در ادامه مكاتبات قوام السلطنه رياست وزراء و حسين علاء وزير مختار ايران در امريكا امروز چهار تلگرام بين آنها ردو بدل شد كه سه تلگرام از آن علاء بود. علاء در اين مراسلات با لحنى عاجزانه به قوام نوشت كه چرا شرايط كمپانى نفت استاندارد را نمى‌پذيريد؟ «جسارت مى‌كنم كه متأسفانه ترتيبى كه دولت در تحت فشار اختيار كرده‌اند سابقه ندارد و محل تعجب و علامت ضعف قوه مجريه است ... هر روزه شرايط طالبان امتياز (استاندارد و سينكلر) را به يكديگر جلوه دادن و آن را به مسابقه گذاشتن اسباب بى‌اعتبارى دولت» خواهد بود. ٧ وى نظر ميلسپو را نسبت به سينكلر مثبت ندانست و يادآور شد كه شرايط جديد پيشنهادى نتوانسته است عقيده مثبت او را از استاندارد دور كند. ٨ علاء در تلگرام سوم خود وضعيت فعلى را قابل تحمل ندانست و آمدن خود را به ايران موقتا واجب دانست. ٩

* نامه قوام السلطنه به تقى‌زاده‌

قوام السلطنه رئيس الوزراء امروز در پاسخ به نامه سيد حسن تقى‌زاده رئيس هيأت اعزامى ايران به مسكو، نوشت كه «مخلص براى نيل به مقاصد مهمترى از بدو تشكيل كابينه سعى كرده است پاره‌اى تقاضاهاى غيرمهم سفارت روس را انجام داده و در مذاكرات و مكاتبات حتى الامكان لحن ملايمى اختيار شده است ... روابط موجوده فيمابين وزارت خارجه و سفارت روس ظاهرا خيلى دوستانه ... است. مسيو شومياتسكى هم تاكنون شخصا متين و جدى به نظر مى‌آيد و اشخاصى كه ميل و اراده خود را بر مسيو روتشتين تحميل مى‌كردند از قرار معلوم ديگر در سفارت راهى ندارند.» ١٠

[تصوير] تقى‌زاده و نواب‌

* اظهار اطاعت سالار منصور آلارلو

بنا به گزارش رسيده از اردبيل امروز نجفقلى خان سالار منصور آلارلو با عده‌اى از سواران خود به اردبيل آمد و نسبت به حكومت مركزى اظهار اطاعت كرد. وى در ديدارى با رئيس قواى نظامى و حاكم اردبيل قول داد كالاهاى به سرقت رفته از پست كنسولگرى را از برادرش يد اللّه خان بگيرد و تحويل دهد. ١١

* تجاوز به خاك ايران و قتل چند زن و بچه‌

بنا به گزارش كارگزارى اردبيل، در تجاوز روسيه به خاك ايران، چند «زن و بچه كه براى استرداد اموال منهوبه خود به آن طرف سرحد رفته بودند» كشته شدند. وزارت امور خارجه در نامه‌اى به وزارت داخله خواستار رسيدگى به ريشه اين عوامل يعنى تعرضات شاهسونها و خودسريهاى آنها شد. وزارت داخله هم در پاسخ نوشت كه از اين نوع اقدامات فروگذارى نكرده اما لازم است آن وزارت‌خانه نيز در اين باب به سفارت مسكو در تهران تذكراتى بدهد و از اقدامات مستقيم روسها در مرزهاى شمالى پرهيز دهد. بنا به آنچه در حاشيه اين نامه نوشته شده كشتار زن و بچه در ناحيه بيله‌سوار رخ داده و در اين مورد به مسكو هم تلگرافى شده تا موضوع را پى‌گيرى كنند. ١٢

