طوايف هم‌قسم شده كه با انگليسها بجنگد. گويا شيخ محمود نزديك به هزار تفنگچى دارد. سيميتقو هم چند روز قبل با چهل نفر سوار از سليمانيه خارج شده و نزد عباس آقا رئيس ايل پشت‌در رفته است. سرهنگ يوسف خان فرمانده قواى ساوجبلاغ مى‌افزايد مأمور مخفى اين قشون نامه‌ها و تلگرافها را تحويل داده تا به دست سيميتقو برسد. پيام‌هاى شفاهى مأمور مخفى هم براى سيد طه ارسال شده كه وى پاسخ داده نيازى به پول ندارم، اما اگر سيميتقو حاضر به بازگشت شد براى من هم اطمينان نامه بيايد برمى‌گردم. در پايان اين گزارش آمده است كه گويا انگليس حدود هفتصد نفر از آشوريها را با چند عراده توپ در اختيار سيد طه گذاشته است. ٥

* فرار رافائيل آشورى از دست نظاميان‌

امروز بعد از ظهر رافائيل آشورى كه بايد به تبريز فرستاده مى‌شد تا به اتهامات او رسيدگى شود، تحويل دو سوار از مأمورين اجرائيات حكومت نظامى قزوين مى‌شود. در نزديكى مهدى‌آباد وقتى در قهوه‌خانه استراحت مى‌كردند، مأمور همراه رافائيل سرش از نوشيدن الكل گرم مى‌شود؛ پس از راهى شدن، رافائيل از غفلت مأمور مست سود جسته، از قاطر پياده مى‌شود و خود را گم مى‌كند. ٦

* ديدار بصير الدوله با شومياتسكى‌

بصير الدوله نماينده ويژه احمد شاه براى ارتباط با وزير مختار روسيه شوروى امروز به ديدار شومياتسكى وزير مختار روسيه به سفارت آن كشور در تهران رفت و اظهارات احمد شاه را به اطلاع وزير مختار رساند. پيام احمد شاه تأكيد بر حفظ گسترش مناسبات بود و اين‌كه شبهات نمى‌تواند نظر او را نسبت به اين روابط تغيير دهد. ٧

* اعزام نماينده لشكر شمال غرب نزد سالار رشيد

امير لشكر شمال غرب امروز خبر داد كه سرهنگ محمد على خان را به عنوان نماينده نزد سالار رشيد و ضرغام عشاير فرستاده است تا شايد موفق به جلب نظر او در اطاعت از دولت شود و به اردبيل بياورد. ٨

* نياز وزارت جنگ به سيم مس‌

وزارت جنگ از وزارت ماليه خواست سيمهاى مس اضافى خود را در تبريز به وزارت جنگ بدهد. متعاقبا تلگرافى نيز از اركان حرب كل قشون به لشكر شمال غرب شد تا اين سيمهاى اضافى را كه در كارخانه چراغ برق تبريز وجود دارد تحويل گرفته، به تهران بفرستد. ٩

* مهاجرت روستاييان به خاك روسيه‌

كارگزار اردبيل امروز وزارت امور خارجه را مطلع كرد كه روستاهاى خالصه و اربابى حسن خانلو به كلى از سكنه خالى و خراب شده است. روستاييان پيش از اين از دست شرارتهاى شاهسونهاى منطقه راهى خاك روسيه شوروى شده‌اند. عباسقلى صلاحى كارگزار اردبيل ادامه مى‌دهد كه مى‌توان اين مهاجران را با معافيت پنج ساله از ماليات به وطن دعوت كرد؛ البته امنيت آنها بايد تأمين شود؛ وگرنه با وضعيت فعلى شاهسونها كه به قول آنها نمى‌توان اطمينان كرد و به شرارتهاى خود ادامه مى‌دهند امكان فراخوانى اين روستاييان وجود ندارد. ١٠

* بخش‌نامه انتخاباتى‌

رئيس اركان حرب كل قشون امروز در بخش‌نامه‌اى به فرماندهان لشكر غرب، شمال غرب، شرق، جنوب، تيپ مستقل شمال، حاكم نظامى تبريز، خمسه، استرآباد، مازندران و اصفهان دستور داد پيرو درخواست گذشته «اسامى اشخاصى را كه در هر حوزه مسئوليت شما براى نمايندگى مجلس نامزد گرديده و يا احتمال آن مى‌رود كه انتخاب شوند اطلاع دهيد.» ١١

