روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٤٠
چهارشنبه ١٤ شهريور ١٣٠١/ ٦ سپتامبر ١٩٢٢/ ١٣ محرم ١٣٤١
* پاسخ جلاء السلطنه به رضا خان
در پى تهديد به مرگ شدن جلاء السلطنه معاون حكومت اصفهان از طرف رضا خان وزير جنگ (ر. ك: ١٣ شهريور)، وى امروز در نامهاى عاجزانه نوشت كه «چاكر يك ماه زياده نيست كه به سمت معاونت برقرار شدهام. به سر مبارك و شرافت نظامى قسم ياد مىكنم كه خود را تقصيركار نمىدانم، با كمال افتخار براى محاكمه حاضر خواهم بود.» وى در ادامه نامه يادآور شد كه با كمال بىطرفى مشغول كار است و هر وقت امر شود از سمت خود استعفا خواهد داد «و به هر كجا كه مقرر فرماييد فورا حركت خواهم كرد.» ١
* نامه سفير تركيه در ايران به وزارت جنگ
سفير كبير تركيه در تهران امروز نامهاى به وزارت جنگ نوشت كه ايران در ناحيه مرزى قطور ٢ نيروهاى خود را تقويت كرده و دو بار نيز به مرزهاى تركيه در جنوب شرفخانه تجاوز كردهاند. در اثر همين اقدامات آشورىهاى منطقه حس خصمانهاى عليه تركيه پيدا كردهاند. وى ادامه داد كه اگر تدابيرى براى جبران اين اقدامات صورت نگيرد حكومت تركيه اقدام به تأمين امنيت آن منطقه خواهد كرد. ٣
* توصيههاى كارپرداز ايران در كربلا به مسئولان داخلى
محمد حسن بديع كارپرداز ايران در كربلا در گزارشى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد موقعيت كردستان عراق را به ضرر انگلستان اشغالگر دانست و با وجود سانسور اخبار آن منطقه نوشت كه چند تن از انگليسها اخيرا در كردستان عراق كشته شدهاند. وى به دولت ايران توصيه كرد از اين موقعيت استفاده كرده موقعيت خود را در كردستان ايران و سرحدات آذربايجان به نحوى مستحكم كند كه هوس پيدا شدن يك اسماعيل آقاى ديگر در سرحدات پيدا نشود. بديع، جو حاكم بر كردستان عراق را ضد انگليسى توصيف كرد، آن قدر كه حتى اسماعيل آقا سيميتقو كه كرد است، اما شهرت به داشتن روابط با انگليسها دارد، مورد نفرت و حتى تكفير اكراد اين منطقه است. ٤ نظر به اهميت سند، متن كامل آن در پاورقى آمده است.
* سانسور نامههاى كارپردازى ايران در بصره
كارپرداز ايران در بصره خبر داد كه نامههاى ارسالى به اين اداره پيش از رسيدن بازبينى مىشود. اين كار به اندازهاى روشن است كه چهره پاكتها تغيير كرده و حتى تمبرهاى آن نيز عوض مىشود. در پى اثبات موضوع، كارپرداز با ماژور ويلسن مأمور سياسى انگليس در بصره ملاقات مىكند، اما وى اظهار بىاطلاعى مىنمايد و مىگويد «در ادارات پست بصره سانسور نيست.» كارپرداز به اداره پست مراجعه كرده، «شفاها تصديق كردند در اغلب مراسلات براى كسب اطلاع حكومت (نامهها) باز و سانسور مىشود.» وى يادآور شد موضوع به آگاهى ادارات وزارت خارجه برسد تا در مراسلات خود مراقبت لازم را رعايت كنند. گزارش كارپرداز بصره امروز به وزارت امور خارجه رسيد و مسئولان وزارت خارجه در حاشيه اين نامه نوشتند كه «به كارپردازى بغداد سواد فرستاده شود كه به حكومت محلى اعتراض نمايند. سوادى هم به وزارت پست بفرستيد كه مستحضر باشند.» ٥
* قرضهاى وليعهد در بين النهرين
هنگام بازگشت وليعهد از اروپا چند روزى كه وى در عراق توقف كرد، قرضهايى بالا آورد كه دولت ايران بايد آنها را پرداخت كند. منتخب الدوله در نامهاى كه امروز به وزارت امور خارجه نوشت، اين موضوع را كه پيش از اين هم اطلاع داده بود، به اطلاع ارباب وزارت خارجه رساند و گفت كه براى پرداخت از طرف مقامات انگليس در فشار است. اين بدهى كه ميزان آن «يك هزار و يكصد و شصت روپيه» است، «مستدعى است مقرر فرمايند پيش از اين راضى به افتضاح دولت نشده و