روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٠٨
يكشنبه ١٥ مهر ١٣٠١/ ٨ اكتبر ١٩٢٢/ ١٦ صفر ١٣٤١
* وزير جنگ، نه وزير ماليه و عدليه
روزنامه شفق سرخ در شماره امروز خود با اشاره به استعفاى رضا خان وزير جنگ نوشت كه مجلس شوراى ملى حق دارد درباره عملكرد وزير جنگ اظهارنظر كند چرا كه حق نظارت به همه اوضاع داخلى را داراست «و اگر نسبت به آقاى وزير جنگ اظهاراتى شده است از راه غرض يا مقصود سوئى نبوده است بلكه براى اين بوده است كه به آقاى وزير جنگ بفهمانند كه همچنانى كه خدمات نظامى ايشان مورد تمجيد و تقدير است، مداخلات در امور عدليه و وزارت داخله و ماليه و تعرض به مديران جرايد اثر خوبى نداشته است و مايلاند كه آقاى سردار سپه وزير جنگ بوده باشد، ولى فقط وزير جنگ بوده باشد.» ١
* مانور نظاميان در سطح شهر تهران
از صبح امروز پيش از طلوع آفتاب دستههاى نظامى در برخى از خيابانهاى شهر تهران گردش كرده، تا حدود ظهر نمايش قدرت دادند. «يك دسته نظامى با توپخانه از جلو مجلس چند دفعه دفيله داده و رد مىشدند.» ٢ البته خط سير تمام دستههاى نظامى از مقابل بهارستان مىگذشت. «چون سردار سپه دريافته بود كه خبر استعفاى او براى مردم ايجاد خوشوقتى خواهد نمود و ممكن است پس از استعفاى وى مجلس هم ديگر او را به خدمت نگمارد و بدين وسيله دستش از خدمت كوتاه و موفق نگردد كه خيالات درونى خويش را به معرض اجرا بگذارد چنانكه قبلا پيشبينى شده بود مخفيانه درصدد اختلال امور شهر برآمد.» ٣
از امروز اداره حكومت نظامى هم تعطيل شد ٤ و محمود آقا انصارى امير لشكر از حكومت نظامى كناره گرفت. بعد از او هم خدايار خان امير لشكر از رياست ماليه و ارزاق ايالت تهران و خالصجات دولتى استعفا داد. روزنامه شفق سرخ با چاپ اين خبر اين جمله را هم افزود: «ما از هر دو اين استعفا متشكريم.» ٥
* ديدار وليعهد و رضا خان
عصر امروز رضا خان وزير جنگ و وليعهد ديدار كردند.
درباره جزئيات اين ملاقات خبرى منتشر نشد، اما به احتمال زياد موضوع گفتوگوى اين دو درباره رخدادهاى سياسى اخير است كه منجر به استعفاى رضا خان شد. رضا خان روز چهاردهم مهر در حضور سران قشون استعفاى خود را اعلام كرد و گفت كه آن را به اطلاع احمد شاه كه فرمانده كل قوا است خواهد رساند. اين ديدار در باغ گلستان صورت گرفت. ٦
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
پيش از ظهر امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. دستور اول، انتخاب چهار منشى و سه مباشر بود. رئيس و نايب رئيسان ديروز انتخاب شده بودند. چهار منشى انتخاب شده عبارت بودند از امير ناصر با ٦٢ رأى، مستشار السلطنه با ٥٩ رأى، عدال السلطنه با ٥٥ رأى و كازرونى با ٣٩ رأى. تعداد نمايندگان رأىدهنده هفتاد نفر بود. مباشران نيز انتخاب شدند كه ارباب كيخسرو با ٦٧ رأى، ناظم دفتر با ٥٦ رأى و ميرزا ابراهيم قمى با ٥٥ رأى بودند. در ادامه اعضاء شعب ششگانه تعيين شدند. ٧
* شكايات كليميان خوار
به گزارش رسيده از خوار عدهاى از يهوديان كه در اين ناحيه به قشلاق آمده «از تعدى مأمورين خالصه شكايت مىنمايند و تلگرافاتى هم به پارهاى مقامات مخابره كرده كه مأمورين خالصه محل آنها را خراب و تمام اموال آنها را بردهاند. تقاضاى جلوگيرى و استرداد اموال خود را دارند.» مأمورين خالصه تحت نظارت و مسئوليت وزارت جنگ كار مىكردند. ٨