طرف دولت فخيمه گماشته شده‌اند كه به كارهاى تجارتى و حكومتى و بلديه و غيرها رسيدگى مى‌نمايند و در تمام اين نقاط حتى دزداب داد ستد و همه چيز به وضع انگليس است. مثلا ساعت از روى كلكته، وزن پوند انگليس، پول روپيه و آنه [ناخوانا] و همه‌چيز به همين منوال و حكومت دزداب هم به هيچ‌وجه اقتداراتى ندارد مگر به چهار نفر رعيت رنجبر بدبخت ايران- اين است راپورت سرحدى و اوضاع سياسى بلوچستان ايران- اگر دولت بخواهد نفوذ خود را در اين حدود كه عرض شد اعاده داده اين نقاط مهم مملكت را در قبضه اقتدار خود بياورد (اولا) لازم است دولت فخيمه از هرگونه مداخلاتى دست برداشته مجددا سرحد خود را به نوشكى انتقال دهد.

ثانيا براى چند مدتى بايد همان قسمى كه دولت انگليس به خانهاى بلوچ و عده آنها حقوق مى‌داده اين حقوق از طرف دولت ايران تأديه شود و آن سرحدى‌ها را به وظيفه وطن‌پرستى و نوكرى مملكت آگاه نمود.

ثالثا يك عده هزار نفرى لازم است فقط براى بلوچستان سرحدى تخصيص داده شود كه پانصد نفر آن در دزداب، سيصد نفر در خواش، پنجاه نفر ميرجاوه و يكصد و پنجاه نفر در دالبندين ساخلو باشند. براى اين عده لوازم نقليه مفصلى لازم است كه آذوقه بايد از نقاط بسيار دور دست حمل نمود. البته لوازمات جنگى آنها هم بايد كاملا مرتب باشد.

در صورت مجرى شدن شرايط فوق چاكر داوطلب هستم اعاده انتظامات را در حدود سرحدى كاملا برقرار و پس از مدت يك سال تمامى بلوچستان را به حيطه اقتدار دولتى داده كه در واقع يكى از ايالات ايران شمرده شود. باقى بسته به رأى اولياء امور و رؤساى مافوق است. اين بود راپورت جامع سرحد كه به عرض رسانيدم- محل امضاء كفيل تيپ سيستان و قائنات رضاقلى افشار.» (اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، صص ١٩ تا ٢٢).

______________________________
(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، صص ٢ و ٣.

(٤). همان، پ ١، ص ١٠٠.

(٥). روزنامه اتحاد، شم ٢٨٩، ص ١.

(٦). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١، ص ١١.

(٧). آقا سيد نور الدين حسينى مشهور به آقانور فرزند سيد شفيع عراقى است كه در ١٢٣٨ ش در سلطان‌آباد (اراك فعلى) به دنيا آمد. تحصيلاتش را در عتبات عاليات به پايان برد و آنگاه به زادگاهش بازگشت و مرجع عالمان و فاضلان منطقه گرديد. او را بانفوذترين فرد در عصر خود برشمرده‌اند كه در زمانهاى مختلفى به سبب احترامى كه همه طبقات اراك و تهران براى وى قائل بودند، شهر اراك از غارت و چپاول نجات يافت كه از جمله آنها مى‌توان به بازگشت سالار الدوله (برادر محمد على شاه مخلوع) اشاره نمود كه مى‌خواست سلطنت برادرش را بازگرداند، اما با پيشگامى و جايگاه آقا نور الدين مجتهد از حمله و يورش به منطقه سلطان‌آباد منصرف شد و از ورود به داخل شهر بازماند. آقا نور الدين در صدر مشروطيت با طرفدارى مشروطه‌خواهان كميته‌هاى محلى را تقويت و پشتيبانى مى‌كرد و پس از استقرار مشروطه هم رياست انجمن ولايتى در اراك را برعهده گرفت. در ١٣٣٤ ق/ ١٢٩٤ ش كه آتش جنگ جهانى اول بخشى از ايران را هم درگرفته بود، عده‌اى از مشروطه‌خواهان همچون مساوات، دهخدا، استرآبادى غروى، دهخوارقانى، صور اسرافيل از تهران به اراك رفتند و از آقا نور الدين خواستند كه براى مقابله با انگليس و روس حكم جهاد دهد.

او نيز چنين كرد و افراد نامبرده به همراه جمعى از سران منطقه از اراك به كرمانشاهان و از آنجا هم به عراق و اسلامبول رفتند. آقا نور الدين حسينى در سال ١٣٠١ ش درگذشت. تفسير قرآن به زبان عربى، طهارت، صلواه، مكاسب، مباحث عقليه و مباحث الفاضليه و حقوق المرء فى شريعت الاسلام از جمله آثار وى است. (صديق، نامداران اراك، صص ٢٣٧ تا ٢٤١؛ كسروى، تاريخ هجده ساله آذربايجان، صص ٦٥٠ و ٦٥١).

(٨). روزنامه اتحاد، شم ٣٠٠، ص ٢.

(٩).FO E ٤٣١٢ /٧٠٢ /٤٣

(١٠).FO E ٥٠٣٢ /٧٠٢ /٤٣

(١١).FO E ٥٠٣٢ /٧٠٢ /٤٣