روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٢٠٢
پيشنهادها اين موضوع را يادآور شد كه خطر انگلستان براى ايران نه تنها كمتر از روسيه نيست، چه بسا بيشتر هم هست و وعده داد در شمارههاى آتى مواضع خود را نسبت به دولت روسيه شوروى ارائه دهد. روزنامه تايمز هم نوشت كه اقدام دولت در تعطيلى مطبوعات جلوگيرى از نشر اكاذيب عليه انگلستان است. ٤
* انتصابات جديد
در پى تشكيل دولت جديد برخى انتصابهاى تازه نيز در دواير دولتى صورت گرفت كه از آن جمله است: حاج عز الممالك ٥ مديركل وزارت ماليه به پيشكارى ماليه ايالت فارس تعيين شد. ميرزا زين العابدين خان ٦ به سمت مديريت كل وزارت ماليه انتخاب گرديد و حاج احتشام نظام از طرف وزارت داخله عهدهدار معاونت بلديه گيلان شد. ٧
* كشف معدن سرب
«گردان مهندسين نظام» كه براى عمليات و معاينه و نقشهكشى و ... به اطراف مىرفتند، در كوه بىبى شهربانو تپهاى را با ديناميت منفجر كردند كه متوجه وجود معدن سرب در آن شدند. ٨ گردان مهندسى وابسته به تيپ گارد پياده لشكر مركز بود. خبرهاى بعدى از اين معدن حاكى است كه از هر صد من ٨٥ من سرب به دست مىآيد. ٩
* تقاضاى جلوگيرى از نخهاى رنگى غيرثابت
وزارت فوايد عامه در نامهاى كه به رياست الوزراء نوشت تقاضا كرد از ورود نخهايى كه رنگ ثابت ندارند جلوگيرى شود. استفاده از اين نخها در فرشبافى، اعتبار فرش ايران را به خطر انداخته بود. ١٠
* تشكيل كميسيون اقتصاد
در پى دستور قوام السلطنه رئيس الوزراء براى تشكيل كميسيون اقتصاد امروز اين كميسيون با اعضاء منتخب آن تشكيل جلسه داد تا موقعيت تجارى و اقتصادى كشور را مورد بررسى قرار دهد. ١١
* راهى كردن كارمندان ونشترك بندر جز به روسيه
والتر كردنيك، همسرش و سه نفر ديگر از اجزاء شركت ونشترك بندرجز كه از طرف رئيس كل ونشترك و حكومت و اداره قشونى توقيف شده بودند، امروز با كشتى به طرف روسيه حركت داده شدند. ١٢ (ر. ك: ٣ تير) در منابع ديگر علت بسته شدن اين شركت در بندرجز اقدامات سياسى كارمندان اين شركت بود. «صد هزار تومان بالشويكها به او اعتبار داده بودند كه ... خريد آذوقه نمايد ... چند قبضه تفنگ و سى دانه نارنجك و بمب تهيه نموده بودند. خريد آذوقه [هم مىكردند] به قيمت گزاف با دولت بلشويكى محسوب مىنمودند.» ١٣
* تكذيبيه ايران براى جرايد انگليس
در پى درج اخبار نادرست از ايران در نشريههاى چاپ انگليس، نمايندگى سياسى ايران در لندن تكذيبيهاى تهيه و امروز به روزنامههاى ديلى تلگراف، تايمز، ديلى ميل و مورنينگ پست فرستاد. متن تهيه شده سفارت ايران چنين بود:
«در موضوع اخبارى كه در مطبوعات اشاعت يافته اينك سفارت من باب استحضار خاطر شما اطلاع مىدهد كه به موجب تلگراف رسمى واصله خبر راجع به تصرف مراغه از جانب اكراد بىاصل مىباشد. دولت يك عده قواى مكفى در ايالت آذربايجان تمركز داده، انتظار مىرود عمليات نظامى كه حاليه در جريان است به موفقيت خاتمه يابد. و اما راجع به اينكه عشاير لر بروجرد را تحت تهديد درآوردهاند لازم است اين نكته تصريح شود كه هنگامى كه ايلات از ييلاق به قشلاق حركت مىكنند معمولا اصطكاكاتى بين آنها و اهالى روى مىدهد در صورتى كه اين واقعه به هيچوجه مربوط به اوضاع سياسى نيست. امسال دولت اقدامات مقتضيه براى جلوگيرى از وقوع حوادث غيرمترقبه به عمل آورده و بعضى عشاير را تنبيه نموده است.» ١٤
______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ٦، ص ٢٣. در حاشيه اين تلگراف رضا خان وزير جنگ به وزارت داخله مىنويسد كه
«عجالتا صلاح است حكومت كهگيلويه را به بختياريها بدهند.»
