به دنبال ديدار مشير الدوله با كميسيون ١٢ نفرى و گفت‌وگو درباره علت استعفا، اين كميسيون از رضا خان نيز دعوت كرد كه در جلسه اعضاى آن حاضر شده و ديدگاههاى خود را بيان كند.

در اين جلسه كه امشب برگزار شد رضا خان گفت كه درباره انتقال پيام او به مشير الدوله سوءتفاهم شده و حرف او درست منتقل نشده است. (ر. ك: ١٨ ارديبهشت) وى خود را متمايل به مجلس شوراى ملى معرفى كرد و گفت كه مجلس هر تصميمى بگيرد بدان گردن خواهد گذاشت. به دنبال اين ديدار، سه تن از اعضاى كميسيون ١٢ نفرى (آشتيانى، نصرت الدوله و مساوات) براى انتقال نتايج ديدار فوق نزد مشير الدوله رفتند و سوءتفاهم پيش آمده را به او گفتند و از او خواستند كه استعفاى خود را پس بگيرد. آنها گفتند كه مجلس شوراى ملى نسبت به ادامه كار او حسن اعتماد دارد. مشير الدوله گفت كه برطرف شدن سوءتفاهم را مى‌پذيرم اما همچنان بر استعفاى خود باقى هستم و آن را پس نمى‌گيرم. ١ روزنامه اتحاد اين ديدار را در ٢٢ ارديبهشت مى‌نويسد و اين گفته را از طرف رضا خان وزير جنگ نقل مى‌كند كه «من گفتم اگر اين مسئله انجام نشود ممكن است صاحب‌منصبان نظامى به واسطه غليان احساسات از تشكيل هيأت [دولت‌] جلوگيرى كنند.» ٢

مكى قول رضا خان وزير جنگ را چنين نقل مى‌كند: «من چنين پيامى را به مشير الدوله نداده‌ام [اين‌كه نمى‌گذارم به هيأت دولت راهت دهند] و سوءتفاهم شده است. من پيغام دادم اگر بنا باشد روزنامه‌نويس اين‌طور بنويسد و توقيف نشود ما را به دربار [هيأت دولت در دربار تشكيل مى‌شد] راه نخواهند داد.» ٣ روزنامه اقدام جزئيات بيشترى از جلسه كميسيون ١٢ نفرى با رضا خان منعكس كرد. به نوشته اين روزنامه بعضى از وكلا از جناح اكثريت، قوام السلطنه را به عنوان نخست‌وزير پيشنهاد مى‌كنند كه رضا خان با عتاب پاسخ مى‌دهد: «نه ايران و نه ملت آن ديگر طاقت تحمل اين زالوهاى قساوت شعار را ندارند. ديگر ايران و ايرانى براى حكمرانى اشخاص مختلس و جانى و بدسابقه حاضر نيست. تنها كسانى مى‌توانند حكومت و زمامدارى نمايند كه در محكمه افكار عامه به خيانت محكوم نشده باشند ... اشخاصى مى‌توانند مقدرات اين ملت را به دست بگيرند كه افكار و عقايد ملت حكمرانى آنها را تصويب نمايد و نيروى ملى را هم پشتيبان آنها قرار دهد.» نويسنده روزنامه اقدام از اين گفته رضا خان چنين نتيجه‌گيرى مى‌كند كه او آماده تصدى سمت نخست‌وزيرى است و آن را به عنوان «سروش غيب هاتف» به خوانندگان نويد مى‌دهد. ٤

برخى منابع نيز تشكيل جلسه كميسيون ١٢ نفرى را با حضور رضا خان عصر امروز ياد مى‌كنند كه ساعت ١١ شب تشكيل مى‌شود. «گويا تقاضا داشته كه مجلس با رياست وزرايى وى توافق نظر حاصل كند ولى چون اين موضوع عملى نبود، سردار سپه اظهار مى‌كند كه پس در اين صورت لازم است هرچه زودتر نمايندگان توافق نظر حاصل نموده رفع بحران شود زيرا ادامه بحران اسباب تعويق كارهاى عمومى و نگرانى مردم خواهد شد و اتخاذ تصميم قطعى از طرف مجلس شوراى ملى ضرورى است.» ٥

* پاسخ احمد شاه به تلگرام مشير الدوله‌

در پى استعفاى مشير الدوله و تلگراف اين موضوع به احمد شاه در فرانسه پاسخ آن به اين مضمون كه اين استعفا موجب تأسف شده است به ايران رسيد. «به واسطه دورى از جريان بى‌اطلاع هستم. تلگرافى به آقاى مؤتمن الملك رئيس مجلس شوراى ملى نمودم كه عقايد و نظرات مجلس را در اين خصوص به من اطلاع دهند.» ٦

* رايزنى فراكسيون‌هاى مجلس درباره استعفاى مشير الدوله‌

امروز عصر فراكسيونهاى مجلس شوراى ملى تشكيل جلسه‌