روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٧٨
جمعه ١٨ آبان ١٣٠١/ ١٠ نوامبر ١٩٢٢/ ٢٠ ربيع الاول ١٣٤١
* بازگشت فوج پهلوى
امروز فوج پهلوى كه نقش مؤثرى در سركوب اسماعيل آقا سيميتقو داشت وارد تهران شد. اين يگان در ميدان مشق حاضر شد و با حضور رضا خان وزير جنگ، از سرتيپ امان اللّه ميرزا، سرتيپ بصير ديوان و ديگر صاحبمنصبان قدردانى به عمل آمد. در اين مراسم پرچم ذو الفقار به فوج پهلوى اهدا شد و وزير جنگ نشان ذو الفقار را به سرتيپ امان اللّه ميرزا و بصير ديوان و دو صاحبمنصب ديگر كه يكى از آنها در هنگام جنگ كشته شده بود اعطا كرد. «از طرف آقاى وزير جنگ به سرتيپ امان اللّه ميرزا امر شد كه مجددا شغل سابق خودشان را كه رياست كل اركان حرب است مشغول شوند.» ١ روزنامه شفق سرخ نام دو صاحبمنصب ديگر را كه نشان ذو الفقار گرفتند حسن آقاى سرهنگ و مرحوم محمد خان رشيد نظام ياد كرد. ٢
[تصوير] نشان ذو الفقار
* كارد در استخوان بازرگانان ايرانى
گروهى از بازرگانان شمال ايران در نامهاى كه به سه گيرنده مجلس شوراى ملى، وزارت امور خارجه و وزارت فوائد عامه نوشتند با تشريح بهاى اجناس صادراتى و وارداتى به مقايسه آن در سالهاى گذشته با سال جارى پرداختند. آنان با ارائه آمار تجارت در سال ١٩١٦ يعنى ٧٢ ميليون قران صادرات برنج در مقابل ده ميليون قران واردات نفت كه بيش از ٦٠ ميليون قران ما زاد داشته، اينك با انحصار تجارت در دست بنگاههاى ونشترك و سانترسايوز از دادوستد همين دو قلم كالا ٥/ ١٣ ميليون قران كسر درآمد داشتهاند.
آنها نوشتند كه اين دو شركت با شعبى كه در شهرهاى شمالى كشور دارند واردات و صادرات را در دست گرفته و خود تعيين قيمت مىكنند و «بدبخت تجار ايرانى دست روى دست گذاشته بدبختى آتيه و فلاكت منتظره خود را سير مىنمايند.» ٣
* تردد دزدان دريايى در سواحل تركمن
امشب شش قايق مسلح براى دزدى به طرف گلوگاه آمدند اما نظاميان جلوگيرى كرده، آنها را فرارى دادند. «از قرار معلوم روسها از اغتشاشات دريايى تراكمه مسبوق و خودشان باعث آن هستند و به علاوه روسها مىخواهند اغتشاشات دريايى را حتى ادامه دهند كه دولت ايران مثل سابق درخواست حفاظت سواحل را از آنها بنمايد.» اين خبر را رئيس قشون استرآباد و مازندران داد و نيز به تركمنهاى بازرگان اخطار كرد اگر از حركت بىرويه دزدان دريايى جلوگيرى نكنند از آمدوشد كشتىهاى تجارى آنان به استرآباد جلوگيرى خواهد كرد. ٤ به نوشته منابع انگليسى رئيس نظاميان استرآباد تا امروز توانسته است ٥٠٠ تن از تركمنها را به استخدام درآورد. اين منبع مىنويسد رضا خان به او دستور داده بود ١٥٠٠ تركمن را جذب كند. ٥