روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٩٩
شنبه ١٦ ارديبهشت ١٣٠١/ ٦ مه ١٩٢٢/ ٨ رمضان ١٣٤٠
* چگونگى اخذ مالياتهاى مستقيم
عصر امروز كميسيونى در وزارت ماليه تشكيل شد تا زمينههاى وصول ماليات مستقيم را مطالعه كرده، نتايج آن را اعلام كند. ١ شركتكنندگان مدير كل، رئيس محاسبات، رئيس محاكمات، ميرزا همايون خان، ميرزا حبيب اللّه خان و ميرزا على تقى خان بودند. ٢
* گردهمآيى مديران دواير دولتى
امروز بعد از ظهر مديران دواير وزارتخانهها دور هم گرد آمدند تا نسبت به محاسبات شاهزاده امير اعظم ٣ كه خود را طلبكار مىدانست و در برابر اين طلب از پرداخت ماليات امتناع مىورزيد، رسيدگى كنند. ٤
* درگيرى با الوار
احمد خان امير احمدى امير لشكر غرب ٥ امروز در تلگرامى به رضا خان وزير جنگ نوشت الوار از چند طرف به خاك نهاوند هجوم آورده، در نتيجه مقاومتى كه نيروهاى نظامى به خرج دادند، متحمل تلفات و ضايعات شدند. وى اضافه كرد كه «باويله» رئيس ايل جاورى هم كشته شده و «سليمان» نامى هم از طايفه ايتوند مجروح و دستگير شده است. وى در پايان اين تلگرام به وزير جنگ پيشنهاد كرد كه چند قطعه مدال جنگى براى رئيس قواى بروجرد و افرادى كه در اين درگيرى حضور مؤثر داشتهاند، در نظر بگيرد. ٦
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١١٣٢، ص ٢.
(٢). روزنامه اتحاد، شم ١٦٠، ص ٢.
(٣). يد اللّه عضدى (امير اعظم) فرزند نصرت اللّه امير اعظم و از نوادگان فتحعلى شاه قاجار در ١٢٧٧ ش به دنيا آمد. او در منزل نزد معلمان خصوصى علوم جديد و زبان فرانسه را فراگرفت و در پانزده سالگى براى ادامه تحصيل به عثمانى سفر كرد و دو سالى در آنجا اقامت گزيد. در ١٢٩٤ ش با قتل پدرش به تهران احضار شد و به همراه عين الدوله، عموى پدرش به ملاقات احمد شاه رفت. شاه قاجار براى دلجويى از وى لقب و شغل پدر را به وى داد و با لقب امير اعظم حاكم شاهرود و سمنان و دامغان گرديد.
در ١٣٠٦ ش به خدمت وزارت امور خارجه درآمد. مستشارى ايران در برلن اولين سمت ادارى او بود. پس از بازگشت به تهران رياست اداره كارگزينى وزارت امور خارجه را عهدهدار شد. در ١٣١٠ ش نيز با سمت كاردار ايران به واشنگتن رفت و پس از دو سال اقامت وزيرمختار ايران در لهستان گرديد.
از ديگر مشاغل وى بازرسى و رياست اداره گذرنامه و تابعيت بود. كمى بعد مدير كل وزارت امور خارجه شد. در ١٣١٩ ش رئيس كميسيون ارز در وزارت دارايى و سال بعد معاون اول آن وزارتخانه گرديد. وى در ترميم كابينه محمد على فروغى در اسفند ١٣٢٠ كانديداى وزارت دارايى بود اما به دليل رأى اعتماد ضعيف مجلس به كابينه، نخستوزير استعفا داد و على سهيلى مأمور تشكيل كابينه گرديد. سهيلى در كابينه خود وزارت راه را به يد اللّه عضدى سپرد. او در كابينه قوام همين سمت را حفظ كرد.
عضدى در ١٣٢٢ ش به وزيرمختارى ايران در برزيل منصوب شد و سفارت ايران را در آنجا بنياد نهاد. پس از پنج سال وى علاوه بر حفظ سمت خود وزيرمختار اكروديته در شيلى و آرژانتين شد. سپس سفارت كبراى ايران در هندوستان را پذيرفت. در ١٣٣٢ ش هم رئيس كل تشريفات دربار شد و سال بعد وزارت مختار ايران در اسپانيا را به عهده گرفت. در نهايت در ١٣٣٩ ش سفير كبير ايران در عراق شد. يد اللّه عضدى در شهريور ١٣٣٩ به تهران بازگشت و به مدت نه ماه در كابينه شريف امامى وزير امور خارجه گرديد؛ سپس سفير كبير ايران در آرژانتين شد. اما پس از چند ماه در ١٣٤٠ ش به علت سكته قلبى در بوئنوسآيرس درگذشت. او را در آرامگاه خانوادگىشان در نيشابور به خاك سپردند.
عضدى فراماسونر و از عمده مالكان سمنان و شاهرود بود و يك كارخانه قند نيز در آنجا بنياد نهاد. (زاوش، دولتهاى ايران در عصر مشروطيت، ج ١، ص ٢٩١؛ عاقلى، شرح حال رجال سياسى و ...، ج ٢، صص ١٠٠٨- ١٠٠٧).
(٤). روزنامه ايران، شم ١١٣٢، ص ٢.
(٥). لشكر غرب شامل فوج ١١ كردستان، فوج ١٢ كرمانشاهان، فوج ٧ و فوج ٨ بروجرد بود. احمد خان امير احمدى پيش از اينكه به اميرلشكرى منصوب شود، رئيس تيپ گارد سوار بود. پس از اين جابهجايى عبد اللّه خان امير تومان (عبد اللّه طهماسبى) به رياست تيپ گارد سوار منصوب شد. (اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٥، صص ٦٧ و ٦٨).
(٦). اسناد نخستين سپهبد ايران ...، ص ٢.