روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٩٨
سهشنبه ١٠ مهر ١٣٠١/ ٣ اكتبر ١٩٢٢/ ١١ صفر ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز پيش از ظهر مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. موضوع قاليهاى جوهرى و چگونگى صدور آن در دستور كار قرار گرفت. مواد اين لايحه يكبهيك خوانده شد و نمايندگان موافق و مخالف درباره آن صحبت كردند. در نهايت اين لايحه به كميسيون مربوطه برگشت داده شد تا اصلاحات لازم در آنجا صورت گيرد.
سپس لايحه افزايش تعرفههاى پستى مطرح شد. وزير پست و تلگراف در دفاع از اين لايحه، بالا رفتن هزينههاى آن وزارتخانه را خاطرنشان كرد. امروز قوام السلطنه و هيأت دولت در مجلس حاضر بودند. ١ در اين جلسه سليمان ميرزا در خصوص تعدياتى كه قشون يونان هنگام عقبنشينى نسبت به مسلمانان روا داشته از قوام السلطنه رياست وزراء سئوال كرد كه نخستوزير پاسخ داد در اين زمينه رسما اعتراض شده است. ٢ (ر. ك: ٨ مهر)
* نامه محرمانه قوام السلطنه به وزير جنگ
در پى اطلاعدهى نير السلطان به قوام السلطنه از لزوم تبعيد تعدادى از فعالان سياسى گيلان به مازندران (ر. ك: ٤ مهر) قوام السلطنه رياست وزراء در نامهاى محرمانه به رضا خان وزير جنگ مىنويسد كه «بعضى اشخاص در رشت مجامعى دارند و عمليات آنها منتهى به توليد فساد و اخلال نظم و اغتشاش عمومى خواهد شد. از جمله نواب الملك و سيد عبد الوهاب ٣ نام مىباشند. تقاضاى حكومت اين است كه مشار اليها چندى در رشت نباشند و به آن وزارت جليله نيز مراتب را تلگرافى اطلاع داده است. قدغن فرماييد به اداره قشونى رسما دستور داده شود آنها را روانه مازندران نمايند.» ٤
* پاسخ قوام السلطنه به علاء
حسين علاء پس از اطلاع از ارائه لايحه نفت شمال به مجلس شوراى ملى- لايحهاى كه دربردارنده آخرين پيشنهادها به دو كمپانى استاندارد اويل و سينكلر بود و پس از تصويب مجلس بايد به اين دو شركت نفتى داده مىشد تا هريك با آن موافقت كنند، امتياز به او داده شود- و اعتراض به قوام السلطنه به در پيش گرفتن چنين كارى، امروز پاسخى دريافت كرد كه تا حدى تند بود. قوام السلطنه به او نوشت كه اين روش تنها راه مقدور بود و اين لايحه خارج از پيشنهادهاى استاندارد و سينكلر نيست و به زودى از تصويب مجلس خواهد گذشت؛ و پس از تصويب ارسال خواهد شد تا به هر دو كمپانى عرضه كنيد. يكى از درخواستهاى علاء صبر دولت بود تا رسيدن ميلسپو، مستشار و رئيس كل امور ماليه (ر. ك: ٣١ شهريور) كه نخستوزير در اين پاسخ گفت كه «مداخله مستشار در اين كار با لزوم بىطرف ماندن او در بدو ورود اقتضا نبود.» وى در پايان به علاء يادآورى كرد كه خوب نيست او در اين موارد با رئيس مجلس وارد مكاتبه شود «زيرا طرف سئوال و جواب جنابعالى دولت است.» ٥
* جايزهاى براى سر اميرمؤيد
نماينده وزارت امور خارجه در مازندران امروز به مسئولان آن وزارتخانه خبر داد كه اقدامات قشون براى دستگيرى امير مؤيد سوادكوهى نتيجه نداده و نظاميان بازگشتهاند. رئيس قشون اعلانى منتشر كرده كه هركس امير مؤيد را زنده دستگير كند هزار تومان و اگر كشته او را تحويل دهد پانصد تومان جايزه خواهد گرفت. وى اضافه كرد كه رئيس قشون و امير اكرم در تلاشاند بلكه از علماى منطقه حكم اعدام امير مؤيد را بگيرند. ٦
* وعده پايان اعتصاب
پس از چند روز اعتصاب در وزارت عدليه و گفتوگوى مسئولان با نمايندگان اعتصابى اين وزارتخانه وعده داده شد