روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٦
از طرفين مجروح كه يكى از آنها كشته شده است. اغلب متهمان دستگير و به شهر آورده شدهاند و بازجويى از آنها آغاز شده. «از وزارت داخله به حكمران عراق تأكيد شد كه استنطاق مظنونين را تكميل نموده راپرت دهند تا قرار مجازات آنها داده شود.» ٨
* دست از كار كشيدن كارگران هندى كمپانى نفت جنوب
روزنامه اقدام در شماره امروز خود در خبرى كوتاه نوشت كه به دليل دستگيرى «مهاتما گاندى» رهبر نهضت مقاومت هند، كارگران هندى كمپانى نفت انگليس و ايران دست از كار كشيدند. ٩
* آتشسوزى در بارفروش
كاروانسراى معروف به بادكوبه در شهر بارفروش (بابل) امشب طعمه حريف شد. آتش از يك مغازه قنادى شروع شد و پس از سرايت به ديگر دكانها نيمى از كاروانسرا را سوزاند.
گفته شد محمد حسين خان سرتيپ رئيس قشون با نيروهايش در محل حاضر شده، با متفرق كردن مردم، گذاشتن قراول براى نگهدارى از اموال مغازهها به خاموش كردن آتش كمك كردهاند. بنابراين گزارش يك صاحبمنصب و دو نفر از افراد قشون بىهوش و يك نظامى هم زير آوار سوخته مىافتد كه نجاتش مىدهند. ١٠
* تشكر انجمن كليميان از مشير الدوله
به دنبال درگيرى بين مسلمانان و كليمىها در محله يهوديهاى تهران، امروز «چند نفر از طرف انجمن كليميها به همراه رئيس انجمن به دربار رفته و توسط آقاى شكوه الملك از حسن توجهى كه آقاى رئيس الوزراء از براى صيانت جان و مال كليميها مبذول فرمودهاند، تشكرات فوق العاده ملت كليمى را تقديم داشتند.» ١١
* ديدار ميرزا عباس خليلى با مشير الدوله
به دنبال انتقاد روزنامه اقدام از دولت مشير الدوله، امروز پيش از ظهر ميرزا عباس مدير اين روزنامه ١٢ به دعوت مشير الدوله رئيس الوزراء به خانه او رفت و با يكديگر گفتوگو كردند. اين گفتوگو در شماره ٢٦ روزنامه اقدام به چاپ رسيد. بخشى از گفتوگوهاى اين ديدار مربوط به استمرار بدون توجيه حكومت نظامى بود. مشير الدوله گفت كه اين ارثى است كه از دولت گذشته رسيده، با اين حال از حكومت نظامى فقط يك اسم مانده؛ روزنامهها، اجتماعات و تلگرامها آزاد است و سانسور اعمال نمىشود. خليلى گفت كه مراسلات گيلان سانسور مىشود و حكومت نظامى در شهرها در تمام امور دخالت مىكند؛ وزير جنگ نبايد از حدود اختيارات خود تجاوز كند.
در ادامه، روى سخن به مجلس كشيده شد و خليلى از سيد حسن مدرس انتقاد كرد كه چرا او نصرت الدوله را كه يكى از عوامل عقد قرارداد ١٩١٩ بود به نيابت دوم رياست مجلس معرفى كرد. ١٣ خليلى از اينكه در ميان نمايندگان مجلس عدهاى «فاسد و جانى و مختلس» هستند، انتقاد كرد و مشير الدوله نيز حرفهاى او را رد نكرد. واپسين حرفها اين بود كه خليلى گفت: «در صورتى كه دولت كنونى موافق آرزو و اراده ملت عمل كند دوام و توفيق آن را خواهانيم. مشير الدوله:
ما مىخواهيم با مردم متفقا كار كنيم.» ١٤
* عدم موافقت با صدور حكم رياست بلديه بروجرد به نام يمين الملك
در پى درخواست حكومت بروجرد و لرستان مبنى بر صدور حكم رياست بلديه بروجرد به نام يمين الملك، وزارت داخله در نامهاى كه امروز به مقصد بروجرد فرستاد يادآور شد كه بنابر نظامنامه تازه وزارت داخله استخدام تابع مقررات تازهاى شده كه صدور اين حكم را ممكن نمىگرداند. «چون آقاى يمين الملك مشمول حكم اخير نيستند، نمىتوان در اين خصوص حكمى صادر كرد.» ١٥
* نامه وزارت امور خارجه درباره زندانيان اتباع خارجى
وزارت امور خارجه امروز در نامهاى به وزارت داخله خبر زندانى بودن بيست تن از اتباع روس، قفقاز و لهستانى را كه از كارگزارى گيلان اطلاع داده شده بود، به آگاهى وزارت داخله رساند و درخواست كرد «امر لازم صادر بفرمايند كه آنها را در محاكم صالحه محاكمه نموده و در صورت ثبوت بىگناهى آنها را مستخلص سازند.» ١٦
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١١١٦، ص ١.
