روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٢٦
سهشنبه ٢٤ مهر ١٣٠١/ ١٧ اكتبر ١٩٢٢/ ٢٥ صفر ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز پس از غروب مجلس شوراى ملى تشكيل جلسه داد.
در اين جلسه رضا خان وزير جنگ نوشتهاى خواند كه پيش از اين در جلسهاى خصوصى او و نمايندگان براى طرح آن به توافق رسيده بودند. رضا خان با اشاره به خطابه معتمد التجار در ١٢ مهر عليه او و نيز صراحت مدرس در نام بردن از رضا خان و اينكه مجلس قدرت دارد او را بردارد و كارهاى وزير جنگ منافع و مضارى دارد، در توضيح و پاسخ به مدرس گفت يك اعتراض در ادامه حكومت نظامى بود كه از اين به بعد ملغا خواهد شد. سپس در مورد تصدى وزارت جنگ نسبت به اداره ماليات غيرمستقيم و خالصهجات، بدون توضيح آن را نيز ملغا دانست. پس از سخنان كوتاه رضا خان مؤتمن الملك رئيس مجلس سخن راند و گفت كه مجلس نظر سوئى به عملكرد وزارت جنگ ندارد. «خدمات و مجاهدات شما و قشون رشيد ايران يك خدمات برجسته و محسوس است.» و احساسات نمايندگان را پس از فتح قلعه چهريق مثال زد كه از او پشتيبانى و تقدير كردند. وى سپس به مسئوليت متقابل وزارتخانه و مجلس اشاره كرد و تلويحا گفت كه نبايد در برابر قانون اساسى و اصول مشروطيت خودسرى كرد. ١ پس از سخنان رئيس مجلس، قوام السلطنه رياست وزراء هم از اقدامات وزير جنگ تقدير كرد.
* اقدام به بازپسگيرى دزديهاى يك مستشار بلژيكى
مسيو مرنارد بلژيكى خزانهدار ٢، در زمان حيات و تصدى خود بر اين مركز حساس كشور دزديهايى كرد كه در همان زمان آنها را به بانكهاى خارجى منتقل نمود. «اينك اين موضوع را وزارت ماليه قابل تعقيب دانسته و به وزارت امور خارجه مراجعه نموده كه به وسيله نمايندگان خود به بازماندگان مشار اليه اعلام شود كه بدهى او را بايستى بپردازند والا به وسيله اقدامات جدى وجوه مشار اليه توقيف و مطالبه خواهد شد.» ٣
* يهودى جديد الاسلام
روزنامه شفق سرخ در شماره امروز خود نوشت كه شخصى به نام عزيز اللّه فرزند ربيع كليمى در محضر آقاى حاج شيخ عبد النبى از ديانت سابق خود دست كشيده و به آيين مقدس اسلام درآمده است. ٤
* هشدار كنسول نخجوان درباره تجزيه آذربايجان
نماينده سياسى ايران در نخجوان شرح مفصلى از پيشينه خيالات و اقدامات مقامات جمهورى آذربايجان و عثمانى براى جدا كردن آذربايجان ايران به وزارت امور خارجه نوشت و اينكه چون آذربايجان قفقاز از حيث آب و خاك و جمعيت كوچك است و به تنهايى قادر نيست در برابر روسها تاب بياورد به هر وسيلهاى كه ممكن است آذربايجان ايران بايد منضم به آذربايجان قفقاز شود كه بتواند خود را از نفوذ روسها نجات دهد. اين عقيدهاى است كه «حيدر قرهيوف» و «نريمان نريمانوف» در سر داشتند اما پس از غلبه تركها بر يونان و سياست جديد تركيه در قفقاز، قرهيوف و نريمانوف متحد و متفق «تصميم گرفتهاند كه با كمك تركها، آذربايجان ايران را ضميمه آذربايجان قفقاز نمايند. براى اجراى اين مقصود يك تشكيلات وسيعه چه با دست ايرانيها و چه مستقلا در اين حدود شروع نموده» اند. وى در ادامه افزود كه عثمانيها با اقبال السلطنه ماكويى هم وارد مذاكره شدهاند تا او را با خود همراه كنند. البته روسها با ترديد به روابط تركها و آذربايجان قفقاز مىنگرند و تا مىتوانند در راه اتحاد اين دو دستاندازى مىكنند. وى هشدار داد كه اولياى دولت ايران بايد با هوشيارى موضوع را دنبال كنند. اولا روسها را در جريان تحركات قفقاز قرار دهند. ثانيا نيروى نظامى كافى در حدود آذربايجان وجود داشته باشد. ثالثا از پليس مخفى براى كسب اطلاعات در اين