(٢). همان، پ ١٨، ص ٥٢.
(٣). روزنامه شفق سرخ، شم ٤٢، ص ٢.
(٤). روزنامه تايمز، به تاريخ ٢٩ ژوئن ١٩٢٢، ص ٧.
(٥). امان اللّه اردلان مشهور به عز الممالك در سال ١٣٠٠ ق ١٢٦٣ ش به دنيا آمد.
پدرش ابو الحسن خان فخر الملك اردلان از حكام كردستان و مادرش نوه محمد شاه قاجار بود. او تحصيلات اوليه را در تهران گذرانده، زبان فرانسه را به خوبى آموخت. چندى هم نزد كمال الملك نقاشى ياد گرفت. علاوه بر اين از دوران نوجوانى به فنون سواركارى و تيراندازى علاقهمند بوده، مهارت ويژهاى در آنها داشت. زمانى كه پدرش به وزارت تجارت رسيد، او نيز به آن وزارتخانه راه يافت. در ذىقعده ١٣٢٢ از مظفر الدين شاه لقب عز الممالك دريافت كرد كه پس از آن بيشتر بدان مشهور گرديد. در دوران نهضت مشروطيت از فعالان به نام تهران بود. در ١٣٢٧ ق نايب الحكومه دزفول شده، در همان سال هم از سوى مردم خوزستان به نمايندگى دومين دوره مجلس شوراى ملى انتخاب شد و به تهران آمد. با انحلال مجلس به اداره خزانهدارى كل رفته، پس از مدتى مميز مالياتى اداره ولايتى كرمانشاه شد.
[تصوير] از چپ: محمد على نظام مافى، امان اللّه اردلان، سيد حسن مدرس، رضا قلى مافى، محمد على فرزين، حسين سميعى، قاسم صور اسرافيل
در دوره سوم مجلس باز به نمايندگى برگزيده شد. در بحبوحه جنگ جهانى اول كه قشون روس تهران را تهديد كرد، او نيز به همراه بسيارى از كسبه و رجال زمان، تهران را ترك كرد و در شمار مهاجرين قم درآمد.
در كميته دفاع ملى كه مهاجرين در كرمانشاه تشكيل دادند نقش بسزايى ايفا نمود و در هيأت دولتى كه به رياست رضا قلى خان نظام السلطنه مافى كار مىكرد وى وزارت فوائد و تجارت را پذيرفت. به هر روى پس از پايان يافتن جنگ جهانى عز الممالك به تهران برگشت و در ١٢٩٨ ش پيشكار ماليه كرمان و بلوچستان شد. در ١٣٠١ ش از سوى ميرزا محمود مدير الملك (جم) كه كفيل وزارت ماليه (دارايى) بود، مديركل آن وزارتخانه و سپس به پيشكارى ماليه فارس برگزيده شد. نمايندگى پنجمين دوره مجلس، بازرسى مالى گيلان و مازندران و استرآباد، وزارت فوائد عامه و بعد ماليه، پيشكارى كرمان و فارس، حكومت لرستان و بروجرد، حكمرانى بنادر جنوب، ولايت كرمان و استاندارى آذربايجان شرقى عمده مشاغل امان اللّه خان اردلان است كه در زمان سلطنت رضا شاه