روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٦٢
چهارشنبه ٢٩ فروردين ١٣٠١/ ١٩ آوريل ١٩٢٢/ ٢١ شعبان ١٣٤٠
* تحصن در مجلس شوراى ملى
امروز عدهاى كه تعدادشان را بين ٦٠ تا ٧٠ نفر نوشتهاند در اعتراض به خودكامگىهاى رضا خان وزير جنگ به مجلس شوراى ملى رفته و تحصن اختيار كردند. آنان خواستار بركنارى رضا خان بودند. سرپرستى اين افراد با «موسوىزاده يزدى مدير روزنامه پيكار، يمين السلطنه، يمين الملك، سيد مهدى نبوى تفرشى مدير روزنامه تنبيه درخشان، مشكوه حضرتى و ديگران» ١ بود. اينان در مجلس با نطقهاى مهيج، اجراى قانون اساسى و عزل سردارسپه وزير جنگ را مىخواستند. «چون مشير الدوله رئيس الوزراء وقت و مؤتمن الملك رئيس مجلس هم معنا از عمليات خودسرانه سردارسپه ناراضى بودند، آنها را تقويت كرده از طرف رئيس مجلس هم به اداره مباشرت مجلس دستور داده شد كه به خرج مجلس مدتى را كه در تحصن مىباشند پذيرايى شوند و شام و ناهار و كليه وسائل لازمه را براى آنان فراهم نمايند.
اين پذيرايى آبرومند براى اين بود كه اولا به سردارسپه بفهمانند مردم از عمليات او ناراضى هستند و بايد اعمال خودسرانه را ترك كند. ثانيا به متحصنين سفارت روس هم بفهمانند كه خانه ملت مجلس است و بايد به آنجا پناه بگيرند نه به سفارت روس.» ٢
* تظلمنامه اهالى بارفروش
اعمال محدوديت و نيز ممانعت از امور بازرگانى تجار ايرانى توسط دو بنگاه اقتصادى سانترسايوز و ونشترك متعلق به روسيه شوروى موجب شد كه گروهى از بازاريان شهر بارفروش (بابل) تظلمنامهاى تهيه كرده، ضمن ارسال آن به مجلس شوراى ملى و رياست وزراء بنويسند كه اگر به داد تجار نرسند به زودى در تلگرافخانه متحصن خواهند شد.
روزنامهها همچنان از انحصار تجارت اين دو شركت ياد مىكردند. روزنامه ايران در شماره امروز خود بار ديگر نوشت كه تجارتخانههاى ونشترك و سانترسايوز نه فقط در داخل ايران نسبت به تجار ايرانى فشار آورده، از خريد و فروش كالاهاى تجارى جلوگيرى مىكنند بلكه در بادكوبه و تفليس نيز وسايل زحمت و صدمه تجار ايرانى را فراهم نموده، تجارت آزاد را منحصر به خود مىدانند. ٣
* دعوت دولت از مجلس براى ايجاد كميسيون مشترك
روزنامه اتحاد در شماره امروز خود بنابر اطلاعى كه «از مجارى صلاحيتدار» كسب كرد خبر داد كه دولت طرحى به مجلس شوراى ملى داده كه در آن خواستار تشكيل كميسيونى مركب از نمايندگان گروههاى مختلف مجلس و دولت شده تا «در باب خطمشى دولت و طرح و اجراى اصلاحات لازمه مذاكراتى به عمل آيد.» ٤
برخى منابع نوشتهاند كه ارائه اين طرح از طرف مشير الدوله رئيس الوزراء اقدامى در جهت تهديد رضا خان وزير جنگ و اقدامات خودسرانه او بوده است. ٥
* ديدار رئيس اداره نظميه با مشير الدوله
امروز ژنرال وستداهل رئيس تشكيلات اداره نظميه و ديگر مسئولان اين اداره در دربار حاضر شدند و درباره تعطيلى كار آژانها و تعيين تكليف آنها گفتوگو كردند. مشير الدوله رئيس الوزراء در اين ديدار به مسئولان نظميه اطمينان داد كه موضوع حل مىشود؛ بدين ترتيب كه عدهاى از آژانها به ناحيههاى محلات مأمور گردند، مشغول كار شده، مبلغ ٧٥ هزار تومان نيز حواله شد كه بابت ديركرد حقوق پرداخت گردد و باقىمانده نيز به تدريج پرداخت خواهد شد. ٦ غير از اين ديدار، عدهاى نيز از تجار و اصناف و اهالى محلات به دربار آمده، خواستار پايان يافتن اعتصاب آژانها شدند.
مشير الدوله رئيس الوزراء و وزير داخله قول مساعد داد كه موضوع هرچه زودتر حل شود. ٧