عبد اللّه طهماسبى‌ ١ امير لشكر شمال غرب‌ ٢ در تلگرامى از اردبيل به وزير جنگ نوشت كه براساس گزارش رسيده اسماعيل آقا ٣ مى‌خواسته با ٣٠٠ سوار «پشت در» از راه سردشت به ساوجبلاغ بيايد اما با عثمان آقا رئيس ايل پشت‌در از راه رانيه به «بى‌طواط» واقع در هشت ساعتى رواندوز رفته است.

اين امكان هست كه با اطلاع عثمانيها به «زيران» بيايد.

اين گزارش اضافه كرده است: «چند روز قبل طياره انگليس‌ها به دهات شيخ محمود ٤ و كسان او در اطراف سليمانيه بمب انداخته‌اند.» ٥

* مسافرت تبليغى روزنامه‌نگاران به شمال كشور

حكومت نظامى قزوين در تلگرامى به اداره اركان حزب كل قشون اطلاع داد كه مديران روزنامه‌هاى اتحاد ٦ و ايران‌ ٧ به همراه شخص ديگرى به نام ربيع‌زاده وارد قزوين شده و از آنجا به سمت رشت و انزلى حركت كرده‌اند. «از قرار اطلاعات واصله مقصودشان اركان انتخابات [مجلس شوراى ملى‌] و تهيه پروپاگاند است.» ٨

______________________________
(١). امير لشكر عبد اللّه خان امير طهماسبى حدود ١٢٦٠ ش در تهران متولد شد.

پدرش نظامى بود و خود پس از ورود به مدرسه افسرى قزاق‌خانه به درجه افسرى رسيد. در سال ١٢٩٨ با درجه امير تومانى (سپهبدى) به رياست گارد احمد شاه منصوب شد. با اين‌كه پس از كودتا تنزل درجه يافت اما به سبب لياقتى كه از خود نشان داد طرف توجه رضا خان واقع شد و با درجه امير لشكرى به فرماندهى لشكر آذربايجان منصوب شد. او در آذربايجان در سركوبى ايلات و عشاير و نيز ساخت اماكن عام المنفعه تلاش كرد. مهم‌ترين كار او در آن خطه توقيف اقبال السلطنه ماكويى مرزدار سنتى شمال غرب ايران و انتقال اموال چشمگير او به وزارت جنگ بود. او در خلع قاجاريه و استقرار سلطنت پهلوى بسيار كوشيد. در نخستين دولت رضا شاه به رياست محمد على فروغى وزير جنگ شد. در دولت مخبر السلطنه وزير فوائد عامه و تجارت بود. در سال ١٣٠٧ هنگام بازديد از راههاى خوزستان و لرستان بين بروجرد و خرم‌آباد با عده‌اى مسلح روبه‌رو شده مورد اصابت چند گلوله قرار گرفت و كشته شد.

(عاقلى، شرح حال رجال سياسى و نظامى ...، ج ١، صص ١٩٩- ١٩٦).

(٢). لشكر شمال غرب شامل: ١- تيپ پياده شمال غرب متشكل از فوجهاى ١٣ به فرماندهى سرهنگ محمد على خان آقاخانى، ١٤ به فرماندهى سرهنگ ابو القاسم خان رشيد نظام و ١٥ به فرماندهى سرهنگ على اكبر خان درخشانى؛ ٢- تيپ سوار شمال غرب متشكل از فوج ٩ به فرماندهى سرهنگ كلبعلى خان نخجوانى، ١٠ به فرماندهى نايب سرهنگ غلامعلى خان زنديه، ١١ به فرماندهى نايب سرهنگ امير قاسم خان سالار اشرف، ١٢ به فرماندهى نايب سرهنگ حسين آقا خان محتشم نظام؛ ٣- فوج ٧ توپخانه به فرماندهى سرهنگ يوسف خان ارفعى طراحى شده بود. (اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٤، ص ١٠).

(٣). براى آگاهى از زندگى‌نامه اسماعيل آقا سيميتقو، ر. ك: همين كتاب، ج ١، ص ٦٤.

(٤). شيخ محمود برزنجى از رهبران كرد ناحيه عراق بود كه در اين زمان با حاكمان انگليسى در عراق درگير بود. او در اين زمان ٤٤ سال داشت و از نفوذ بسيارى در اطرافيان خود برخوردار بود و بر طايفه برزنج سيادت مى‌كرد. وى زبانهاى تركى، عربى، فارسى را مى‌دانست. انگليسها از او با نفرت ياد مى‌كردند. انگلستان در اكتبر ١٩٢٢ مجبور شد حاكميت او را بر سليمانيه بپذيرد. (كوچرا، جنبش ملى كرد، صص ٨٣- ٨١).

(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٩، ص ٢٣.

(٦). سيد كاظم سركشيك‌زاده مدير مسئول و سردبير روزنامه اتحاد. روزنامه اتحاد تا ٨ فروردين براى تعطيلات سال نو منتشر نشد.

(٧). زين العابدين رهنما مدير روزنامه ايران. روزنامه ايران از دوم تا ٨ فروردين منتشر نشد.

(٨). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، حكومت قزوين به اركان حزب كل قشون، نمره ٢١.