______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢، صص ٣٦ و ٣٧.

(٢). قطور، ناحيه مرزى ميان ايران و تركيه و نام يكى از دهستانهاى بخش حومه شهرستان خوى در آذربايجان غربى؛ از شمال به دهستان الندو و از جنوب هم به كره‌سنى و مرز تركيه محدود است. اين منطقه كوهستانى سردسيرى است كه رودخانه‌اى نيز به همين نام با عنوان «قطورچاى» از كوههاى تركيه سرچشمه مى‌گيرد و از سمت روستاى راضى وارد خاك ايران مى‌شود. اين رود مهم‌ترين رودخانه اين بخش بوده. پس از الحاق با چند رودخانه محلى به سمت شهرستان خوى حركت مى‌كند. شغل عمده اهالى قطور گله‌دارى و عمده محصولات آن روغن، پشم و جزئى غلات است. پيشتر همه راههاى ارتباطى در اين ناحيه مال‌رو و صعب العبور بوده، تنها راهى كه ارابه‌رو بود، در امتداد «دره قطور» قرار داشت.

(دايره المعارف فارسى (مصاحب)، ج ٢، ص ٢٠٦٨؛ لغت‌نامه دهخدا، ج ١١، ص ١٥٥٦١).

(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٨، ص ٢٩. تاريخ اين نامه در سرصفحه سند ٦ ايلول ١٣٤٠ نوشته شده است كه به احتمال زياد سال ١٣٤١ درست است. زيرا مفاد نامه نشان مى‌دهد كه نيروهاى ايران در مناطقى كه پيش از اين تحت سيطره اتباع سيميتقو بود مستقر شده‌اند و در سال ١٣٤٠ اين امكان وجود نداشته است. ديگر آن‌كه سال قمرى به تازگى تحويل شده و به احتمال زياد بنابر عادت نگارش يك سال گذشته به جاى ١٣٤١، ١٣٤٠ نوشته شده است.

(٤). اسناد وزارت امور خارجه، ١٣٧ تا ١٤٠- ١١- ٤٧- ١٣٠١. «اغتشاش كردستان براى انگليسها يك مسئله بغرنجى شده. قريب سه ماه است كه عشاير اكراد با قواى امنيه عراق و قشون نظامى انگليس مشغول جنگ و زدو خورد هستند. غايله آنجا هنوز رفع نشده و معلوم نيست به اين زودى برطرف شود. آنچه سرّا از بعض مأمورين شنيده مى‌شود و مندرجات جرايد نيم رسمى عراق هم آن را تأييد مى‌كند عشاير اكراد به كلى از تبعيت و زيردستى انگليس متنفر و با اشخاصى كه طرفدار انگليس هستند غالبا اظهار مخالفت مى‌كنند و آنها را دشمن و خائن وطن مى‌شمارند؛ حتى اسمعيل آقا سيميتكو را كه معروف است با انگليسها روابطى دارد تقبيح بلكه تكفير مى‌كنند و به همان اندازه كه از انگليسها نفرت دارند به واسطه تعصب مذهبى به تركها اظهار تمايل مى‌نمايند. مأمورين و جاسوسان ترك چون زمينه مساعدى در كردستان يافته‌اند در اجراى تبليغات كوتاهى نمى‌كنند و عشاير را در جزو بر ضد انگليسها تحريك و تحريض مى‌نمايند. چندى قبل به‌طورى كه در ضمن راپورت نمره ٢٥٢ عرض شد كه دو نفر صاحب انگليس را در منطقه سليمانيه به قتل رسانيدند و به تازگى هم در اطراف رواندوز دو نفر صاحب ديگر را كشته‌اند و در هرجا فرصت را مساعد بيابند مأمورين انگليس را مى‌كشند و چون مملكت ايشان تمام كوهستان و سنگلاخ است و موانع طبيعى دارد از براى سوق اردوى نظامى مساعد نيست از اين جهت انگليسها تاكنون به رفع غايله و اعاده نظم و امنيت آنجا موفق نشده‌اند. هرچند اخبار كردستان در اينجاها به واسطه سانسور خيلى كم مى‌رسد ولى آنچه‌