روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٠٩
* گزارش رايزنيها در مسكو براى خريد اسلحه
نايب سرهنگ اسماعيل خان كه براى خريد اسلحه از روسيه و ارسال اسلحههاى خريدارى شده از آلمان راهى مسكو و برلن شده، امروز از مسكو نوشت كه عبد الرحمن خان را با سفارشات لازمه از طرف سفارت ايران و آلمان در مسكو به برلن اعزام كردهام و خود به زودى راهى آن شهر خواهم شد.
وى خطاب به رضا خان وزير جنگ ادامه داد كه روسها اميدوارى زيادى براى فروش اسلحه دارند اما هنوز نتيجه نهايى به دست نيامده است. ديدارهاى متعددى با وزير امور خارجه روسيه شوروى صورت گرفت كه تاكنون بىنتيجه بوده است. وى گفت كه محض احتياط، كمى درنگ خواهم كرد. يك يادداشت هم به تازگى به وزارت امور خارجه روسيه داده و تقاضاى پاسخ نهايى كردهام. ٩ در اين اثنا وزارت جنگ از وزارت امور خارجه خواسته بود به سفير ايران در برلن دستور دهد اسلحههاى خريدارى شده ايران از دولت آلمان را تحويل گرفته در سفارتخانه نگه دارد تا نماينده وزارت جنگ برسد. ١٠
* اعلان حاكم نظامى آذربايجان
اسماعيل خان امير لشكر، حاكم نظامى آذربايجان، امروز در اعلاميهاى كه در تبريز چاپ و توزيع كرد نوشت كه برخى در ميان بار يا وسايل ديگر اسلحه و فشنگ و ديگر تجهيزات نظامى براى رساندن به دست اشرار حمل مىكنند. «نظر به اين كه كليه آلات ناريه از هر قبيل از مختصات اداره لشكرى است، خصوصا با تصميماتى كه دولت علّيه در تأمين آسايش عامه و استقرار امنيت در تمام نقاط آذربايجان فرمودهاند ... از اين تاريخ ... هركس از ملزومات مختصه نظامى به خارج حمل نمايد» هم اسلحهها و هم بار «بدون تأمل ضبط دولت خواهد شد.» ١١
* موافقت با تأسيس كنسولگرى روسيه در ماكو
در پى تقاضاى روسيه شوروى از ايران براى تأسيس كنسولگرى در شهر مرزى ماكو، وزارت امور خارجه با نظر مثبت موضوع را به اقبال السلطنه حاكم آن منطقه منعكس كرد و موضوع بارها پىگيرى شد. آخرين پاسخى كه اقبال السلطنه داد امروز به وزارت امور خارجه منعكس گرديد. شناسايى كنسول از طرف دولت ايران صورت گرفته بود اما سفارت روسيه خواستار شناسايى رسمى بود. مقاومت اقبال السلطنه در برابر خواست دولت ايران باعث شد كه به سفارت شوروى گفته شود كه سمت كنسولى شناخته شده اما اجراى مراسم رسمى بعدها به عمل خواهد آمد؛ و اينكه فرد شناسايى شده مىتواند وظايف كنسولى خود را انجام دهد. ١٢
* بخشنامه وزارت خارجه به سفارتخانههاى ايران
بلديه تهران در تجديدنظر نسبت به قانون سجل احوال از وزارت امور خارجه درخواست كرده بود از سفارتخانههاى كشورهاى مختلف در تهران بخواهد نمونهاى از قوانين شناسنامهاى خود را ارائه دهند. وزارت امور خارجه امروز به بلديه تهران نوشت كه اين درخواست از سفارتخانههاى موجود در تهران ممكن نبود، ازاينرو بخشنامهاى به نمايندگان سياسى ايران در كشورهاى مختلف فرستاده شد تا نمونهاى از قانون سجل احوال آن كشور را تهيه كرده به ايران بفرستند. ١٣
* نبود اطلاعات ايلاتى و عشيرهاى در بندر لنگه
كارگزارى بندر لنگه امروز گزارش داد كه درباره اطلاعات درخواستى دولت درباره ايلات و عشاير اين منطقه گفتنى است كه در اين حدود ايل و عشيره كه ييلاق و قشلاق داشته باشند وجود ندارد. فقط طوايف و قبايل اعراب كه در بنادر شيبكوه و توابع آن ساكن هستند، شايد در شمار ايلات به شمار آيند؛ آن صفحات هم جزئى از فارس است. ١٤
* متوارى شدن امير مؤيد
از كارگزارى مازندران امروز به وزارت امور خارجه خبر رسيد كه امير مؤيد سوادكوهى فرارى شده است. ١٥ در پى تنشهاى پديد آمده بين نظاميان و امير مؤيد، براى سر او جايزه گذاشته بودند. (ر. ك: ١٠ تير)
* ورود نظاميان به استرآباد
در پى ناآراميهاى اخير در منطقه استرآباد ١٢٠ نظامى پياده با يك دسته موزيك امروز وارد استرآباد شدند. رئيس قشون منطقه، محمد حسين خان، براى همراه نمودن نيروهاى محلى با اين نظاميان اعلان كرد كه حاضر است از طوايف يموت ششصد سوار با ماهى شانزده تومان استخدام كند. «تاكنون ٣٠ نفر از قرقچىها آمده، سان داده و نفرى هشت تومان بابت حقوق پانزده روز مساعده گرفتهاند.» ١٦
* تقاضاى ممتاز الملك براى استخدام دو كارشناس
مرتضى ممتاز الملك رئيس بانك ايران در نامهاى كه براى قوام السلطنه رئيس الوزراء نوشت از او تقاضا كرد با استخدام دو كارمند قديمى و كارشناس بانك استقراضى در بانك ايران موافقت كند.
اطلاعات اينان مىتواند بانك ايران را از گرفتارى در برخى از دعاوى گذشته نجات دهد. اخيرا چهارصد هزار تومان عليه بانك در محاكم عدليه اقامه دعوا شده بود و براى پاسخ به آنها اگر اين دو كارشناس نبودند تا پروندههاى قديمى را بيرون كشيده رد دعوا كنند اكنون بانك دچار مخمصه شده بود. به گفته ممتاز الملك اين دو كارشناس مسيو خشاب و علىاف بودند. «مسيو خاشاب كه فعلا برحسب اجازه به خدمت مشغول است، نژادا عرب و از اهل شام و در تحت حمايت فرانسه مىباشد. زبان عربى و فرانسه و روس و چند زبان ديگر مىداند. قطع نظر از اطلاعات عميقه كه در امور ماليه دارد، شخصى درستكار و داراى تخصص و ممتازيت تامه در مسايل بانكى [است.] علاوهبر اين مشار اليه اصلا شرقى است و كاملا از اخلاق و قوانين شرعيه و عادات مملكتى مستحضر است و مدت نوزده سال در بانك مركزى روسيه در ايران به خدمات مهمه اشتغال داشته است. علىاوف هم مسلمان و اهل داغستان است. نوزده سال در بانك مركزى روسيه و ايران مشغول خدمت بوده، فارسى را خوب حرف مىزند و از اشخاص درستكار درجه اول است.» از پانوشتهاى نامه مشخص است كه قوام السلطنه پاسخ مثبتى به اين درخواست نداده است. ١٧
* نقشه از سردر مدرسه چهارباغ
امروز پيش از ظهر كنسول انگليس در اصفهان «با لوازم نقشهكشى به درب مدرسه چهارباغ آمده نقشه سردر مدرسه و سردر بازارچه بلند را برداشته و قريب ظهر نقشه تمام شده به طرف قونسولخانه حركت كرد.» ١٨