به درخواست كتابخانه فلاحتى امريكا از واشنگتن و دستور وزارت امور خارجه صورتى از امور تجارى و كشاورزى ايران كه توسط وزارت فوائد عامه تهيه شده بود در قالب يك كتابچه تدوين و به امريكا فرستاده شد. سفارت ايران در واشنگتن اين كتابچه را تحويل كتابخانه ياد شده داده است. ٤

* كارخانه كبريت‌سازى تبريز

به گزارش روزنامه شفق سرخ كارخانه كبريت‌سازى تبريز با توليد روزانه پنجاه هزار قوطى كبريت «كه از هر جهت نمونه آنها نقصانى از كبريتهاى خارجى ندارد» كفايت از تأسيس كارخانه‌هاى ديگر كبريت‌سازى در تبريز مى‌كند. اما قرار است براى توسعه اين نوع كارخانه پيشنهادهايى به مجلس شوراى ملى داده شود تا ساخت آن در ساير ولايات ايران نيز مدنظر قرار گيرد. ٥

* آغاز برخوردهاى نظامى با نيروهاى سيميتقو

بنابر اطلاعات رسيده پيش قراولان اردوى نظامى آذربايجان در برخى از نقاط با قواى اكراد مصادف شده و زدوخوردى داشته‌اند كه در مجموع پيشرفت و پيروزى از آن قواى دولتى بوده است. ٦ منابع انگليسى هم اطلاعاتى در اين‌باره داشتند كه بيشتر مربوط به تحركات قواى دو طرف و اقدامات سياسى سيميتقو است. «جريان تمركز نيرو در جبهه‌هاى غرب به منظور حمله به سميتكو همچنان ادامه دارد. نيروهاى كماليست كه در مرز ايران تمركز يافته‌اند به سميتكو اطلاع داده‌اند كه او نخست مى‌بايد تركهاى تحت امر خود را به مناطق ترك‌نشين بازگرداند و تمام مهماتى را كه از منابع ترك به دست آورده است بازپس دهد. اطلاع يافتيم كه سميتكو اكثر رؤساى كرد را براى مشورت درباره اعزام سه ملا به موصل جهت جلب كمك انگليسها به نزد خود فراخوانده است.» ٧

* پيروزيهاى تازه در منطقه زلّقى‌ها

احمد خان امير احمدى اميرلشكر غرب امروز در گزارش كوتاهى به وزير جنگ نوشت كه قلعه «ايوز» نيز به تصرف درآمد. «پس از آن اردو براى قلع‌وقمع اشرار زلّقى حركت نموده، سه آبادى و قلعه نيز از زلّقى‌ها مفتوح، اشرار با دادن تلفات عده‌اى تسليم و عده‌اى فرار مشغول استرداد اموال غارتى» هستيم. اردوى نظامى تلفاتى نداشته است. ٨

* ضرب سكه‌هاى تقلبى در روسيه‌

بنا برگزارش رسيده از مشهد در روسيه شوروى پول نقره تقلبى ضرب و به گميش‌تپه وارد مى‌كنند. اهالى اين منطقه نيز متوجه شده از دادوستد با آن پولها خوددارى مى‌كنند. اين پولها هر صد تومان، هفتاد تومان معامله مى‌شود. ٩

* ورود شاهسونهاى دستگير شده به قزوين‌

امروز شاهسونهاى شورشى دستگير شده به سركردگى فارس همايون در منطقه زنجان را وارد قزوين كردند. مقصد آنها پايتخت است. شاهسونهاى دستگير شده ٥٤ نفر هستند.

جمعيت زيادى از روستاهاى اطراف براى تماشاى اين عده به شهر آمده بودند. ١٠ روزنامه اقدام ورود آنها را به قزوين، ششم ذى‌حجه ياد كرده است. ١١

* رفتار استقلال‌طلبانه شيخ خزعل‌

روزنامه المفيد عراق در شماره ٩١ امروز خبرى نقل كرد كه حكايت از رفتارهاى جدايى‌طلبانه حاكم خوزستان مى‌كرد.

خبر چنين بود كه پسر شيخ خزعل (شيخ عبد الكريم) كه حاكم هويزه هم هست با كمپانى نفت به رياست سرويلسن (حاكم سابق عراق عرب) يك قرارداد اقتصادى منعقد كرده است. اين موضوع از آن‌رو تقويت مى‌شود كه ميرزا محمد كارگزار كمپانى نفت جنوب به بصره آمده، مشغول رسيدگى به كارهاى شيخ خزعل و رسيدگى به اموال اوست. ١٢ اين خبر چند روز بعد به ايران منعكس شد. (ر. ك: ٢٠ مرداد).

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١١٩٠، صص ١ و ٢.

(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٥، ص ٩.

(٣). همان، پ ٥، ص ٣٥.

(٤). روزنامه شفق سرخ، شم ٥٦، ص ٣.

(٥). همان‌جا. اولين كارخانه كبريت‌سازى در ايران كارخانه توكلى است كه در ١٢٩٧ ش با وسايل ساده در تبريز به توليد كبريت پرداخت و سپس با وارد كردن ماشين‌آلات جديد كارخانه به صورت جديد و با ظرفيت بيشتر ادامه كار داد. پس از آن كارخانه ممتاز در ١٣٠٠ ش تأسيس يافت و سال‌ها بعد نيز كارخانه كبريت‌سازى صدقيانى با انتقال از زنجان به تبريز (از ١٣٤٢ ش) به توليد خود ادامه داد. چوب مورد احتياج اين كارخانه‌ها از درخت تبريزى (سپيدار) به دست مى‌آيد كه در اكثر نقاط آذربايجان به ويژه در اطراف تبريز و نيمه غربى آذربايجان شرقى به فراوانى يافت مى‌شود. (افشار سيستانى، نگاهى به آذربايجان شرقى، ج ٢، صص ٩٠٦ و ٩٠٧.)

(٦). روزنامه شفق سرخ، شم ٥٦، ص ٣.

(٧). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر ...، صص ١٦٥ و ١٦٦.

(٨). اسناد نخستين سپهبد ايران ...، صص ٦ و ٧.

(٩). روزنامه اتحاد، شم ٢١٦، ص ٢.

(١٠). همان، شم ٢١٨، ص ١.

(١١). روزنامه اقدام، شم ٦٣، ص ٢.

(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٣٢- ٣- ٥٢- ١٣٠١. اين خبر با واكنش مسئولان وزارت امور خارجه روبرو شد و دستور داده شد در صحت و سقم خبر تحقيق كنند و در صورت درست بودن از طريق نمايندگى ايران در لندن به دولت انگليس اعتراض شود.