______________________________
(١). ميرزا فرج اللّه آصف، ملقب به سردار معظم كردستانى، در ١٢٦٠ ش در سنندج به دنيا آمد. ميرزا على نقى پدر آصف، از مالكان بانفوذ كردستان و از لشكرنويسان بود. على نقى در ١٣١٣ ق به لقب آصف ديوان و پس از گذشت ده سال به آصف اعظم مشهور شد. اين لقب سبب شد تا فرزندان وى نام خانوادگى آصف را براى خود برگزينند. ميرزا فرج اللّه پس از پايان تحصيلات مقدماتى نزد حاج شيخ عبد الحميد متخلص به عرفان به نظام روى آورد و به فرماندهى قشون ظفر كردستانى رسيد. در ١٢٩٣ ش همزمان با بازگشايى مجلس شوراى ملى به نمايندگى از كردستان به سومين دوره مجلس راه يافت و به سردار معظم كردستانى مشهور شد. اين دوره به دليل مهاجرت نمايندگان به قم و كرمانشاه در آبان ١٢٩٤ تعطيل شد. انتخابات مجلس چهارم در ارديبهشت ١٢٩٦ شروع و مجلس با چهار سال تأخير در تير ١٣٠٠ آغاز به كار كرد. آصف در مجلس چهارم و پنجم نيز حضور داشت.

وى در دوره پنجم از جمله نمايندگانى بود كه در ٩ آبان ١٣٠٤ به ماده واحده خلع قاجاريه از سلطنت و واگذارى حكومت موقت به رضا خان رأى مثبت داد. پس از آن مجلس مؤسسان در آبان و آذر ١٣٠٤ تشكيل شد كه سلطنت ايران را به رضا خان انتقال داد. آصف نيز در اين مجلس عضويت داشت و از جمله رأى‌دهندگان به آن ماده واحده بود. وى در دوره‌هاى هفتم تا سيزدهم نيز از طرف مردم سنندج نماينده مجلس شوراى ملى شد، اما در دوره سيزدهم از نمايندگى استعفا كرد؛ هرچند دوباره در دوره بعدى به مجلس شوراى ملى راه يافت، و در اين دوره از اعضاى شاخص گروه اكثريت به رهبرى طاهرى بود. آصف از جمله زمين‌داران صاحب‌نام سنندجى بود. با تعويقى كه در تشكيل مجلس پانزدهم روى داد، احمد قوام حزب دمكرات ايران را به راه انداخت كه آصف هم به عضويت آن درآمد و از منزل وى در سنندج به عنوان پايگاه اوليه نمايندگان حزب دمكرات سنندج استفاده مى‌شد. آصف در ١٣٢٤ ش مدتى سرپرستى فرماندارى شهرستانهاى گروس و سنندج را به عهده داشت و در ١٣٢٥ ش نيز به فرماندارى اين دو شهرستان منصوب شد. در تير ١٣٢٦ براى دوازدهمين بار وارد پانزدهمين دوره مجلس شوراى ملى گرديد، و پس از پايان اين دوره در ١٣٢٨ به همراه ٥ تن ديگر با سمت نماينده كردستان در مجلس مؤسسان دوم حضور پيدا كرد. در انتخابات دوره شانزدهم مجلس شوراى ملى و اولين دوره مجلس سنا، در ١٣٢٨ ش، به عنوان سناتور انتخابى كردستان و كرمانشاه به مجلس سنا رفت. آصف تا پايان عمر در اين مقام باقى ماند، تا اينكه در ٢١ دى ١٣٣٣ بر اثر عارضه قلبى درگذشت. (آرامش، خاطرات سياسى، صفحات متعدد؛ متين دفترى، خاطرات يك نخست‌وزير، ج ٢، ص ٣٦؛ اسناد احزاب سياسى ايران، ج ٢، صفحات متعدد).

(٢). روزنامه ايران، شم ١٣٣٤، صص ١ و ٢.

(٣). اسناد وزارت امور خارجه، ٦- ٤١- ٣٢- ١٣٠١.

(٤). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢٠، ص ٥٢.

(٥). همان، پ ١، صص ١٣ تا ١٥.

(٦). همان، پ ١٩، صص ٤٦ و ٤٧. با فرار رافائيل تا چهار روز بعد عوامل محلى منطقه را زيرورو مى‌كنند ولى اثرى از او به دست نمى‌آيد. رئيس اركان حرب كل قشون رؤساى امنيه غرب و شمال غرب و مركز و زنجان را هم به پيدا كردن او فرامى‌خواند و مشخصات او را هم توزيع مى‌كنند:

قد متوسط، دماغ كشيده، چهره سبزه زرد، باريك‌اندام، كلاه كوچك قزاقى مشكى در سر، مچ‌پيچ مشكى، پوتين زرد، پالتو مستعمل انگليسى، پاى راست خود را مى‌كشد، اما تا پايان اسفندماه تلاش براى يافتن او نتيجه‌اى نداد. (همان، پ ١٩، صص ٤٤ و ٤٩ تا ٥١).

(٧). هروى بصير الدوله، دو سال روابط محرمانه ...، صص ٨١ و ٨٢.

(٨). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٦، ص ٢٢.

(٩). همان، پ ١١، صص ٧٧ و ٧٨.

(١٠). همان، س ١٣٠٢، پ ١، ص ٨٩.

(١١). همان، س ١٣٠٢، پ ٥١، ص ١٠١.