مديريت ش. ح. حايم‌ ٦ در تهران منتشر شد. اين نشريه كه ستونهايى نيز به زبان عبرى داشت با اين توضيح كه فعلا هفته‌اى يك شماره منتشر مى‌شود در سرمقاله خود با عنوان «اسباب انتشار» نوشت كه كليميان ايران از سياست دور مانده‌اند. «براى آشنا ساختن يهود ايران به اصول سياست و شركت آنها در قضاياى ملى كه از لوازم آزادى و مشروطيت است ما را وادار نمودند هحييم را منتشر سازيم و از اين طريق اول به مملكت و بعد به ملت يهود ايران خدمت كرده باشيم.» در پايان اين سرمقاله اين جمله آمده بود كه «ضمنا براى اين كه اورشليم وطن اجدادى ماست استقلال يهود آنجا را از خداوند مسئلت مى‌نماييم.» در اين نشريه اخبار ويژه‌اى در مورد فلسطين وجود داشت كه اقدامات يهوديان آن كشور را منعكس مى‌كرد كه عمدتا آمار يهوديان مهاجر به فلسطين، اقدامات «صندوق اجرايى صهيونيست»، خبر تشكيل «مجلس ملى بنى اسرائيل» و ... بود. در صفحه چهارم اين نشريه خبرى از كشف حجاب زنان يهودى ايران چاپ شده است كه جوانان منور الفكر يهودى پيشنهادهايى براى رفع حجاب به انجمن محلى كليميان داده‌اند و انجمن نيز با مطالعه در اطراف قضيه پيشنهاد مذكور را تصويب كرده است. ٧

[تصوير]

* نپرداختن اجاره به ناصر السلطنه‌

وزارت امور خارجه امروز در نامه‌اى به رئيس الوزراء با طرح اين موضوع كه كنسولگرى روسيه اجاره‌بهاى ساختمانى را كه از ناصر السلطنه اجاره كرده بود، نپرداخته و پس از انقلاب روسيه اين مسئله همچنان ادامه دارد و مكاتبات با سفارت روسيه شوروى هم اثرى نبخشيده، نوشت كه در نهايت قرار شد ١٢٢٠ تومان به ناصر السلطنه پرداخت شود. سفارت روسيه آن را به بانك روس حواله داد. آن بانك توسط دولت سيد ضياء توقيف و پس از افتتاح دوباره و براساس فصل پنجم معاهده‌اى كه بين نمايندگان ايران و سفارت روس بسته شد بانك ايران ٣٤٠٠ تومان و كسرى از حوالجات سفارت را قبول كرد. حال كه بدهى ناصر السلطنه همچنان پرداخت نشده باقى مانده، وزارت خارجه از رئيس الوزراء تقاضا كرد اين بدهى از طرف بانك ايران داده شود. ٨

* گزارش حاكم نهاوند به عباس ميرزا سالار لشكر

فخر الممالك حاكم نهاوند و خزل در نامه‌اى كه امروز به حاكم بروجرد عباس ميرزا سالارلشكر فرستاد از تمردهاى مهر على خان امير منظم در منطقه خود خبر داد كه امروز سوارهاى او با نظاميان درگير شده، سه نفر مجروح و يك كشته به جا گذاشته است. وى يادآور شد كه اين حركت مهر على خان احتمالا به دليل رفتن اميرلشكر غرب از همدان به عراق (اراك) بوده كه باعث تجرى او شده است. «فعلا حال اهل شهر و اطراف خيلى خيلى متزلزل، اغلب دهات بلوك بالا كوچ كرده از ترس اثاثيه و اموال خود را به طرف شهر آورده و مى‌آورند.» فخر الممالك خواستار اعزام نيرو به اين منطقه شد. ٩

* درگيرى نيروهاى نظامى با سيد جلال‌

بنا به گزارش منابع انگليسى امروز برخورد سختى بين نيروهاى دولتى و طرفداران سيد جلال در كسما به وقوع پيوست. «شورشيان ٢٨ نفر تلفات دادند و از نيروهاى دولتى نيز پنج نفر كشته و ٢٥ نفر زخمى شدند. مقامات روسى ظاهرا مى‌گويند كه آرزو دارند اين درگيريها خاتمه يابد. ولى در باطن به شورش و بلوا دامن مى‌زنند.» ١٠

* احمد شاه در راه سوئيس‌

به نوشته روزنامه تايمز احمد شاه پاريس را به قصد سوئيس ترك كرد. ١١

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١١٥٨، ص ١؛ دولتهاى ايران ...، ص ١٢٨.

(٢). همان، صص ١ و ٢.

(٣). همان، شم ١١٥٩، ص ١.

(٤). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٧، صص ١٢ و ١٣.

(٥). روزنامه ايران، شم ١١٦١، ص ٢.

(٦). شموئيل حييم (حايم) حدود ١٢٦٧ ش در كرمانشاه متولد شد. در مدرسه آليانس آن شهر درس خواند. رفته‌رفته با چند زبان خارجى آشنايى يافت.

مناصب دولتى را با استخدام در اداره دارايى و گمرك كرمانشاه آغاز كرد.

سپس به گمرك محمره (خرمشهر) منتقل شد و در نهايت به رياست گمرك كردستان رسيد. در جنگ جهانى اول به خدمت نيروهاى انگليس درآمد و معاون اداره سياسى قواى انگليس در ايران شد و از كردستان به قزوين رفت. وى در اين دوره با رجال انگليس و ايرانيان مرتبط با آنها پيوند يافت.

او از دوستان نزديك سيد كاظم سركشيك‌زاده مدير روزنامه اتحاد بود. بعدها به دليل اختلاف حساب از تشكيلات سياسى- نظامى انگلستان در ايران جدا شد و به تهران آمد؛ در پايتخت به سازماندهى جوانان يهودى پرداخت و در تأسيس و انتشار روزنامه اتحاد با سركشيك‌زاده همكارى كرد؛ در سال ١٣٠١ روزنامه هحييم را تأسيس كرد و به تقويت جنبش صهيونيسم در ايران پرداخت؛ به عنوان نماينده يهوديان ايران به مجلس پنجم راه يافت؛ در مجلس مؤسسان با دادن رأى موافق از برپايى سلطنت پهلوى حمايت كرد؛ در دوره ششم مجلس رقيب او دكتر لقمان يهودى- به گفته برخى با نظر مثبت دولت- به مجلس راه يافت. حايم بعدها به دنبال اعتراض به اين امر دستگير و زندانى و در ١٣ آذرماه ١٣١٠ اعدام شد. (يهوديان ايران در تاريخ معاصر، ج ٣، مركز شفاهى يهوديان ايرانى، كاليفرنيا، ١٩٩٩ م، صص ٤٣ تا ٥٧). در برخى منابع ضمن تقدير از پايداريهاى حييم در زندان به اين نكات هم اشاره كرده‌اند كه احتمالا «از طرف حزب صهيونيست كليميان ماهى حدود پنجاه يا شصت تومان براى مخارج هحييم [به او] داده مى‌شد.» (آخرين سنگر آزادى، ص ٤٦٠).

(٧). روزنامه هحييم، شم ١، صص ١ تا ٤.

(٨). سردار آبادى، موانع تحقق توسعه ...، صص ٢٥٦ و ٢٥٧.

(٩). فرمانفرما، گزيده‌اى از مجموعه اسناد ...، ج ٣، صص ١٠٢٨ و ١٠٢٩.

(١٠). جنبش ميرزا كوچك خان بنابر ...، ص ١٥٩.

(١١). روزنامه تايمز، مورخ ١٧ ژوئن ١٩٢٢، ص ٧.