفهانى تقليد مى‌نمايند.» ٩

* نگارش قانون جزاى جديد

در پى لغو قانون جزاى عرفى كه يكى از خواستهاى روحانيان بود، اينك كميسيونى با شركت ذكاء الملك، سيد نصر اللّه تقوى، صدر الاشراف، ميرزا سيد محمد قمى و منصور السلطنه معاونت عدليه تشكيل شده تا با تبادل افكار قانون پيشنهادى جزا را با رعايت تطبيق مقررات شرعيه تدوين كنند. ١٠

* آشيان عشق‌

اخيرا جمعى مركب از دوستداران موسيقى، نقاشى و ساير گونه‌هاى هنر، مجمعى در تهران تشكيل داده و اسم آن را آشيان عشق گذاشته‌اند. ١١

* آمار تلفات درگيرى با امير مؤيد

كارگزارى مازندران پس از كسب اطلاعات تازه، به وزارت امور خارجه نوشت كه در درگيرى بين قشون دولتى و امير مؤيد سوادكوهى، پسر سهم الممالك كه تير خورده بود در گميش‌تپه فوت كرده و از قواى دولتى هم دو نفر سلطان كشته و چند نفر نظامى زخمى شده‌اند. ١٢

* اقدامات وزارت امور خارجه نسبت به مداخلات روسيه در ناحيه تركمن‌صحرا

پس از گزارش مشروح محمد حسين خان رئيس قشون استرآباد و مازندران درباره تقابل‌هاى سياسى خود با روسها در تركمن‌صحرا (ر. ك: ١٢ آبان)، وزارت امور خارجه امروز وزارت جنگ را مطلع كرد كه مداخلات روسها در منطقه و جريانات سياسى آن صفحات به سفارت كبراى ايران در مسكو فرستاده شد تا براى جلوگيرى از عمليات و تحريكات روسها و مداخلات كنسولگرى آنها در استرآباد در امور داخلى ايران اقدام كنند. تذكر مشابه به سفارت روسيه در تهران هم داده خواهد شد. ١٣

* بازگشت آيت اللّه خالصى‌زاده از مشهد

بنابر اخبار رسيده از مشهد آيت اللّه خالصى‌زاده يكى از دو روحانى تبعيد شده به ايران كه براى زيارت آستان قدس رضوى راهى مشهد شده بود، پس از چند روز توقف، سخنرانى و زيارت امروز راهى تهران شد. ١٤

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٢٥، ص ١. بيشتر منابع تصويب اين لايحه در كميسيون مربوطه را مربوط به روز ١٩ آبان دانسته‌اند كه اشتباه است.

(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٨، ص ٣٨. نايب سرهنگ اسماعيل خان يا سرلشگر شفايى بعدى همراه آجودانش سلطان حاجى خان سياح برادر كلنل كاظم خان سياح وارد برلين شد. (وثوق، داستان زندگى، خاطراتى از ...، صص ٢٤ و ٢٥).

(٣). همان، پ ٤، ص ٣١.