روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٢٥٥
پنجشنبه ٤ مرداد ١٣٠١/ ٢٧ ژوئيه ١٩٢٢/ ٢ ذىحجه ١٣٤٠
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز يكى از مهمترين جلسههاى خود را تشكيل داد. در اين جلسه لايحه استخدام رئيس كل ماليه ايران از امريكا يعنى دكتر ميلسپو به تصويب رسيد. در اين جلسه كه به رياست مؤتمن الملك برپا شد قوام السلطنه رئيس الوزراء و فهيم الملك وزير ماليه هم حاضر بودند. كسانى كه در مخالفت اين لايحه سخن راندند شيخ الاسلام اصفهانى ١، دستغيب ٢، حاج ميرزا مرتضى و ميرزا على كازرونى بودند.
پاسخهايى كه نمايندگان موافق به مخالفان دادند، همگى حكايت از بازنمايى نوعى استقلال در تصميمگيرى بود. وزير ماليه اعتقاد داشت كه اين روز را بايد جشن گرفت. او نمايندگان را به يادآورى خروج خفتبار شوستر در دوره دوم مجلس تحت فشار و اولتيماتوم روسيه فراخواند. ٣
* دستور رضا خان به جلب نظر شيخ خزعل
در پى اعزام قواى نظامى به خوزستان و اعتراض دولت انگلستان به اين عمل كه عمدتا ناشى از احساس خطر براى موقعيت شيخ خزعل بود، امروز رضا خان در تلگرامى به رئيس اركان حرب لشكر جنوب دستور داد به فرمانده قواى اعزامى ابلاغ كند «سردار اقدس (شيخ خزعل) و ساير مشايخ را به طرف دولت جلب ... [و از بروز] هرگونه سوء تفاهمى جلوگيرى نمايد كه بالاخره مشكلاتى براى دولت توليد شده [ناخوانا] قوا به آن حدود ضرورت پيدا نكند.» ٤
* اظهار اطاعت معتمد الدوله
پس از تهديد رضا خان (ر. ك: ٣ مرداد) معتمد الدوله امروز نوشت كه من و خانوادهام مطيع اوامر هستيم و «هيچوقت در خيال تشبثاتى نبوده و نيستيم ... براى استحضار خاطر مبارك لازم مىداند به عرض برساند كه غفلت و نبودن بنده اشتباهاتى براى اخوان و اخوات توليد كرده بود و شاكرم از اينكه پس (از) ورود و ارائه مستندات و توضيحات لازمه رفع هرگونه اختلاف و اشتباهى از آنها شده» است. وى در پايان اين نوشته يادآور شد كه «دستور دادهام نصف اين وجه متعلق به قشون است بايستى تحويل بگيريد.» رضا خان اين تلگرام را براى رئيس اركان حرب لشكر جنوب فرستاد و نوشت كه «بايد مقدار وجه معين شود و نصف آن» را بدهد. ٥ با اين حال گزارشهاى رسيده از اصفهان نشان مىدهد كه معتمد الدوله بىكار ننشسته و از امكانات خود براى رهايى از مخمصه مالىاى كه رضا خان برايش درست كرده بود استفاده مىكرد. ٦
* مهاجران كردستان، سيبرى، خراسان
به گزارش روزنامه ايران گروهى از اهالى كردستان كه پيش از اين در منطقه سيبرى روسيه بودند، به علت قحطى و شدت استيصال راه ايران را در پيش گرفته، خود را به مرزهاى شمال شرقى رساندند. آنها درصدد هستند به سوى موطن خود حركت كنند اما نبود وسيله نقليه و نداشتن امكانات اوليه آنها را از اين امر باز مىدارد. ايالت خراسان از وزارت داخله تقاضاى رسيدگى به موضوع را كرد. وزارت داخله نيز در پاسخ نوشت كه نيازمنديهاى اوليه آنها گزارش شود تا اقدامات لازم به عمل آيد. ٧
* گزارش محصول سمنان
در پى درخواست وزارت داخله از ايالات مختلف نسبت به دادن اطلاعاتى از محصول سال جارى و مقايسه آن با سال گذشته، ايالت سمنان در اين مورد گزارش داد كه محصول سال جارى يك پنجم بيشتر از سال گذشته است. با اين حال فقط نيازمندى سه ماه اول سال را تأمين مىكند و براى تأمين آذوقه نه ماهه بايد از خوار، دامغان، شاهرود، نيشابور و هزار جريب غله وارد شود. سمنان براى ٥٠ هزار جمعيت خود نيازمند ١٨ هزار و پانصد خروار غلات است. در اين گزارش آمده است كه سمنان