روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧١٩
آذربايجان بازگردانند. «اگر من توانايى داشته باشم با توپهاى خراب فعلى لشكر انتظامات را برقرار مىنمايم.» ٢ پس از رسيدن اين نامه به مركز، به امير لشكر شمال غرب دستور داده شد توپهاى فرانسوى را پس گرفته، توپهاى روسى را به لشكر غرب بفرستد. ٣ از ديگر خبرهاى تسليحاتى آنكه امروز از طرف وزارت جنگ به حكومت خمسه دستور داده شد چهارصد گلوله توپ صحرايى و دويست گلوله توپ كوهستانى را كه از تبريز به طرف تهران حمل مىشد در آنجا نگه داشته تحويل مأمور لشكر غرب شود. ٤
* دستور بازگرداندن خانواده امير اعظم
پس از قتل سليمان خان امير اعظم به دست عباس خان امير مخصوص و غارت اموال او، خاندان امير اعظم كوچ كرده، در خاك عراق و شهر مندلى [در اصل سند مندليح] اقامت گزيدند. امروز رضا خان وزير جنگ از امير لشكر غرب خواست «هرچه زودتر وسائل تأمين و جلب متحصنين مندليح به خاك ايران را فراهم آورد.» ٥
[تصوير] نفر دوم از سمت چپ: عباس خان امير مخصوص
* اعلام نظر رئيس تيپ مستقل شمال درباره تبعيد روحانيان لنگرود
رئيس تيپ مستقل شمال امروز نظر خود را درباره دستگيرى و تبعيد روحانيان لنگرود به وزارت جنگ چنين نوشت كه حاكم لنگرود ابتدا از اجتماعات اين روحانيان جلوگيرى به عمل آورد و چون علما از اقدام به آن خوددارى كردند، دستگير و تبعيد شدند. البته تا حدى رضايت خاطر تبعيدشدگان را در رشت به دست آوردهام اما علماى گيلان خواستار عزل و محاكمه حاكم نظامى لنگرود هستند. حاكم لنگرود در اين اقدام خود بىسياستى به خرج داده، اما اگر عليه او اقدامى شود از اقتدار دولت كاسته خواهد شد. «عقيده بنده اين است كه علما را به محل خود برگردانده و از حكومت هم موقتا نگاهدارى شود.» ٦ با رسيدن اين نظر، رضا خان كليات آن را پذيرفت، اما دستور داد رئيس تيپ مستقل شمال «بهطور محرمانه شديدا از حكومت لنگرود مؤاخذه نمايد كه چرا برخلاف سياست اينگونه» رفتار كرده است. ٧
* خلع سلاح طوايف شاهسون
عبد اللّه طهماسبى در تلگرام امروز خود به وزارت جنگ اطلاع داد كه اينك خلع سلاح از طوايف شروع شده است. او پيش از اين موفق شد سلاح خوانين منطقه را كه عمدتا تجهيزات سنگين مثل توپ بود بگيرد. طهماسبى امير لشكر شمال غرب افزود كه در چنين موقعيتى قاچاق اسلحه به سمت جنگل فزونى خواهد گرفت؛ و بهتر است به فرمانده قواى گيلان دستور داده شود كه او نيز جمعآورى اسلحه را آغاز كند. وى در پايان اشاره كرد كه طايفه سردار مقتدر طالشى آماده تحويل اسلحه خود است. ٨ طهماسبى براى خلع سلاح سردار مقتدر اعلام آمادگى كرد.
* اعتراض بازرگانان به اقدام ونشترك
امروز مستشار الدوله از بندر جز به وزارت امور خارجه گزارشى ارسال كرد كه بنگاه روسى ونشترك اعلاميهاى توزيع كرده كه هركس بخواهد كالايى به روسيه حمل كند بايد از اين اداره تقاضا كند. اين تقاضا بايد به سفارت منعكس شده، پس از كسب اجازه با گرفتن ٢% ماليات مىتوانند كالا را به روسيه حمل كنند. بازرگانان ايرانى از اين اقدام برآشفته شدهاند و از مأموران دولتى خواستهاند اگر اين نوع دخالت در امور بازرگانى لغو نشود، از حمل كالا توسط ونشترك ممانعت خواهند كرد. مستشار الدوله در خاتمه نوشت كه تجار ايرانى منتظر پاسخ هستند. ٩
* آغاز مذاكرات سرحدى در بيلهسوار
بنا به نوشته روزنامه ايران براى رفع اختلافات اتباع روس و ايران در مرز بيلهسوار اخيرا كميسيونى مركب از نمايندگان دو دولت در اين منطقه تشكيل شده، براى رفع اختلافات مرزى وارد مذاكره شدهاند. ١٠
* اعطاى نشان به رئيس كابينه وزارت فوايد عامه
ساعد السلطان رئيس كابينه وزارت فوايد عامه بنا به پيشنهاد اين وزارتخانه و موافقت احمد شاه يك قطعه نشان شير و خورشيد درجه اول با حمايل قرمز گرفت. ١١
* ارجاع موضوع زمينهاى خريدارى شده امريكاييها به رياست وزراء
پس از پاسخى كه وزارت جنگ از امير لشكر شرق در مورد اقدامات امريكاييها در مشهد گرفت، شكايت علماى آن شهر (ر. ك: ٣ اسفند) و پاسخ حسين خزاعى امير لشكر شرق را (ر. ك: ٨ اسفند) امروز به رياست وزراء مستوفى الممالك فرستاد و درخواست جواب كرد. ١٢
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٣٣١، صص ١ و ٢؛
مدرسى، مدرس، ج ١، صص ٤٧ تا ٥١.
(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٤، ص ١١٠.
(٣). همان، پ ١٤، ص ١٠٩.
(٤). همان، پ ١٤، ص ١١٣. بنابر آنچه عبد اللّه طهماسبى چند روز بعد به وزارت جنگ نوشت، يادآور شد كه قرار است اسلحه لشكر شمال غرب از نوع روسى باشد به همين دليل توپهاى فرانسوى را به لشكر غرب فرستادم. اگر در تلگرام اول يادآورى مىشد كه سلاحهاى ارسالى بايد روسى باشد، توپهاى روسى را به لشكر غرب ارسال مىكردم (همان، پ ١٤، ص ١٠٥)
(٥). همان، پ ٢٠، ص ١٨.
(٦). همان، پ ١، ص ٥٦.
(٧). همان، پ ١، ص ٥٥.
(٨). همان، پ ١، ص ١٠٦.
(٩). اسناد وزارت امور خارجه، ١٤٨- ٢- ٤٩- ١٣٠١.
(١٠). روزنامه ايران، شم ١٣٣٠، ص ٢.
(١١). همانجا.
(١٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، ص ٣١.