(٢). همان، صص ١ و ٢.
(٣). كوچنشينان حوزه ارسباران قرهداغ از شش طايفه چلبيانلو، قراچورلو، محمد خانلو، حسين كلو، حاجى علىلو و قورتازلو تشكيل شده است.
مردم طايفه چلبيانلو، نسبت به ايلات ديگر ارسباران كمتر اسكان يافتهاند.
سردسير آنان كوههاى شيور و گرمسيرشان كنار رود ارس از لاريجان به بالا مىباشد. رياست ايل از قديم با اولاد خدر يا خضر سلطان جد حاجى على خان پدر رحيم خان بوده است.
سواران چلبيانلو در جنگهاى ايران و روسيه، افغان و خراسان شركت داشتهاند. باقر خان، رئيس اين طايفه در سال ١٢٦٥ ق هنگام لشكركشى محمد شاه قاجار به هرات در جنگ غوريان هشت زخم برداشت ولى مردانه جنگيد و كشته شد. رحيم خان ابتدا نصرت السلطان و بعدا به سردار نصرت ملقب گشت و پس از فوت پدر، رئيس ايل شد. در سال ١٣٢٧ ق رؤساى ايلات و عشاير اردبيل، مشكين شهر، سراب، خلخال و قراچهداغ متفقا او را با عنوان حضرت اجل رئيس خود قرار دادند. او كه به دستور محمد على شاه زمانى مأمور سركوب مشروطهخواهان آذربايجان شده بود در يكى از شبهاى رمضان ١٣٢٩ به دستور بلورى كه همهكاره انجمن ايالتى و مشروطهخواهان بود به طرز فجيعى قطعهقطعه و كشته شد. پس از رحيم خان پسر او بيوك خان نصر الممالك به سردار نصرت ملقب گشته و مدتها رئيس طايفه بوده است. بيوك خان در سال ١٣١٣ ش در ارسباران درگذشت. كريم خان رشيد الدوله برادرزاده رحيم خان و پس از او عليقلى كريمى پسرش رياست طايفه را به عهده داشته است. (افشار سيستانى، ايلها، چادرنشينان و طوايف ...، ج ١، صص ١١٢، ١١١، ١١٠).
(٤). روزنامه ايران، شم ١١١٩، ص ١.
(٥). همانجا.
(٦). روزنامه اتحاد، شم ١٤٦، ص ١.
(٧). همان، شم ١٤٧، ص ٢.
(٨). همانجا.
(٩). روزنامه اقدام، شم ٢٦، ص ٢.
(١٠). روزنامه ايران، شم ١١٢٠، ص ٣.
(١١). روزنامه اتحاد، شم ١٤٩، ص ٢.
(١٢). عباس خليلى فرزند اسد اللّه و از نوادگان حاج ميرزا حسين حاج ميرزا خليل از مراجع بزرگ شيعه در دوره مشروطه در سال ١٢٧٢ ش به دنيا آمد. او در نجف متولد شد و همانجا هم تحصيل كرد. به دنبال پيدايش نهضت ضد انگليسى در عراق به مبارزه عليه انگليسها پرداخت كه از طرف آنها به اعدام محكوم شد ولى از عراق به ايران آمد و در ١٢٩٦ ش در روزنامه رعد به مديريت سيد ضياء الدين طباطبايى مشغول كار شد.
سپس به كمك سيد ضياء الدين اداره روزنامه بلديه را به عهده گرفت. در