روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٥٠
دوشنبه ١٩ شهريور ١٣٠١/ ١١ سپتامبر ١٩٢٢/ ١٨ محرم ١٣٤١
* واكنش نشريه نداى گيلان به تبعيد روحانيان از عراق
نشريه نداى گيلان ١ در اعلان فوق العادهاى كه امروز منتشر كرد با عنوان «اهانت به عالم اسلام» و با اشاره به تلگرام رسيده از طرف مجتهدان نجف و كربلا به تهران به تبعيد روحانيان از عراق اعتراض كرد. «كسانى كه حيثيت اسلام و مسلمانان را در مقابل حملات سخت كفار محافظه كردهاند امروز حياتشان از طرف انگلستان در خطر است. مأمورين انگليس صراحتا آنها را در مضيقه و فشار افكنده و به قتل و اعدام تهديد كردهاند.» اين اعلان فوق العاده (ر. ك: ٧ شهريور) چنين ادامه مىيابد كه شاگردان سرادواردگرى خوب به نصيحت استاد خود عمل كردند كه گفته بود «تا قرآن پيغمبر عرب در روى زمين پيروانى دارد نفوذ و سلطه بريتانياى كبير در مخاطره خواهد بود و ما بايد اساسى را كه اين كتاب ايجاد كرده است منهدم كرده و براندازيم.» ٢
* پاسخ وزير جنگ به سفارت تركيه در تهران
پس از نامهاى كه سفير تركيه در تهران درباره تحركات نظاميان ايران در مرز قطور براى وزير جنگ نوشت (ر. ك: ٦ شهريور) رضا خان در پاسخى كه امروز به سفير داد «تجاوز قراولها» را به خاك تركيه تكذيب كرد، اما درباره تقويت قواى مرزى در حدود شرفخانه نوشت كه اين پيشبينى براى همه نقاط مرزى در كردستان صورت گرفته و صرفا براى جلوگيرى از تجاوز و شرارت است. رضا خان وزير جنگ در مورد اين نظر سفير تركيه كه اين تحركات موجب تجرى آشوريها عليه تركيه خواهد شد يادآور شد كه «آشورى و غيره هيچ وقت از طريق ايران قادر به حملات و تعرضاتى به سرحدات دولت تركيه نبوده و هيچگونه تشبثاتى نيز براى اختلال سرحدات دولت تركيه امكانپذير نخواهد بود.» رضا خان تلويحا از وجود كردهاى شورشى در خاك تركيه كه مترصد اقدام عليه ايران هستند نيز ياد كرد و غيرمستقيم وجود سياست بده بستان در اين امور را يادآور شد. ٣
* اظهار تأسف جعفرقلى بختيارى از پيشآمد شليل
جعفرقلى بختيارى (سردار اسعد، جعفرقلى اسعد) در تلگرامى كه امروز به قوام السلطنه رياست وزراء و رضا خان وزير جنگ فرستاد نوشت كه هر اندازه «تأسف خود را از اين اتفاق فجيع كه در خاك بختيارى واقع شده است عرض كنم، كم است. اميدوارم خوانين موفق به رفع اين سوءتفاهم بشوند.»
[تصوير] سمت چپ: جعفرقلى سردار اسعد