خارج از كشور، در ابتداى رونق آن، تجارت‌خانه سانترسايوز كه يك مؤسسه روسى است و در رشت و انزلى شعبه دارد اشكالاتى فراهم كرد و براى حمل برنج محدوديتهايى پديد آمد. ٥

* حمله روزنامه ايران به روزنامه حقيقت‌

روزنامه ايران امروز در صفحه اول خود به همراه پاسخى به دهكان‌ ٦ مدير روزنامه حقيقت او را به باد ناسزا گرفت. طليعه پاسخ چنين آغاز شده بود: «تو به قدرى بى‌شرف و جنايت‌كار هستى كه شايسته نيست نويسنده معظم ايران به تو جوابى بدهد.» نويسنده- كه شايد زين العابدين رهنما بوده باشد- با برملا كردن گذشته مدير روزنامه حقيقت كه متمايل به سياست شوروى است، او را دزد، قاچاقچى و مبلغ بهاييت دانسته بود. ٧ گفتنى است كه پس از تحصن فرخى يزدى در سفارت شوروى حملاتى بين روزنامه‌هاى وابسته به دو سياست انگلستان و شوروى شروع شد كه مطالب شماره امروز روزنامه ايران بخش كوچكى از آن نزاع مطبوعاتى است.

نكته ديگر آنكه نماينده سياسى انگليس در ايران معتقد بود روزنامه حقيقت اخيرا ٧٥٠ روبل طلا از روتشتين وزيرمختار روسيه شوروى در ايران دريافت كرده، تا دست به انتشار مقالات كمونيستى بزند. ٨

* دستگيرى تحصيل‌دار ماليه قم‌

ميرزا سيد احمد خان تحصيل‌دار ماليه قم كه مبلغ ١٨ هزار تومان از صندوق ماليه آنجا برداشت كرده بنا به تقاضاى وزارت ماليه تحت الحفظ به مركز فرستاده شد و امروز به وزارت ماليه تسليم گرديد ٩ تا به جرم او رسيدگى شود.

* انعكاس درخواست رافائيل خان ارمنى به رئيس الوزراء

امروز رضا خان وزير جنگ نامه‌اى را كه ژنرال كنسولگرى بغداد درباره رافائيل خان ارمنى نوشته بود براى مشير الدوله رئيس الوزراء فرستاد. در نامه كنسولگرى بغداد آمده بود كه رافائيل از محترمين ساكن اروميه بوده كه چند سال است براى ملحق شدن به طايفه خود بدين سو آمده، اما اينك مايل است بازگردد. موضوع بازگشت رافائيل فردى نبود، بلكه او مى‌خواست با حدود دو هزار نفر از بستگان و عشيره خود به ايران مهاجرت نمايد. رافائيل از آمادگى حدود هزار نفر از اين عده كه توان كار نظامى دارند نيز خبر داده بود. ١٠

______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٩، صص ١٧ و ١٨.

(٢). براى آگاهى از زندگى امام‌قلى خان، ر. ك: همين كتاب، ج ١، ص ٥٠٠.

(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٩، ص ٩. اين در حالى است كه در كتاب تاريخ ٢٥ ساله ارتش شاهنشاهى ايران آمده است: «در ١٩ فروردين ١٣٠١ عده‌اى از افراد دلير ارتش براى سركوبى بويراحمدى و باوى و كهم و امام‌قلى خان كه علم شورش و طغيان برافراشته بودند به طرف ممسنى اعزام مى‌گردند.» (قديمى، تاريخ ٢٥ ساله ارتش ...، صص ٩٥ و ٩٦).

(٤). روزنامه ايران، شم ١١١٢، ص ٢.

(٥). همان، شم ١١١١، ص ٢.

(٦). «سيد محمد دهگان فرزند سيد تقى عندليب كاشانى شاعر مشهور دوره ناصرى و عموزاده مؤيد الاسلام مدير حبل المتين، از تحصيل‌كرده‌هاى دانشگاه مسكو در رشته سياسى و اقتصاد بود و به آلمان و اتريش و فرانسه نيز سفر كرده و در ١٩١١ به ايران بازگشته و بعد از انقلاب ١٩١٧ روسيه، اتحاديه‌هاى كارگرى را در ايران تشكيل داد و حتى در كنفرانس چهارم بين الملل سوم به عنوان نماينده رسمى كارگران ايران شركت كرد.

روزنامه حقيقت كه ترجمه همان كلمه روسى پراودا است، ارگان جناح چپ بود و در آن روزگار ٥ هزار شماره تيراژ داشت. وى در اوايل سلطنت پهلوى از سياست كناره گرفت و مدتها رياست بانك ايران و شوروى را داشت و مرحوم چراغلى خان امير اكرم واسطه تأمين او بود.

چند روز بعد از وقايع شهريور ١٣٢٠ در همدان به‌طور ناگهانى درگذشت.» (باستانى پاريزى، تلاش آزادى ...، ص ٣٤٧).

[تصوير] سيد محمد دهگان‌

(٧). روزنامه ايران، شم ١١١٢، ص ١.

(٨). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر ...، ص ١٥٠.

(٩). روزنامه اتحاد، شم ١٤٤، ص ٤.

(١٠). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٩، صص ٦٢، ٦٥ و ٦٦.