روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٤٢
از فحواى جرايد مفهوم مىشود انگليسها اجراى نقشه سابق را در موضوع كردستان تعقيب مىنمايند؛ يعنى خيلى ساعى هستند كه يك كردستان مستقلى تأسيس نمايند كه از بين النهرين و مملكت ترك هر دو مجزا و در تحت وصايت و حمايت آنها باشد و قسمت كردنشين ايران را كه سكنه آن در مذهب و عنصر با اكراد عثمانى يكى هستند ضميمه كردستان مستقل نمايند و به اين سياست مىخواهند دامنه استيلا و نفوذ استعمارى خود را تا حدود اروميه بسط و توسعه بدهند ولى خوشبختانه هنوز اين مقصود از قوه به فعل نيامده و فعلا وضعيات كردستان سخت شده. نفرت طبيعى عشاير اكراد از انگليس و تحريكات تركها زمينه يك خودسرى و اغتشاش دايمى در آن جهات تهيه نموده كه اگر انگليس بخواهد به قوه قاهره غايله آنجا را رفع و عشاير اكراد را كاملا مطلع و منقاد خود نمايد از براى او خيلى گران تمام مىشود، زيرا كه كردستان مثل بين النهرين اراضى حاصلخيزى ندارد كه خسارت مال و رجال انگليس را تلافى و جبران نمايد. يك مملكتى است كوهستانى و كمحاصل و مردمان سلحشورى دارد كه استعمار آن براى انگليس صرفه ندارد؛ چنانچه عثمانيها هم از آن مملكت استفاده مادى نمىكردند. اما داشتن كردستان براى حفظ عراق عرب مفيد است و انگليسها مىخواهند آن مملكت را در تحت استيلاى خود درآورند كه بين النهرين را از خطر همسايگى و مجاورت تركها دور نمايند. حالا خوب است اولياى دولت ايران از اغتشاش كردستان استفاده نموده، موقع خود را در قطعات كردنشين ايران محكم و سرحدات آذربايجان را حفظ نمايند كه سياست خارجه هر روز يك اسمعيل آقايى در آن سرحدات براى ايران ايجاد ننمايند. چون لازم بود عرض شد. چاكر- محمد حسن بديع.»
______________________________
(٥). اسناد وزارت امور خارجه، ١٢- ٢٧- ١٦-
١٣٠١.
(٦). همان، ٥- ٢- ٣٦- ١٣٠١.
(٧). اسنادى از امتياز نفت شمال ...، صص ١٨٦ و ١٨٧.
(٨). همان، صص ١٨٥ و ١٨٦.
(٩). همان، ص ١٨٤.
(١٠). نامههاى تهران ...، صص ١٠٦ و ١٠٧.
(١١). روزنامه ايران، شم ١٢١٠، ص ٢.
(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٣٣- ١٠- ٤٠- ١٣٠١.