روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٨٩
رياست وزراء فرستاد. در نامهاى كه دعوتنامه پيوست آن شده بود، توضيحى درباره مفاد آن داده نشده بود. ٧
* نهضت ملى كرد از نگاه روزنامه العراق
كنسولگرى ايران در كربلا مطلبى را كه جريده العراق در شماره امروز خود با عنوان «نهضت ملى كرد» به چاپ رسانده بود به ايران فرستاد. اين روزنامه نوشته بود كه «در كردستان امروز يك نهضت ملى موجود است كه غرض آن تقويت حكومت وطنى و قومى است و اين نهضت ملى در تمام اراضى كردنشين وجود دارد و بعضى از رؤساى اكراد براى پيشرفت اين غرض منتهاى جهد و كوشش را به عمل مىآورند.» همين نشريه از قشونگيرى در سليمانيه هم خبر داد كه توسط «صالح زكى بيك» صورت مىگيرد. ٨
* انعكاس توصيه اركان حرب لشكر مركز به وزارت پست و تلگراف
به دنبال پيشنهادى كه كفيل اركان حرب لشكر مركز در مورد سالارمبشر رئيس تلگرافخانه گيلان به وزير جنگ نمود (ر. ك: ٦ دى) وزارت جنگ اين پيشنهاد را به صورت توصيه و درخواست به وزارت پست و تلگراف انعكاس داد و تقاضا كرد از آنجا كه سالارمبشر خدمات شايانى در تلگرافخانه گيلان با كشف خيانت دو نفر تلگرافچى در رشت كرده است، شايسته نيست اكنون در تهران سرگردان و بلاتكليف باشد. ٩
* بازگشت مستشار الدوله
بنا به گزارش تلگرافچى استرآباد، مستشار الدوله پس از مدتى توقف در گميشتپه و تلاش براى حلوفصل مسائل ارضى و آبى با روسها بدون نتيجه امروز بازگشت. كميسيون سرحدى ايران با همه بار و بنه از راه قراسو به سمت بندر جز آمدند تا از آنجا راهى تهران شوند. ١٠
* توسل سعد الدوله به رضا خان
سعد الدوله در نامهاى به رضا خان وزير جنگ، خواستار رسيدگى به مطالبات خود از بانك ايران شد؛ و اينكه در هيأت دولت موضوع را طرح كند شايد به واسطه طرح مسئله توسط او ترتيب اثرى داده شود. رضا خان هم نامه را به قوام السلطنه رياست وزراء فرستاد و در نهايت قرار شد در هيأت دولت مطرح شود. ١١
* ارسال اعتراضيه سفير امريكا به وزارت جنگ
در پى بدرفتارى نظاميان با برنارد گاتليب كنسول امريكا در روز ورود احمد شاه به تهران (ر. ك: ٢٧ و ٢٩ آذر) سفير امريكا در تهران نامهاى اعتراضآميز به وزارت امور خارجه فرستاد.
اين نامه امروز به وزارت جنگ فرستاده شد تا «هر جوابى كه بايد به سفارت مشار اليها داده [شود] وزارت امور خارجه را مستحضر فرمايند.» ١٢
* جشن به رسم روسها
زمانى كه روسها امتياز راه شوسه را در ايران داشتند در ابتداى هر سال ميلادى جشن مىگرفتند. اينك حسين خان ميرپنجه رئيس خط قزوين به تأسى از آن مراسم، در شهر قزوين جشن برگزار كرد و عميد السلطنه وزير فوايد عامه، معاون او و برخى رؤساى ادارات دولتى در اين جشن شركت كردند. ١٣ روزنامه ايران در خبر ديگرى به تكميل اين گزارش پرداخت و نوشت اين مراسم شب سهشنبه دوم ژانويه در قزوين برپا شد كه مناسبت آن افتتاح مدرسه اداره راه و داير شدن راه شوسه سلطانآباد و ملاير بوده است. در اين جشن غير از مقامات ياد شده، كنسول انگليس، نايب كنسول روس و نزديك به ١٨٠ نفر شركت كردهاند. ١٤ به نوشته منابع انگليسى مدرسه روسى قزوين هم ديروز (اول ژانويه) توسط نايب كنسول روس افتتاح شد. ١٥
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٩٠، ص ١.
(٢). همانجا.
(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٣، ص ١١٣.
(٤). اسناد وزارت امور خارجه، ٤- ١٢- ٤٩- ١٣٠١. نامهاى مشابه در پانزدهم دى به وزارت داخله نيز ارسال گرديد (همان، ٨- ١٢- ٤٩- ١٣٠١).
(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٣، ص ٩١.
(٦). همان، پ ٣، ص ٨٦.
(٧). همان، پ ٣، ص ١٥٠.
(٨). اسناد وزارت امور خارجه، ١٠١- ١١- ٤٧- ١٣٠١.
(٩). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١١، ص ٩٠.
(١٠). مقصودلو، مخابرات استرآباد ...، ج ٢، ص ٨٤٩. البته مستشار الدوله وزارت امور خارجه را از ماندن خود در منطقه باخبر كرده بود نه مراجعت به تهران.
(١١). اسنادى از اختلافات و دعاوى ...، صص ٢٩١ و ٢٩٢.
(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٨- ٩- ١٠- ١٣٠١.
(١٣). روزنامه ايران، شم ١٢٩١، ص ٢.
(١٤). همان، شم ١٢٩٣، ص ٤.
(١٥).FO E ٧٣٩٢ /٩٦ /٤٣