روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧٤٥
جمعه ٢٥ اسفند ١٣٠١/ ١٦ مارس ١٩٢٣/ ٢٨ رجب ١٣٤١
* توضيحات وزير مختار انگليس
سرپرسى لورن وزير مختار انگليس در تهران پيرو ديدارى كه رضا خان وزير جنگ با سرهنگ ساندرز، وابسته نظامى سفارت انگليس در تهران، درباره اقدامات اوزدمير پاشا در مناطق مرزى ايران داشت امروز به او نوشت كه «مايل بودهايد كه تفصيل مسئله نگاشته شود و بنابراين محرمانه زحمت مىدهم.» لورن اضافه مىكند كه اوزدمير پاشا مايل است نظاميان، تجهيزات و ملزومات خود را از خاك ايران به رواندوز برساند و در اين مورد هم با عبد اللّه طهماسبى امير لشكر شمال غرب مكاتبه كرده، مصالح عثمانى و ايران را يكى دانسته است. اوزدمير مايل است فرمانده قواى ايران را در سردشت متقاعد كند عليه طوايف و ايلاتى كه با عثمانيها سازگار نيستند وارد عمل شود.
ما مايل نيستيم كمك و آذوقه به اوزدمير پاشا يا شيخ محمود از طرف خاك ايران برسد. «بنابراين يقين دارم همه قسم اقدامات به عمل خواهد آمد كه بىطرفى ايران از طرف عثمانيها نقض نشود و به فسادهاى كه اوزدمير در ميانه طوايف سرحدى مىنمايد تقويتى به عمل نيايد.» ١
* دستور العمل غير معمول فرمانده تيپ شمال
مصطفى نير السلطان حاكم گيلان در نامهاى كه امروز به وزارت جنگ نوشت خبر داد كه فرمانده تيپ مستقل شمال با انتشار اعلاميهاى گفته است هرجابهجايى بايد با اجازه فرماندهى تيپ باشد. كسانى كه به طرف فومن مىروند بايد عكس خود را هم بدهند تا به جواز الصاق شود. ديگر اينكه عدهاى از نظاميان را با توپ و مسلسل در سطح شهر رشت حركت داده و با تيراندازيهاى زياد باعث رعب و وحشت اهالى شده است. حاكم گيلان مىافزايد متعاقب اين رخداد شايع شد كه كشتى جنگى در انزلى نيرو پياده كرده كه تشويش حاصله را دوچندان كرد. اين اقدامات اعتراض كنسول روسيه را هم برانگيخت. سرتيپ محمد حسين خان آيرم مىگويد اين جواز فقط براى سارقين بوده است. «نتيجه اقدامات بىمطالعه رئيس تيپ فقط زحمت و تزلزل عامه است. مستدعى است امر فرمايند موضوع جواز فورى مرتفع و رئيس تيپ را متذكر سازند راجع به اين قبيل اقدامات بدون اطلاع بنده كه يقينا از ايشان به سياست آشناتر هستم قبلا مشورت نمايند.» ٢
* توصيه محتشم السلطنه به رعايت حال موفق الدوله
امروز محتشم السلطنه وزير معارف در نامهاى به رضا خان ضمن تمجيد از او نوشت «آقاى امير لشكر غرب كه بايد بدانند بنده و منسوبانم از خود حضرتعالى هستيم» و به جهت فتنهجويى چند نفر، موفق الدوله نبايد مورد تهديد قرار گيرد. او از رضا خان خواست «همه قسم مساعدت و تقويت را از ايشان بنمايند.» ٣ (ر. ك: ١٤ و ٢٠ اسفند) از نظر امير لشكر غرب موفق الدوله متهم به دزدى و فساد بود.
* آمار زرتشتيان تهران
در آخرين سرشمارى از زرتشتيان مقيم تهران كه از طرف انجمن زرتشتيان به عمل آمده شمار زرتشتيان مقيم تهران، ٨٢٠ نفر بوده است. ٤
* تقاضاى هيأت اتحاديه تنكابن
هيأت اتحاديه تنكابن در نامهاى كه امروز به مجلس شوراى ملى نوشت درخواست كرد اهالى تنكابن نمايندهاى مستقل در مجلس پنجم داشته باشند، چرا كه «تنكابن داراى ٢٤ بلوك» است و نبايد از داشتن نماينده محروم باشد. ٥
______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ١١، ص ٧٣.
(٢). همان، پ ١٩، صص ١٥ و ١٦.
(٣). همان، پ ٢٠، ص ٧٩.
(٤). اشيدرى، تاريخ پهلوى و زرتشتيان، ص ٣٤٩.
(٥). اسناد مجلس شوراى اسلامى، سند شم ٧٢- ٤- ٣- ٩- ٤.