روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٣٢
قصرشيرين، خط مشهد به تربت و خط قوچان صاحب پاسگاههاى امنيه شده است. همچنين از طرف اداره كل امنيه دستورهاى موقتى براى تنظيم امور اين نيرو به همه نواحى صادر شده تا نظامنامه مفصل آن متعاقبا ابلاغ شود. ٨
* كشف اسلحههاى ديگرى از سردار عشاير
پس از دستگيرى سردار عشاير قراچهداغى توسط والى آذربايجان و تسليم سلاحهاى او، گزارشهايى از وجود تجهيزات نظامى بيشتر در محل سيطره سردار عشاير، آبخواره، مىرسيد. طبق گزارشهاى رسيده از مأموران ايالتى آذربايجان پس از تحقيقات و جستوجوهاى بيشتر در آبخواره، يكصد و سى هزار فشنگ «از ذخيره تحت الارضى به دست آوردهاند كه امر شده است كليه را تحويل نظاميان بدهند و از طرف ايالت تأكيد شده است كه جدا تفتيش نموده و كليه اسلحه و مهمات مخفى را به دست آورده راپرت دهند.» ٩
* تشكيل كميسيون براى مؤديان مالياتى
پس از اقداماتى كه براى وصول ماليات آن دسته از افرادى كه ماليات خود را پرداخت نكرده بودند، صورت گرفت و نتيجهاى دربر نداشت، امروز بار ديگر كميسيونى مركب از رؤساى دواير وزارت ماليه در آن وزارتخانه تشكيل گرديد كه اقدامات تازهترى براى وصول ماليات از مؤديان صورت پذيرد. ١٠
* درگيرى در اردبيل
براساس اخبار رسيده از تبريز، امشب نظاميان در اوچدره اردبيل با افرادى از طايفه ناآرام قوچهبيگلو ١١ درگير شده، پس از چند ساعت جنگ، تلفات قابلتوجهى به اشرار وارد كرده و آنها را فرارى دادهاند. سه نفر از افراد اين طايفه كشته شدند. ١٢
* عقبنشينى نيروهاى سيميتقو
بنابر گزارشهاى رسيده از گروس امروز سيد طه و نيروهايش به روستاى قزلكوه در نزديكى صائينقلعه آمده و در آنجا توقف كردند، اما پس از شنيدن خبر فتوحات قواى دولتى در ناحيه شرفخانه و اينكه ٦٠٠ نفر از نيروهاى سيميتقو تلف شدهاند، مقاومت خود را بىحاصل ديده از آن منطقه عقبنشينى كردند. ١٣ اما در گزارشهاى ديگرى كه دقيقتر است، مىخوانيم كه امروز دو اردو به طرف ساوجبلاغ حركت كرد. اين دو اردو يكى در قراويرن و مياندوآب و ديگرى در صائينقلعه كه رياست آنها با خالو قربان، حاجى سطوت السلطنه و ماژور نصر اللّه خان است، براى دفع اسماعيل آقا سيميتقو حركت كردند. ١٤
______________________________
(١). فرمانفرما، گزيدهاى از مجموعه اسناد
...، ج ٣، صص ١٠١٢ و ١٠١٣.
(٢). روزنامه ايران، شم ١١٤١، ص ٢.
(٣). همانجا.
(٤). همانجا.
(٥). مقصودلو، مخابرات استرآباد ...، ج ٢، ص ٨١٦.
(٦). منشور گرگانى، رقابت شوروى و انگليس ...، ص ٢٠٨.
(٧). روزنامه اتحاد، شم ١٦٩، ص ١.
(٨). روزنامه ايران، شم ١١٤١، ص ٢.
(٩). همانجا.
(١٠). همان، شم ١١٤٢، ص ٢.
(١١). قوجه بيگلو (قوجا بيگلو) طايفهاى از ايل شاهسون هستند كه در زمان رياست نور اللّه بيگ به غارتگرى و راهزنى شهرت داشتند. به همين جهت در ٦- ١٢٤٥ ش/ ١٨٦٧ م به درخواست روسيه از مغان كوچانده شدند. در اين دوره ناحيه برزند كه در كنار جاده اردبيل- بيلهسوار قرار داشت به تصرف قوجابيگلوها درآمد. آنها به علت موقعيت جغرافيايى برزند از كاروانها و عشاير عوارض دريافت مىكردند و هرگونه مقاومتى را به زور اسلحه سركوب مىكردند. در ١٨٧١ م/ ٥٠- ١٢٤٩ ش حاكم اردبيل در پى يك عمليات تنبيهى برزند را به آتش كشيد و اموال قوجابيگلوها را براى پرداخت غرامت به غارتشدگان، مصادره نمود. نور اللّه بيگ نيز به همراه مبالغ هنگفتى پول به تهران گريخت اما با فرمانى از شاه مبنى بر لزوم استرداد املاك و اموال طايفه قوجابيگلوها به برزند بازگشت. طايفه قوجابيگلوها بارها با فشار روسها به دولت ايران به نواحى مختلف از جمله اروميه، مياندوآب و كردستان تبعيد شدند. بروز دشمنى خونى سبب تجزيه قوجابيگلوها به دو گروه على حسنلو (پدر نور اللّه بيگ) و عيسى بيگلو يا عيسىلو شد. در پايان دهه ١٨٨٠ م/ ١٢٦٠ ش حسنعلى خان گروسى فوجسواران قوجابيگلو را براى سركوب شيخ عبد اللّه و حمزه آقا دو ياغى كرد در ساوجبلاغ به خدمت گرفت.
[تصوير] شاهسونها
بعدها تيره بزرگتر قوجابيگلو بار ديگر نيز دچار انشعاب گرديد. از اين انشعاب دو تيره جور و غلو به وجود آمد. تمام سرزمينهاى ميان سارى قاميش تا درهيوت تحت قلمرو سردار بيگ بود. سردار بيگ از دهه ١٨٩٠ م/ ١٢٧٠ ش به بعد تاختوتازهاى غارتگرانه خود را به نواحى مرزى روسيه و قلمرو ايران گسترش داد. از جمله اقدامات امير نظام در اين دوره براى كاهش قدرت قوجابيگلو، ايجاد تعادل قدرت در طوايف شاهسون بود. بنا به گزارشى عشاير شاهسون در ١٩٠٧ م/ ٦- ١٢٨٥ ش توسط كردها از مراتع اطراف مياندوآب بيرون رانده شدند. مطابق نوشته تيگرانف، سردار بيگ در ١٩٠٣ م/ ٢- ١٢٨١ ش بر ٥٠٠ خانوار قوجابيگلو رياست مىكرد. تيره عيسىلو نيز مجموعا ١٥٠ خانوار بودند. عيسىلو در مخالفت با قوجابيگلو همواره براى سركوب شورشها و طوايف راهزن نيرو در اختيار دولت قرار مىداد. اما عدم تشويق و پاداشدهى دولت موجب سرخوردگى و دلسردى آنان شد. (تاپر، تاريخ سياسى اجتماعى شاهسونهاى مغان، صص ٤٣٣- ٤٣١؛ دايره المعارف فارسى، ج ٢، ص ٢٠٩٠.)
(١٢). روزنامه اتحاد، شم ١٧١، ص ٢.
(١٣). همان، شم ١٧٢، ص ٢.
(١٤). فرمانفرما، گزيدهاى از مجموعه اسناد ...، ج ٣، ص ١٠١٨.