تومان طلا و نقره مسكوك ايران وارد اينجا مى‌شود.» وى اضافه كرد «بعضى تجار بمبئى براى فرار از پرداخت حقوق گمركى بعضى از مال التجاره‌هايى كه گمرك آنها زياد است از قبيل قند و شكر و چاى و غيره اين اجناس را هم حمل به كويته و بحرين نموده از آنجا به‌طور قاچاق وارد ايران مى‌نمايند.» ٩

* انعكاس نظرات ميلسپو به علاء در مورد امتياز نفت شمال‌

قوام السلطنه رياست وزراء در تلگرامى كه امروز به حسين علاء وزير مختار ايران در امريكا فرستاد او را در جريان سير تصويب لايحه نفت در مجلس شوراى ملى و نظراتى كه ميلسپو رئيس كل ماليه پس از رسيدن به ايران در مورد جزئيات اين لايحه دارد، گذاشت. او به علاء يادآور شد آن‌چه در مجلس مى‌گذرد درباره كليات لايحه است و جزئيات امر توسط دولت با كمپانى نفت قطع و فصل خواهد شد. قوام نوشت كه از نظر دولت ايران موضوع قرض از امريكا جدا از موضوع امتياز است، با اين حال اگر كمپانى نفت استاندارد تضمين كند كه يك سال پس از گرفتن امتياز نفت شمال ده ميليون دلار وام به ايران داده شود، قابل پذيرش است؛ البته به شرطى كه بودجه سال آينده تعديل شود و موقعيت داخلى ايران و مداخلات خارجى در وضعى مساعد باشد. ١٠

* ورود وزير مختار آلمان به تهران‌

روزنامه ايران خبر داد كه كنت شولنبرگ وزير مختار جديد آلمان امروز وارد تهران شد؛ از او استقبال به عمل آمد و قرار است ظرف روزهاى آينده به حضور احمد شاه برسد. ١١

* اعزام بصير ديوان به شيراز

سرتيپ بصير ديوان (فضل اللّه زاهدى) به‌عنوان رئيس قشون فارس امروز راهى شيراز شد. چهل افسر او را همراهى مى‌كردند. ١٢

[تصوير] بصير ديوان (فضل اللّه زاهدى)

