روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧٣٠
آذربايجان منصوب شد. گفته مىشود مستر جنس هفته آينده به آذربايجان خواهد رفت. همچنين براى تقسيم مقدارى اعانه كه دولت براى جنگزدگان اورميه در نظر گرفته، از طرف وزارت ماليه يك امريكايى براى نظارت بر تقسيم اين اعانه تعيين شده كه همراه مستر جنس راهى آن محال خواهد شد. نام شخص اخير مستر دنوى ياد شده است. ٩
* ادامه مهرهچينى قشون براى انتخابات مجلس شوراى ملى
عبد اللّه طهماسبى امير لشكر غرب در ميان دستور العملهايى كه به فرماندهان زيردست خود مىداد، امروز در تلگرام رمزى به فرمانده قواى مرند «در تعقيب متحد المآل نمره ١١٧» نوشت كه «لازم است اسامى اشخاصى كه در حوزه مسئوليت شما براى نمايندگى مجلس نامزد گرديده و يا احتمال مىرود كه انتخاب شوند سريعا راپرت دهيد.» وى در تلگرام رمز ديگرى به فرمانده قواى مرند يادآور شد كه دستور العمل نمره ١١٧ «را كاملا مخفى داشته و غير از خودتان ابدا ديگرى اطلاع حاصل نكند و براى اجراى آن نيز بايد مراقبت نام نماييد كه با نهايت استادى انجام گيرد.» ١٠
* ايران و روسيه شوروى در آستانه انعقاد قرارداد تجارى
به نوشته روزنامه اتحاد، ايران و روسيه شوروى امروز جلسه مهمى درباره انعقاد قرارداد تجارى تشكيل دادند و مذاكرات با تفاهم پيش مىرود. «از قرار آنچه كه شنيده مىشود قرارداد به همين زودى امضا خواهد شد.» ١١
* توسل والى پشتكوه به ملك فيصل
[تصوير] فيصل
بنابر آنچه كه منابع انگليسى نوشتهاند، والى پشتكوه در برابر محدوديتهايى كه دولت ايران براى او فراهم كرده در بغداد به ملك فيصل متوسل شده، از او يارى خواسته است. سر پرسى لورن معتقد است كه در اين زمان دولت انگليس نمىتواند امكاناتى در اختيار سران محلى قرار دهد كه احيانا عليه دولت مركزى استفاده شود. لورن با ارسال اين نظر به وزارت امور خارجه كشور متبوعش خواستار پاسخ آنان شد كه مورد تأييد قرار گرفت. ١٢
______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ١٩، صص ٥ و ٦.
(٢). همان، پ ١٠، ص ٦٩.
(٣). همان، پ ٢٠، صص ٧١ و ٧٢.
(٤). حبيب اللّه خان رشيد الممالك خلخالى متولد حدود ١٨٧٥ م/ ١٢٩٢ ق برادر امير عشاير از رؤساى ايل شاهسون و رئيس طايفه شاطرانلو بود. وى با اينكه اتحاد سوم را در ماسوله با ميرزا كوچك خان جنگلى منعقد نموده بود در نتيجه احساس ضعف قواى جنگل و يقين به اينكه دولت آنها را راحت نگذاشته و حتما از بين خواهد برد، از فرصت استفاده كرده، براى تأمين آينده خود و خدمت به دولت به كمك سردار مقتدر طالشى موضوع اتحاد را زيرپا گذاشت و حاضر شد قواى خود را در كنار قواى دولتى براى جنگ با جنگليها به گيلان اعزام كند، اما بعد از خاتمه نهضت جنگل دولت از لحاظ محو آثار ملوك الطوايفى و خلع سلاح ايلات و عشاير، بلافاصله با ايلات ايران شروع به زدوخورد و در دفعه اول ايلات شمال و مقدم بر همه آنها ايل شاهسون و مخصوصا رشيد الممالك و برادر وى امير عشاير را مطمح نظر قرار داد. رشيد الممالك بعد از نبرد مختصر به ناتوانى خويشتن پىبرده از راه آستارا به روسيه رفت. در بادكوبه، او به كمك حاج احمد كسمايى و تعدادى از انقلابيون كه از گيلان رفته بودند يكى دو نفر از سران انقلاب روسيه و آذربايجان را با خود همراه و آنها را متقاعد نمود كه با مختصر نيرو و كمك از طرف آنان مجددا او و حاج احمد، انقلاب را در گيلان و خلخال برپا كنند. روزى در يكى از سخنرانيهاى عمومى جمعى از كارگزاران بادكوبه كه همه خلخالى و اغلب از ظلم و تعديات شاهسونها از ولايت خود فرار كرده بدانجا رفته بودند رشيد الممالك را شناخته و بعد از دشنام زياد خواستند او را بكشند. وى به ناچار با چادر زنانه از بادكوبه فرار كرده، مجددا به ايران مراجعت نمود و مدتى در خلخال منزوى گرديد تا اينكه از طرف دولت به كرمانشاهان تبعيد شد و در آنجا وفات يافت. (گيلك (خمامى)، تاريخ انقلاب جنگل، ص ٤٨٦؛ فورتسكيو، رجال تهران و برخى ولايات شمال غرب ايران، ص ١١٢).
(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١، ص ٩٧.
(٦). روزنامه اقدام (بيدار)، شم ١٠٧، ص ٢.
(٧). همانجا.
(٨). روزنامه ايران، شم ١٣٣٤، ص ٢.
(٩). همانجا.
(١٠). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، صص ١١٧ و ١١٨.
(١١). روزنامه اتحاد، س ٢، شم ٨٧، ص ٢.
(١٢).FO E ٢٣٦٢ /٢٣٦٢ /٤٣