كنسول ايران در عشق‌آباد از ضرب و توزيع پولهاى تقلبى در عشق‌آباد و ديگر نقاط تركستان خبر داد. وى در نامه‌اى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد نوشت كه «پولهاى دوقرانى ... احمدشاهى با تاريخ ١٣٣٢ به‌طور وفور رايج و در دست اهالى دادوستد مى‌شود. وى گفت آن‌طور كه شايع است اين دوقرانيها مثل همان پنج هزاريهاى مظفر الدين شاهى است كه سه سال پيش در روسيه ضرب و توزيع شد. كنسول ايران در ادامه نوشت كه اهالى از بدلى بودن اين پولها آگاه هستند به همين دليل قيمت آنها با قرانهاى كهنه فرق مى‌گذارند. «بديهى است دولت توجهى فرموده، مأخذ و محل اين مسكوك تازه‌وارد را كشف و تعقيب خواهند فرمود كه باز يك ضربتى از اين حيث بر پيكر ناتوان اتباع ايران وارد نگردد.» ١ كنسول ايران در عشق‌آباد كه تازگى با باز شدن دوباره اين كنسولگرى برخى فعاليتهايش را آغاز كرده در نامه ديگرى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد از مشكلات تلگراف و ارسال مكتوبات خود، مسئولان اين وزارت‌خانه را باخبر كرد «زيرا تلگراف‌خانه روس از مخابره تلگرامهاى اين قونسولگرى، مخصوصا رمز، خوددارى» مى‌كند. ٢ اقتدار الملك كنسول ايران گاه مجبور بود تلگرامهاى خود را به مسكو بفرستد تا از آنجا به تهران ارسال شود.

* فاتحه تجارت شمال ايران‌

كنسول ايران در عشق‌آباد امروز گزارش ديگرى درباره شركت تازه تأسيس نفت روسيه به وزارت امور خارجه فرستاد كه پس ضربات هولناك دو بنگاه ونشترك و سانترسايوز به پيكر تجارت شمال ايران اينك اين شركت نفت باقى‌مانده تجارت شمال ايران را نابود خواهد كرد. نفت يكى از مهم‌ترين كالاهايى است كه از روسيه وارد ايران مى‌شود و بازرگانان ايرانى واردات نفت را در اولويت دادوستد خود قرار مى‌دهند. «اكنون با وجود تشكيل مؤسسه فوق اين مختصر تجارت نيز حال انحصار به خود گرفته و به تجارت شمال ايران منظره فاتحه‌خوانى مى‌دهد.

عمليات ونشترك و سانترسايوز نسبت به ايرانيان فراموش ناشدنى است. اين دو مؤسسه آخرين رمق تجارت شمال ايران را ربوده، با نهايت قدرت امروزه آنچه سابق با توپ تزارى مجرى مى‌داشتند با لفظ انسانيت، برابرى و برادرى به مراتب سخت‌تر اجرا مى‌كنند.» وى در پايان يادآور شد تا جايى كه بتواند از عمليات انحصارطلبانه شركت نفت تازه تأسيس جلوگيرى خواهد كرد. ٣

* گسيختگى اتحاد ايرانيان مخالف در جمهورى آذربايجان‌

امين تذكره جلفا، محمد باقر، در گزارشى كه وضع ايرانيان مخالف (ابو القاسم لاهوتى و طرفدارانش) را به وزارت امور خارجه توضيح مى‌داد، از بازگشت تعدادى از اين مخالفان به ايران خبر داد؛ از جمله على محمد خان نايب دوم ژاندارمرى و از نزديكان لاهوتى كه تأمين گرفت «به‌طور مخفى از رود ارس به طرف ايران عبور نمود [و] امروز به تبريز اعزام گرديد.» امين تذكره جلفا از قول اين نادم نظامى خبر داد كه دو تن ديگر از ژاندارمها كه در نخجوان هستند، پشيمان و منتظر فرصتى هستند كه به ايران برگردند. وى در ادامه از كدورت بين فراريان نوشت كه سرتيپ‌زاده و مكافات از رفقاى خود رنجيده و در مكاتبه با وزارت امور خارجه ايران هستند تا تأمين گرفته، مراجعت كنند. از ديگر اخبارى كه محمد باقر داد، اشتغال ابو القاسم لاهوتى در اداره دولتى روس بود. ٤

* انعكاس تحرك انگليسها در كردستان عراق توسط امير لشكر غرب‌

نخستين گزارشها از عقب كشيدن نيروهاى نظامى انگليس از كردستان عراق و سپردن آن ناحيه به دست شيخ قادر برادر شيخ محمود برزنجى از طريق كنسولهاى ايران در شهرهاى‌