روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٠٦
با [ناخوانا] مقاصد آنها موافقت نداشته و همراه نيستيم.
[ناخوانا] فورى در امر انتخاب جديد صادر فرمايند كه وكلاى حقيقى خود را انتخاب نماييم.» اين تلگرام با شماره ١٨١٩/ ١٨١٨ و به تاريخ ١٤ برج ميزان ١٣٠١ با امضاى وزير جنگ و فرمانده كل قشون به تبريز فرستاده شد. ٧
* شايعات شهرى
وستداهل رئيس كل تشكيلات نظميه امروز شايعات جارى در شهر تهران را كه توسط پليس مخفى جمعآورى مىشد به منصور الملك كفيل وزارت داخله فرستاد: مدير روزنامه نجات ايران ماهى يك صد تومان كمك از سفارت روسيه شوروى دريافت مىدارد و چون اين مستمرى قطع شد، روزنامه هم به دليل بدهى تعطيل گرديد. هاشم آقاى ربيعزاده كارمند اداره نفت جنوب پسر حاج ربيع تاجر، اخبار و اسرار دولتى را از ادارات مختلف جمع كرده و توسط رئيس اداره نفت جنوب به سفارت انگليس مىرساند و ماهيانه مبلغى دريافت مىكند.
مذاكرات روز پنجشنبه مجلس عليه رضا خان كه در جرايد هم منتشر گرديد فوق العاده براى عموم جالب بوده است. جمعيت اتحاد اسلام بر عليه سيد اسد اللّه خرقانى ٨ اقداماتى كرده كه از آن جمله است حمايت از برهان المتكلمين كه در مسجد خازن الملك منبر رفته و عليه خرقانى اظهاراتى كرده است.
اهالى چاله ميدان و عودلاجان تهران مجددا عليه يهوديها اظهاراتى مىكنند. دست بعضىها در بين است و مشغول تحريكات هستند. شارژدافر سفارت روسيه به خانه برخى اعيان و اشراف از جمله صمصام السلطنه مىرود. ٩
* شكايت از رئيس گمرك بندرعباس
هيأت علميه علماى بندرعباس در شكواييهاى كه براى دولت فرستاد از رئيس گمرك بندرعباس كه حدود پنج ماه است كفالت گمرك بندرعباس را عهدهدار شده گلايه كرد. اين هيأت نوشت كه وى از آشوريهاى موصل است كه «به فساد اخلاق و رذالت طبع معروف مىباشد.» در اين نامه اين شخص به برداشت غيرمشروع از بيت المال، صرف شراب، ارتكاب فحشا و جسارت به مقدسات مذهبى اسلام متهم شده و اخيرا «در حال سكر شبانه به مجلس روضه داخل شده آداب ملى و مذهبى» را استهزاء كرده است. در انتهاى نامه خواسته شده است اقدام به بركنارى اين شخص شود وگرنه «صبر و تحمل جماعت لبريز شده و اين افكار و احساسات مؤلمه منجر به بعضى اقدامات و عمليات خواهد گرديد.» ١٠
* قاچاق مسكوكات توسط عوامل انگلستان
احتشام حضور نماينده وزارت امور خارجه در قصرشيرين در گزارشى كه امروز به وزارتخانه متبوع خود فرستاد از قاچاق وسيع مسكوكات ايران به عراق خبر داد. «يكى از وسايل عمده قاچاق مسكوكات عدم تفتيش از اتومبيلهاى كمپانى نفت است. به عنوان اينكه رئيس كمپانى قول شرفى داده كه در اتومبيلهاى كمپانى حمل مسكوك و ممنوعات گمركى نشود تفتيش نمىنمايند. هر مأمورى نيز بخواهد اقدام نمايد مسئول است.» وى ادامه مىدهد كه از راننده گرفته تا مسافرينى كه از اين مرز به عراق مىروند با پوشيدن لباس انگليسيان دائما مسكوكات ايران را خارج مىكنند تا چه رسد به رئيس اداره نفت و عمال كمپانى. وى اخطار كرد «اگر جلوگيرى نشود، شش ماه ديگر در صفحه غرب مسكوك غير از نيكل نخواهد ماند. زيورآلات زنانه صدى پانزده نمانده» است. احتشام حضور نوشت كه اولياى دولت در تهران نشستهاند و از وضع خروج قاچاق در اين ناحيه خبر ندارند.