______________________________
(١). روزنامه نوبهار مانند بقيه جرايد همچون ايران و اتحاد در برابر اظهارات اين شخص (پطرس) موضع‌گيرى كرد. «تفصيل واقعه چنين است كه «پطرس» نامى از رؤساى آشوريان، به لندن رفته و به وسيله حمايت لندن به كنفرانس لوزان معرفى شده و در كنفرانس مزبور عنوان كرده است كه ملت آشورى و كلدانى كه از ملل قديمه است، در يك حدود معينى كه تاريخ قديم و مسكن فعلى اين اقوام شهادت مى‌دهد و آن عبارت است از حدود موصل و كردستان عثمانى و كردستان ايران تا حدود اروميه، بايد داراى يك كانون خاص باشند. سپس خدماتى كه آشوريها در مدت جنگ به دولت انگليس و روس و متفقين نموده‌اند (مرادش ظاهرا همان قتل‌عام‌ها و تاراج‌هايى است كه نسبت به مسلمانان ايران در كردستان ايران و عثمانى از طرف آشوريها صورت گرفته ...) بيان كرده و از كنفرانس لوزان براى اين حق الزحمه خونين خود و ساير اوانتوريه‌هاى [ماجراجويى‌هاى‌] آشورى حق داشتن يك كانون خاص در حدود مزبور تقاضا نموده است! كنفرانس لوزان تدقيق و مطالعه در تقاضاهاى مزبور را به يك كميسيون كه مربوط به امور اقليت‌هاى دولت عثمانى است واگذار نموده ... ما قبل از شيوع اين خبر اطلاع داشتيم كه پطروس مذكور كه او را برحسب سفارش لرد كرزن «ژنرال پطروس» معرفى مى‌نمايند از كنفرانس لوزان تقريبا ناراضى خارج شده و به لندن رفته بيان‌نامه تندى مبنى بر درخواستهاى خود و لزوم موافقت متفقين با آن درخواست‌ها و اعتراض بر كنفرانس لوزان منتشر ساخته بوده است ... طرفداران ايجاد كانون وحشى آشورى در حدود ايران و عثمانى، بار ديگر از او سفارش كرده‌اند و دوباره در كميسيون اقليتها مسئله مزبور مطرح شده و رضا نورى‌بيك نماينده ترك با آن مخالفت ورزيده است ... اگر ساير ممالك اروپا از عادات خونريزانه و وحشيانه آشوريها و جلوها در سنوات اخير بى‌اطلاع باشند، خاصه حركات خونين و قاسيانه و بى‌رحمانه‌اى كه نسبت به رعاياى اروميه و ساير حدود آذربايجان غربى به دست اين قوم شرير و خون‌خوار و غارتگر ارتكاب شده است، هرگاه بر ملل اروپا و امريكا خاصه بر ملت فرانسه پوشيده باشد (گرچه گمان نداريم مخفى باشد) لا اقل دولت انگلستان به خوبى آنها را مى‌داند، خيلى هم خوب و درست و كامل از آن خبر دارد. در اين صورت متحيريم چگونه سعى دارند يك چنين كانون فسادى در بين سه ملت مسلم: ايران، عثمانى و عراق ايجاد سازند؟! ... آيا مطمئن خواهند بود كه هرگاه يك كانونى از اين قوم سرگردان و وحشى و كم‌جمعيت در حدود مذكور ايجاد شود به زودى به حالت ارمنستان نيفتاده و هر روز آلت دست دول و احزاب مخصوص واقع نشوند؟ بالاخره آيا ملت ايران از هم‌جواران دوست خود انتظار خواهد داشت كه در مورد پطروس اوانتوريه در كنفرانس لوزان همراهى كرده ولى با عضويت نماينده ايران كه يكى از ملل مهم شرق و اسلام است در كنفرانس مزبور مخالفت ورزند؟ و آيا ممكن خواهد بود كه در كنفرانس لوزان كه هنوز نماينده ايران عضويت ندارد بتوان چنين مذاكراتى به نام (مراعات اقليتها) كه يك قسمت آن قطعا به ضرر ايران است به ميان آورد؟» (بهار (ملك الشعرا)، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران، ج ١، صص ٢٧٩ و ٢٨٠).

(٢). نطق كامل مدرس چنين بود: «در اين مدت اخيره يك اطلاعات و نوشتجات، بلكه يك احكامى از حجج الاسلام عتبات عاليات به وضعيات بين النهرين مى‌رسد. لذا بنده خيلى خوب و مناسب ديدم (با مشاوره خيلى از آقايان) يك اظهاراتى در موضوع بين النهرين و وضعيات آنجا به مجلس مقدس عرض كنم. اولا، بين النهرين چه نسبتى به ايران دارد [؟] اين يك حقيقتى است كه هركس اطلاعات از قرون سابقه داشته باشد، شايد يك استشكافاتى بكند. ولى چون الآن موقع ذكر آنها نيست؛ اين مسئله را مسكوت‌عنها مى‌گذارم. اما ايران چه نسبتى به بين النهرين دارد [؟] البته قلب اغلب مسلمانان دنيا و بالخصوص ايرانيان متوجه بين النهرين است.

(بعضى گفتند: صحيح است) و بلكه اين قطعه بين النهرين كه امروز اسمش عراق عرب است و قبل از اين به واسطه مجاورت با جزيره العرب مستعرب شد، اساسا يك قطعه اصلى از ايران بود (صحيح است). ما روحا و جسما از هر جهت به آن زمين و اهالى آنجا علاقه‌مند هستيم، و به واسطه آن مشاهده مشرفه و متبركه يك قسمت بزرگ، بلكه اكثر مسلمانان دنيا متوجه به آن ارض هستند (صحيح است). وضعيات كنونى بعد از جنگ عمومى در بين النهرين چه حوادث و اتفاقاتى و چه وضعياتى ايجاد كرد [؟] اين مسئله را هم مسكوت‌عنها مى‌گذارم، و رفقايى كه در اين سفر مهاجرت خدمتشان بودم خوب بصيرت دارند كه متاركه تركها از اين خاك چه نحوه رجوعى بود. حالا بنده وارد در حقيقت آن نمى‌شوم، و از براى موقع ديگر مى‌گذارم و كيف كان امروز بين النهرين داراى اميرى شده است مجعول يا منجعل، به اين معنى كه استقلال دارد. باوجوداين دولت‌