وزارت امور خارجه امروز در تلگرام رمز به كارگزارى رشت فرستاد نوشت كه «تجارت‌خانه روسى از فروش نفت در آن‌جا امتناع [مى‌كند و] به اين واسطه قيمت ترقى [كرده و] باعث زحمت اهالى ... شده [است‌] با قونسول مذاكره نماييد به طورى كه در مازندران فروش آن را آزاد گذارده‌اند، در گيلان هم آزاد نمايند.» ٨ (ر. ك: ٢١ بهمن)

* ادامه تحصن در شيراز

تجار و علمايى كه به دليل گرفتن عوارض راه شيراز به كازرون در شهر تحصن كرده بودند، پس از مخابره تلگرام حضورى با نمايندگان فارس در مجلس شوراى ملى بنا شد پس از تشكيل كابينه موضوع رسيدگى و اعلام شود، اما متحصنين تأكيد داشتند تا تصميم جديد مبناى عوارض بايد همان قيمتهاى سابق باشد نه بهاى جديد. متحصنين گفتند همان اجحافات فراوانى كه سالهاست در راه شيراز- بوشهر مطالبه مى‌كنند ما را بس است. تحصن ادامه دارد. ٩

* جمع‌آورى فقرا و مساكين در تبريز

بنابر گزارش حاكم نظامى آذربايجان پس از تشكيل كميسيونى براى تهيه آسايش و جمع‌آورى فقرا در تبريز، بودجه‌اى بين رؤساى دواير دولتى تقسيم شد و از اين طريق تهى‌دستان از سطح خيابانها و معابر عمومى جمع شده، در محل مخصوصى اسكان داده شدند. تا آخر فروردين سال آينده كه سرما فروكش مى‌كند آنها تحت حمايت خواهند بود. ١٠

* ادامه هرج‌ومرج در استرآباد

هرج‌ومرج و ناامنى همچنان در استرآباد ادامه دارد. از نظر ناظران محلى اين وضعيت نتيجه بى‌كفايتى حاكم نظامى است.

روزى نيست كه اموال كسى به سرقت نرود و ناله رعايا شنيده نشود. «كسى نيست كه احقاق حق بنمايد.» مسئولان نيز در كار تحكيم موقعيت خود هستند. ١١

______________________________
(١). روزنامه اتحاد، شم ٢٩٧، صص ١ و ٢.

(٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٥- ١٧- ٣٥- ١٣٠١.

(٣). روزنامه اتحاد، شم ٢٩٨، صص ١ و ٢.

(٤). ابو الحسن خان پورزند فرزند صمصام السلطان در سال ١٢٦٧ ش در تهران متولد شد. پس از طى دوره تحصيلات مقدماتى در مدرسه صاحب‌منصبان ژاندارمرى داخل شد و بعد از پايان دوره مدرسه با درجه افسرى وارد خدمت ژاندارمرى گرديد. او در واحدهاى مختلف به‌عنوان فرمانده دسته و گروهان خدمت نمود و در جريان جنگ جهانى اول كه موضوع مهاجرت پيش آمد و دولت موقت ايران در كرمانشاه به رياست نظام السلطنه مافى تشكيل گرديد، ابو الحسن خان با گردان خود به سمت قم حركت كرده و با استقرار در شورآباد با نيروى قزاق روس به جنگ پرداخت. ابو الحسن خان در سال ١٣٠٠ ش پس از انحلال ژاندارمرى و ادغام آن در ارتش با درجه سرهنگى وارد قشون شد و به فرماندهى يك قسمت از نيروهاى اعزامى به آذربايجان منصوب گرديد. او مدتى رئيس قشون اردبيل بود و در جنگ با سيميتقو و فتح قلعه چهريق فرمانده واحد نظامى در شرفخانه بود. وى در سال ١٣٠٢ درجه سرتيپى گرفت و فرمانده تيپ لرستان شد. در سال ١٣٠٣ در سفر جنگى سردار سپه به خوزستان، ابو الحسن خان با تيپ خود براى جلوگيرى از الحاق احتمالى والى پشتكوه به شيخ خزعل، به آن سامان اعزام شد و در ١٣٠٧ ش در ابتداى شروع شورش عشاير فارس، فرمانده تيپ مستقل فارس گرديد.

وى در چند مرحله با عشاير به جنگ پرداخت ولى به‌طور ناگهانى سمتش تغيير يافته، سرتيپ شاه‌بختى جاى او را گرفت. آنگاه فرماندار نظامى لارستان و خمسه گرديد. در اين مأموريت نيز ديرى نپاييد تا اينكه در سال ١٣١١ حكمران لرستان شد. تا سال ١٣٢٠ مأموريتهاى نظامى او بيشتر در غرب كشور بود. او مدتى فرمانده لشكر آذربايجان گرديد.

پورزند سپس رياست دادرسى ارتش، رياست قورخانه و رياست اداره اصلاح نژاد اسب را برعهده گرفت. وى در سال ١٣٢٢ به درجه سرلشكرى نايل آمد و در هفتم شهريور همان سال از سوى متفقين به جرم طرفدارى از آلمانها دستگير و در اراك زندانى شد و مدت يك سال حبس كشيد. پس از آزادى، در سال ١٣٢٤ با تسليم لشكر آذربايجان به پيشه‌ورى و توقيف سرتيپ درخشانى، وى فرمانده لشكر آذربايجان شد و با چند واحد به سمت تبريز حركت نمود. او در شريف‌آباد قزوين در مواجهه با قواى روسيه و توقف حركت لشكر، وارد مذاكره با شورويها شد و چون توفيقى به دست نياورد به تهران بازگشت و جاى خود را به سرتيپ شعرى داد. سرلشكر ابو الحسن خان پورزند در ارديبهشت ١٣٢٦ وفات يافت. (اطلاعات، «درگذشت يك فرزند رشيد ايران»، ص ٦؛ عاقلى، شرح حال رجال سياسى و ...، ج ١، صص ٣٨١- ٣٨٠).

(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١١، صص ١٥ و ١٦.

(٦). همان، پ ١٩، ص ١٩.

(٧). همان، پ ٣، ص ٢٠.

(٨). اسناد وزارت امور خارجه، ٤- ٤- ٤٩- ١٣٠١.

(٩). روزنامه ايران، شم ١٣٢٠، ص ٢.

(١٠). همان‌جا.

(١١). مقصودلو، مخابرات استرآباد ...، ج ٢، ص ٨٥٣.