روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١١٦
دوشنبه ٢٥ ارديبهشت ١٣٠١/ ١٥ مه ١٩٢٢/ ١٧ رمضان ١٣٤٠
* تلگرام احمد شاه به رضا خان
به دنبال استعفاى مشير الدوله، احمد شاه در تلگرامى كه به رضا خان وزير جنگ فرستاد يادآور شد كه «راجع به استعفاى آقاى مشير الدوله تلگرافى به آقاى مؤتمن الملك رئيس مجلس شوراى ملى نمودهام كه عقايد و افكار نمايندگان را به من اطلاع دهند. تا موقع رفع بحران بايد در حفظ امنيت و اوضاع عمومى كمال مراقبت را داشته باشيد.» ١
* ديدار رضا خان با وابسته نظامى سفارت انگليس
امروز بار ديگر رضا خان با سرهنگ دوم م. ساندرز ملاقات كرد.
ملاقات امروز به درخواست وزير جنگ و به واسطه تصميم ساندرز براى رفتن به گيلان انجام شد. اين ديدار پس از دريافت يادداشتى فورى توسط وابسته نظامى انگليس از سوى وزير جنگ صورت گرفت. «بلافاصله به خانه او رفتم. او گفت از اينكه برنامههاى مرا به هم زده است متأسف است، اما از من خواست به عنوان يك لطف شخصى در حال حاضر به گيلان نروم.» رضا خان گفت روسها با شك و ترديد به اين ديدارها مىنگرند و نمىخواهد در اين شرايط سياسى آنها را ناراحت كند چرا كه روسها اعتقاد دارند پيشنهادهاى وابسته نظامى انگليس در سال گذشته به او توانسته است جنبش كمونيستى را پارسال در گيلان سركوب كند. ديگر اينكه اخيرا دو تبعه روس در ماكو كشته شدهاند و اعتراض شديد روسها متوجه دولت ايران است. سوم اينكه تمركز قواى نظامى ايران در ناحيه تبريز براى مقابله با سيميتقو شك روسها را برانگيخته است. رضا خان بنابراين دلايل از من خواست تا در حال حاضر به گيلان نروم.» ساندرز بنا به درخواست رضا خان ديدارش را از ناحيه گيلان به ماه ديگر انداخت. ٢
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى در نيمههاى شب
مجلس شوراى ملى در نخستين ساعت امروز (نيمهشب) جلسه خصوصى تشكيل داد تا در مورد ابقاى مشير الدوله در سمت رئيس الوزرايى بحث كند. در اين جلسه نمايندگان به بازگشت مشير الدوله و تصدى مقام نخستوزيرى رأى دادند، اما در مورد زمان تلگرام اين تصميم به احمد شاه اختلافنظر داشتند. بخشى از نمايندگان كه به جمعيت اصلاحطلب يا همان اكثريت شهرت داشتند، عقيده داشتند پيش از تلگراف بايد با مشير الدوله وارد مذاكره شوند و پاسخ او را هم در تلگرام بگنجانند. ٣ تعداد ديگرى از نمايندگان مىگفتند كه در فرستادن تلگرام نبايد وقت را از دست داد. پس از رأىگيرى از ٦٤ نماينده حاضر ٣٣ نفر به فرستادن تلگرام پيش از مذاكره با مشير الدوله رأى دادند و قرار شد پاسخ مجلس شوراى ملى امروز به احمد شاه ارسال شود. ٤
* خبر روزنامه اقدام از وضعيت دولت
«كابينه هنوز در بوته بحران قرار گرفته و آقاى وزير جنگ شخصا به تمام امور رسيدگى مىنمايند و جلسات خصوصى مجلس هم تاكنون تصميم قطعى اتخاذ ننموده و در جلسه گذشته مذاكرات در اطراف كابينه به عمل آمده و تلگرافى كه شاه به مجلس مخابره نموده بودند مشعر بر اين بوده كه در اين موقع استعفا مورد نداشته و به مجلس دستور دادهاند كه هرچه زودتر در اين موقع بحران را خاتمه دهند.» ٥
* تلگرام وزارت داخله به سردار عشاير در فارس
اقدامات متجاوزانه طايفه كشكولى در منطقه فارس در راهزنى و غارت اموال، موجب شد كه وزارت داخله در تلگرامى به صولت الدوله سردار عشاير بنويسد كه طايفه كشكولى در شمار ايل قشقايى است و جلوگيرى از اقدامات آن جزو وظايف اوست؛ متجاوزان بايد دستگير و مجازات شوند. «از طرف آقاى سردار عشاير جوابا اشعار داشتهاند كه در مقابل خدمات و اوامر اولياى دولت مطيع بوده و فورا يك عده