روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣١٩
شنبه ٣ شهريور ١٣٠١/ ٢٦ اوت ١٩٢٢/ ٢ محرم ١٣٤١
* پاسخ قوام السلطنه به لورن
قوام السلطنه رياست وزراء امروز در پاسخ به نامه اعتراضآميز سر پرسى لورن درباره مقاله روزنامه شفق سرخ (ر. ك: ٣٠ مرداد)، وزير مختار انگليس را از بسته شدن اين روزنامه باخبر كرد. قوام السلطنه ضمن ابراز تأسف از انتشار چنين مقالهاى، در پاسخ به يكى از اعتراضات سفير انگليس كه نوشته بود پس از نخستوزيرى او حملات روزنامهها به دولت انگليس و سياستهاى آن بيشتر شده، نوشت كه چنين نيست و جرايد مواضع معتدلترى پيدا كردهاند. او به بيانيه خود درباره مطبوعات اشاره كرد و با استناد به اطلاعيهاى كه در ٢٩ و ٣١ خرداد به اطلاع ارباب مطبوعات رسانده بود نوشت كه «مخصوصا در يكى دو مورد كه برخلاف بيانيه دوستدار انتشاراتى داده ... جلوگيرى به عمل آمده» است.
قوام السلطنه اضافه كرد كه دستور توقيف شفق سرخ را داده است. ١
* پيشنهادهاى جديد كمپانى سينكلر
«سوپر» نماينده كمپانى نفت سينكلر در تهران امروز در نامهاى به قوام السلطنه رياست وزراء با الغاى همه پيشنهادهاى گذشته، طرح جديد خود را براى گرفتن امتياز نفت شمال ايران ارائه كرد. در پيشنهاد جديد «حق تقدم براى خريدارى صدى سى از سهام كمپانى را براى دولت ايران» ملحوظ داشته و نيز پذيرفتند «در صورتى كه عمل قرض كه در امتيازنامه مذكور است انجام نپذيرد دولت ايران حق الغاى امتياز را داشته باشد.» ٢ قوام السلطنه در همين روز شرايط سينكلر را براى حسين علاء وزير مختار ايران در امريكا فرستاد و در ضمن آن به پرسشها و خواستهاى او نيز پاسخ داد. او از علاء خواست اين شرايط را به اطلاع ميلسپو برساند و نظر او را به ايران منعكس كند. قوام السلطنه در اين مراسله، نامه سفارت انگليس به وثوق الدوله در ٣ دسامبر ١٩١٩ را نيز كه نشاندهنده بطلان امتياز خوشتاريا از نظر انگليسهاست، براى علاء فرستاد و در پايان يادآور شد كه «در محسنات معامله با استاندارد و ترجيح او بر سينكلر نخواستهام اساسا ترديدى كرده باشم» ولى برخى از شرايط استاندارد دچار ابهام است و مجلس شوراى ملى نمىتواند به آنها رأى دهد. ٣
* رفع توقيف از انبارهاى نفت اتباع روسيه
هيأت دولت در جلسه امروز خود تصويب كرد كه انبارهاى نفت متعلق به اتباع روسيه كه در سواحل درياى خزر توقيف شده از توقيف خارج و به صاحبانش واگذار شود. ٤
* ختم موضوع نقره و اسلحه كشف شده در يك كشتى روسى
در اسناد وزارت امور خارجه نامهاى از وزارت ماليه به وزارت امور خارجه وجود دارد كه امروز مكاتبه شده و در آن به كشف ٢٠٨ بسته نقره مسكوك، اسلحه و مهمات اشاره شده است. (ر. ك: ١٨ تير) اين بستهها در يك كشتى پستى روسى بوده كه توسط اداره گمرك انزلى كشف و گزارش آن به وزارت ماليه ارسال شده است. با اينكه ديگر نامههاى مرتبط با اين موضوع از جزئيات بيشتر اطلاعى به دست نمىدهند اما وزارت خارجه در پاسخ وزارت ماليه نوشته است: «راجع به دويست و هشت كلى [بسته، عدل] نقره مسكوك و مهمات كه در كشتى پستى روس بوده است زحمتافزا مىشود كه اين كار به ترتيبى كه حضرت آقاى وزير ماليه نيز مستحضرند خاتمه يافته است.» ٥
* دكتر قلابى در آذربايجان
دكتر «ليون» نام جعلى دخترى اهل شيروان و تبعه روسيه است كه به گفته خودش در ١٣٢٤ ق «به واسطه جنگ مسلمان و ارمنى ...، در دوازده سالگى با مادرش كه حامله بوده [از قفقاز]