مهاجرت كرده‌اند. در اين گزارش روشن نيست كه اين عده از اهالى سلماس و اروميه بودند كه اينك به موطن خود بازمى‌گردند يا اهالى روستاهاى اطراف شهر ماكو هستند كه به اين مهاجرت تن داده‌اند. چرا كه در ادامه خبر آمده است كه «تا حال خوانين و مالكين نتوانسته‌اند [آنان را] در منع عزيمت متقاعد نمايند و حاليه هم مشغول و تدريجا مى‌روند.» ٦

* بازنگاهدارى مدرسه مظفرى با چنگ و دندان‌

كنسول دولت ايران در عشق‌آباد نوشت با اين‌كه وعده‌هاى وزارت امور خارجه در كمك به گشايش و ادامه حيات مدرسه مظفرى عشق‌آباد تحقق پيدا نكرده، اما همان وعده‌ها موجب شد كه به هر وسيله مدرسه باز شود و اينك بيش از دويست و پنجاه دانش‌آموز در آن درس مى‌خوانند. آنها همگى ايرانى هستند.

كنسول يادآور شد كه تشويق كاركنان مدرسه به ادامه كار ديگر چاره‌ساز نيست. «مستدعى است در اين موضوع اقدام قطعى فرموده، راضى نشويد اين مؤسسه ملى كه هجده سال است يگانه افتخار ايرانيان اين حدود است معدوم گردد.» ٧

* بازتاب تغيير دولت انگلستان در ايران‌

برخى از مطبوعات داخلى جابه‌جايى قدرت در انگلستان را با اهميت تلقى كرده، با تفصيل به آن پرداختند. هفته‌نامه نوبهار نيز اين موضوع را مورد توجه قرار داد و در شماره امروز خود نوشت كه لويد جرج «به واسطه خبطهايى كه پس از جنگ و مخصوصا در سياست اخير شرق نزديك به او نسبت مى‌دهند سبب سلب اعتماد اكثريت از وى شده و او را مجبور به استعفا نموده ... مستر بنارلاوBonar Law كانديداى رياست وزرايى در انگلستان است.

بنارلاو از حزب محافظه‌كار [است‌] ... در ايران بعضيها از اين تغييرات و پيش‌آمدها اظهار مسرت مى‌كنند ولى معلوم نيست از يك حزب محافظه‌كار چه توقعى مى‌توان داشت، در صورتى كه ما از سياست حزب ليبرال در آه و فغانيم ... عزل‌ونصب وزراى ممالك زنده هيچ تغييرى در اين گورستان نخواهد داد.» ٨

[تصوير] بنار لاو

______________________________
(١). حاج آقا جمال اصفهانى (١٢٨٤- ١٣٥٤ ق/ ١٣١٤ ش) سومين چهره شاخص خانواده آقانجفى است. عمده شهرت وى به سبب تبعيد از اصفهان به تهران به دست نيروهاى اشغالگر روس در جنگ جهانى اول است. او در تهران از موقعيت درخورى برخوردار شده، مدتى هم امام جمعه بود.

حاج آقا جمال در جريانهاى سياسى و اجتماعى نفوذى يافته، بسيارى او را مانعى در روند غرب‌گرايى دانسته‌اند. پس از كودتاى اسفند ١٢٩٩ به مخالفان سردار سپه پيوسته، در جمع هواداران سيد حسن مدرس ايستاد. او در نخستين مجلس مؤسسان (١٣٠٤ ش) هم عضويت داشت. باوجوداين هنگام رأى‌گيرى براى تصويب نهايى ماده واحده تغيير سلطنت قاجاريه جزو غائبين آن مجلس بود. گفته شده است كه در مخالفت با رضا شاه همراه برادرش آقا نور اللّه نجفى به مبارزه برخاست. اما پس از مرگ برادرش تهران را ترك گفت و رهسپار قم شد. در اوايل ١٣٥٢ ق/ ١٣١٢ ش به اصفهان بازگشت. تا زمان مرگش كه در ٢٥ جمادى الاول ١٣٥٤/ ٢ شهريور ١٣١٤ روى داد گوشه عزلت برگزيد و با كسى معاشرت ننمود. برخى بر اين باورند كه در اين مدت تحت‌نظر بوده، مرگش نيز مشكوك بوده است؛ طورى كه مجلس ختم وى چند ساعتى با اجازه دولت در مسجد شاه برگزار گرديد و پس از آن كسى به سبب مقررات و محدوديتهاى دولتى مراسم سوگوارى براى او برپا نكرد. (بصيرت‌منش، علما و رژيم رضا شاه، ص ٣٤٤؛ مرسلوند، زندگينامه رجال و مشاهير ايران، ج ١، صص ١٩٠ و ١٩١).

(٢). روزنامه اتحاد، شم ٢٥١، ص ٢.

(٣). روزنامه ايران، شم ١٢٤٢، ص ٣.

(٤). اسناد وزارت امور خارجه، ١٠- ١٦- ٢- ١٣٠١. پس از رسيدن اين گزارش به وزارت امور خارجه پاسخى كه به كارگزارى مازندران نوشته شد، ضمن تشكر از توجه آن مركز به اين مسائل مهم و رضايت از اقدامات مسئولان آن كارگزارى اشاره شد كه «در موضوع پول قاچاق كه وارد مملكت مى‌شود البته نبايد جلوگيرى شود ولى در قسمت راجع به خروج آن اقدام لازم به عمل آمده است.» (همان، ٧- ١٦- ٢- ١٣٠١).

(٥). همان، ٢٢- ١٤- ٤٩- ١٣٠١. برعكس بسيارى از درگيريهاى رخ داده در سطح كشور، آن‌چه بين امير مؤيد و نظاميان حاضر در مازندران رخ داد هيچ انعكاسى در مطبوعات نداشت.

(٦). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠٤٢٢٥، آرشيو ٧١٦ غ ٢ ب آ ا، شم ميكروفيلم، ٠٠٣٠٠٠١١.

(٧). اسناد وزارت امور خارجه، ٢٢- ٢- ٣٢- ١٣٠١.

(٨). روزنامه نوبهار، شم ٥، به تاريخ اول عقرب ١٣٠١، ص ٨٠.