«خدا شاهد است پس از اندك زمانى ايران محتاج تهيه ثروت على حده است.» ١١ وى يكى ديگر از عوامل خروج پول ايرانى را سهميه ٢٠ تومان براى هر زاير دانست كه گاه تا پنجاه تومان هم همراه دارند و بدون تفتيش رد مىشوند. ١٢
* وعده به كاركنان عدليه
پيش از ظهر امروز منصور السلطنه معاون وزارت عدليه در جمع اعضاى اين وزارتخانه گفت كه بنابر وعده نخستوزير حواله پولى كه براى پرداخت حقوق صادر شده روز شنبه آينده به دست كاركنان خواهد رسيد. اين مبلغ معادل دو ماه حقوق است. وى گفت تمهيداتى مقرر شده كه حقوق وزارتخانههاى مختلف در آينده بدون تبعيض تعيين و پرداخت شود. وى در پايان گفت اگر تا شنبه وعده ياد شده محقق نشد، حق داريد به تعطيلى ادامه دهيد. كارمندان، با اعتماد به گفتههاى معاون وزارتخانه بر سر كارها حاضر شدند. ١٣
* آتشسوزى در نهاوند
بنا به گزارش رسيده از نهاوند امشب آتشى كه از يك مغازه كبابفروشى شعلهور شده و به اطراف سرايت كرده بود، حدود ٣٠ مغازه و يك خانه را طعمه خود كرد. گفته شده خسارات وارد شده حدود ٥٠ هزار تومان است. ١٤
* اعدام سيد جلال و يارانش
روزنامه اقدام در خبرى اختصاصى نوشت كه صبح امروز «شاهزاده اسماعيل ١٥ كه يكى از سردستههاى جنگلى و شريك سيد جلال بود در محاكمه نظامى محكوم و اعدام گرديد.» ١٦ اما روزنامه شفق سرخ خبر ديگرى داشت كه سيد جلال و همراهانش نيز در همين روز تيرباران شدند. ١٧ روزنامه تايمز نيز نوشت كه سيد جلال و سيزده تن از همدستانش در ميدان عمومى شهر رشت با آتش مسلسل اعدام شدند. اين منبع روز دوشنبه يعنى شانزدهم مهر را تاريخ اين حادثه ياد كرده است. ١٨
* محل كار و زندگى مستشاران امريكايى
مستشاران امريكايى استخدام شده توسط ايران به سرپرستى ميلسپو راهى ايران هستند. آنها هفته گذشته با كشتى «لافايد» از امريكا به طرف ايران حركت كردند. بخشى از طبقه بالاى عمارت وزارت ماليه براى محل كار و باغ مخبر الدوله هم براى اقامت آنها در نظر گرفته شده است. ١٩
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٣٢، ص ٢.
(٢). روزنامه شفق سرخ، شم ٧٦، ص ٢.
(٣). بهار (ملك الشعرا)، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران، ج ١، ص ٢٢٦.
توليد ناامنى در شهر يكى از اقدامات نظاميان بود تا نشان دهند استعفاى رضا خان چه عواقبى مىتواند داشته باشد. قتلهاى مشكوك در گوشه و كنار شهر و درگيريهاى مسلحانه از آن جمله بود. روزنامه شفق سرخ نوشت كه ديشب و امروز در محله شهر نو و اطراف آن بين نظاميان درگيرى شديدى به وقوع پيوست و از اهالى «محلات قرب دروازه باغ