سر پرسى لورن وزير مختار انگليس در تهران در نامه‌اى كه امروز به قوام السلطنه رياست وزراء فرستاد ضمن يادآورى درخواستهاى مشابه گذشته خود كه به آنها پاسخى داده نشده است، نوشت كه مجبور شدم با تقاضاى وزير ماليه براى اين كه اضافه عايدات گمركات را به رهن بگذارد مخالفت كنم.

وزير ماليه اضافه عايدات گمركات را در عوض وثيقه‌اى كه قبلا براى تأديه پول قرض گرفته شده از بانك شاهنشاهى براى خريد گندم تهران داده بود، پيشنهاد كرد و رد شد. وى سپس با لحنى آميخته به تهديد نوشت كه «براى صبر و تحمل طولانى دوستدار حدى مى‌باشد.» و در پايان درخواست كرد پرداخت قرض معوقه تحت توجه دقيق قرار گيرد. ٣

* درخواست سالار انتظام براى جمع‌آورى اسلحه در گيلان‌

غلامحسين خان سالار انتظام كفيل اركان حرب لشكر مركز امروز از رضا خان درخواست كرد كه يك صاحب‌منصب ارشد از تهران به عنوان رئيس كميسيون جمع‌آورى اسلحه در گيلان در نظر گرفته شود. اگر اين كميسيون به رياست سرهنگ على اكبر درخشانى رئيس قشون گيلان يا يكى از صاحب‌منصبان آن قشون تشكيل شود نتيجه مطلوب به دست نخواهد آمد. ٤ وى در تلگراف ديگرى اين خبر را هم به مركز داد كه سالار رشيد و برادرش ضرغام خبر داده‌اند كه سلاح‌هاى سنگين خود را تحويل قشون گيلان داده‌اند؛ اگر صلاح مى‌دانيد «به رئيس قسمت گيلان امر شود از حمايت آنها مضايقه ننمايد.» ٥

* معافيت از حقوق گمركى‌

طبق دستور وزارت ماليه به اداره گمرك، يك صندوق حاوى دستگاه راديو الكتروتراپى، لامپهاى الكتريك و ديگر لوازمى كه به همراه مقدارى جوهر گوگرد توسط پزشكان انگليسى براى بيمارستان دولتى خريدارى شده و از راه بصره و بغداد به تهران مى‌آيد از گمرك معاف است. وسايل را دكتر حبيب اللّه خان و عيالش وارد ايران خواهند كرد. ٦

* پشيمانى از بازگشت به وطن‌

كنسول ايران در نخجوان امروز خبر داد كه با اقدامات اين كنسولگرى اجازه بازگشت ١٩ خانوار مهاجر از ماكو كه در نزديكى نخجوان اقامت كرده‌اند، داده شد. اما «اداره جلفا از هر نفر آنها به قرار معمولى ١٥ منات پول طلا مطالبه» مى‌كند. اين عده هم به دليل عدم توانايى در پرداخت چنين پولى «ناعلاج عجالتا از مراجعت صرف‌نظر نموده‌اند.» ٧

* موافقت وزارت امور خارجه براى حضور نماينده آذربايجان در ايران‌

وزارت امور خارجه ايران امروز به نمايندگى خود در بادكوبه نوشت كه با حضور على حيدر شيروانى به عنوان نمايندگى آذربايجان قفقاز در تهران مخالفتى ندارد. «هرگاه آن نمايندگى از احوالات مشار اليه كاملا اطلاع داريد و سابقه اين شخص را خوب مى‌دانيد، نمايندگى او را از طرف وزارت امور خارجه قبول» كنيد. ٨

______________________________
(١). اسناد وزارت امور خارجه، ١٠٩- ٦- ١٥- ١٣٠١.

(٢). همان، ١١٧- ٦- ١٥- ١٣٠١.

(٣). طغرانگار، حقوق سياسى- اجتماعى زمان ...، صص ١٧١ تا ١٧٣. «در اين اوقات سفارت انگليس براى وصول مطالبات مورد ادعاى خود دولت قوام را در فشار گذاشته بود. سفارت انگليس يك ميليون و دويست و هفده هزار و سيصد و سى ليره و يازده شلينگ (معادل دوازده ميليون و چهارصد و شصت و چهار هزار و هشتاد و پنج تومان و هفتصد و پنجاه دينار) بابت اصل و فرع طلب دولت انگليس مى‌خواست. از اين پول بيست و پنج قسط سيصد و پنجاه هزار تومانى و دو قسط دويست و پنجاه هزار تومانى در ٢٧ ماه از ١٩١٨ تا ١٩٢٠ به دولت ايران و يك ميليون تومان در دو قسط در سالهاى ١٩١٩ و ١٩٢٠ (١٢٩٨- ١٢٩٩) به قزاقخانه و سيصد و نود و سه هزار و چهل و هفت تومان و دو قران و پانصد دينار مساعده به فرمانفرما والى فارس و يك صد و سى و يك هزار و يك صد و سى و هفت ليره و هفت شلينگ بابت مخارج قرارداد ١٩١٩ و بيست و سه هزار و شش صد و شصت و هفت ليره بابت فرع بود.» (صفايى، نخست‌وزيران، ج ١، ص ٤٧).

(٤). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠١، شم سند ٣٦٨٩.

(٥). همان، پ ١٦، ص ٦٥.

(٦). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٧، ص ٣.

(٧). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠٤٢٢٥، آرشيو ٧١٦ غ ٢ ب آ ا، شم ميكروفيلم ٠٠٣٠٠٠١١.

(٨). اسناد وزارت امور خارجه، ٦٤- ١- ٢- ١٣٠١.