روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧١٨
يكشنبه ١٣ اسفند ١٣٠١/ ٤ مارس ١٩٢٣/ ١٦ رجب ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. مهمترين دستور امروز بررسى برنامه دولت بود.
آيت اللّه سيد حسن مدرس در مخالفت با اين برنامه سخنرانى مفصلى كرد كه در طول جلسات سال ١٣٠١ سابقه نداشت.
متن كامل اين سخنان در منابع متعدد درج شده است.
[تصوير] آيت اللّه سيد حسن مدرس
مدرس در مخالفت با برنامه دولت گفت من به وظيفه نمايندگى خود عمل مىكنم؛ مستوفى الممالك از اشخاص خوب و صالح است اما خوبى شخص غير از كاردان و سياستمدار بودن است. او ضمن تأييد نمايندگان فعلى گفت:
«ولى بنده در اين شهر شما و مملكت شما معتقد به سياست هيچ يك از رجال نيستم و هيچ رجلى را سراغ ندارم كه از خودم بالاتر باشد.» وى با اظهار اميدوارى كه اين بيان دليل بر جهل مركب نباشد، ادامه داد برخى از دولتمردان مثل «شمشير برنده هستند براى موقعى، بعضى هم شمشير مرصع هستند براى موقعى.» و با اين بيان مستوفى الممالك را شمشير زينتى دانست و سپس مواد برنامه را نقد كرد و آنها را مسائل كلى برشمرد كه امكان سنجش آنها وجود ندارد. مدرس يكيك مواد برنامه را كه كدام عملى است و كدام غيرعملى ياد نمود و آرزو كرد موضوع سربازگيرى عملى شود چرا كه «حفظ حدود و ثغور ممالك اسلامى وظيفه هر شخص مسلمان است و تمام دنيا از ما گرفتهاند و حالا ما در دنبال همه ماندهايم؛ و اول روز سعادت مملكت روزى خواهد بود كه دست به اين كار زده شود و من اميدوارم كه به همت نمايندگان محترم، دولت حاليه و آقاى وزير جنگ حاليه اين قدم برداشته شود.» ١
* نارضايتى امير لشكر غرب از برخورد امير لشكر شمال غرب
احمد خان اميراحمدى امير لشكر غرب از اينكه پس از گذشت شش ماه مذاكره و دو ماه توقف در تهران هنوز هم امير لشكر شمال غرب مايل است به خواسته خود عمل كند، ابراز تأسف كرد و يادآور شد كه او به جاى فرستادن توپهاى روسى كوهستانى، دو عراده توپ شنيدر فرانسوى فرستاده كه فشنگ آن در ايران وجود ندارد. غير از اين دو عراده توپ صحرايى هم كه در زنجان بايد تحويل ما مىدادند فقط چهار گلوله دارد. وى در ادامه اين گلايه به وزير جنگ نوشت كه نمىتوانم باور كنم به انجام و سرعت جريان امورات نظامى غرب علاقهمند نيستيد، از طرفى سر از اين اشكالتراشيها درنمىآورم. او در پايان اين تلگرام خواست توپها را به