روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧٣٣
زارعين، تعلق روستاهاى خالصه به متنفذين كه احكام عمومى در مورد ايشان هيچ وقت اجرا نمىشود، توسعه صيفىكارى نسبت به گندم و جو (چون كمتر در معرض آفت قرار مىگيرد)، بىديانتى امين ماليه اصفهان كه در فكر منافع شخصى است، مىباشد. اين عوامل موجب شده عوايد دولت از خالصجات انتقالى كاهش يابد. حسام الدوله كه اين گزارش را براى ميلسپو تهيه كرد، در ادامه مىنويسد كه امور ماليه اصفهان به قدرى مغشوش است كه امكان تهيه فهرستى دقيق از عوايد خالصجات وجود ندارد. فقط مىتوان فهرست سه سال اخير را تهيه كرد. ١٤
* پرداخت حقوق اسفند وزارت ماليه
امروز حقوق اسفندماه كاركنان وزارت ماليه پرداخت شد.
حقوق اسفند ساير وزارتخانهها ظرف چند روز آينده داده خواهد شد. ١٥ ظاهرا ميلسپو براى ترميم عقبماندگى در پرداخت حقوقها، آن را از پايتخت و در ميان آنها از وزارت متبوع خود يعنى وزارت ماليه آغاز كرده است.
* شكايت اهالى فندرسك عليه حاكم
اهالى فندرسك و كوهسار و راميان با نوشتن عريضهاى كه نشان مىداد بيشتر مردم اين مناطق آن را امضاء كردهاند عليه حاكم اين منطقه شكايت كرده، آن را نزد حكومت استرآباد فرستادند. آنها در عريضه خود، حاكم منطقه را بىكفايت دانسته، او را معتاد به ترياك معرفى كرده و تعويض او را خواستارند. ١٦
* تقاضاى شيخ محمود براى اتحاد با عثمانى عليه انگليس
بنابر گزارشى كه سرهنگ يوسف خان فرمانده قواى ساوجبلاغ امروز داد، شيخ محمود بعد از خروج از سليمانيه فعلا در «سوزداش» در شش ساعتى سليمانيه متوقف است و با اعزام نماينده خود نزد عثمانيها از آنها تقاضا كرده براى جنگ عليه انگليس با او متحد شوند. اين خبر مىگويد سيميتقو هم نزد طايفه پشتدر است. اخيرا نامهاى هم از طرف سيميتقو رسيده كه گيرنده آن نصر الملك است. مفاد نامه متعاقبا گزارش خواهد شد. ١٧
* خبرى مبهم از بازگشت سيميتقو به ايران
گفته مىشود اسماعيل آقا سيميتقو چند روز قبل از راه سردشت به طرف ايران حركت كرده است. به فرمانده قواى ساوجبلاغ حكم داده شد كه اگر اين خبر درست است زودتر خبر دهد تا براى ورودش به ساوجبلاغ رويه و دستور لازم صادر شود. ١٨
* ديدگاه رئيس تيپ شمال نسبت به فعاليتهاى روسها براى مجلس پنجم
محمد حسين آيرم رئيس تيپ مستقل شمال امروز نظر خود را درباره مقاصد روسها براى انتخابات مجلس پنجم، براى رضا خان وزير جنگ نوشت كه طبق اظهارات روسها «كابينه حاضره را كابينه محلل تصور كرده و كليه اميدشان به آتيه است.» او تأكيد كرد روسها با جديت مىخواهند برنده انتخابات مجلس آتى باشند و براى نمونه يادآور شد كه در انتخابات فومنات چنين اتفاقى قرار بود بيفتد. اينك «مستدعى است در صورتى كه اشخاص صالحى در پيشگاه مبارك در اين حدود معرفى شدهاند امر به اطلاع فرماييد كه جديت در انتخابات همان اشخاص بشود.» ١٩ با اين حال وى كسانى را كه در منطقه شمال براى انتخاب شدن مىكوشند چنين معرفى كرد؛ استرآباد: مستشار الدوله، حاج شفيع محمد حسين، امير مؤيد، سيد مهدى، مازندران: نجات، عدل الملك، محتشم السلطنه، نصير السلطنه، سردار كبير، سيف الاسلام، نظام الدوله، سيف اللّه خان، شريعتزاده، قوام السلطنه، نير السلطان، دكتر احياء السلطنه. گيلان: سپهدار، سردار معتمد، آخونداف، مدبر الملك. وى در انتها اضافه كرد كه روسها هنوز تمايل خود را به اين افراد علنى نكردهاند. ٢٠
امير اكرم حاكم مازندران هم به همين مناسبت يادآور شد كه معين الرعايا كه يكى از فعالان اين منطقه براى نمايندگى مجلس شوراى ملى بود خوشبختانه تبعيد شده، در تهران است.
هماينك عدهاى براى رهايى او تلاش مىكنند. در غياب او «با كمال اطمينان عرض مىكنم هركس را بندگان حضرت اشرف اعظم [رضا خان] درنظر گرفته باشند ... ملت مازندران از صميم قلب انتخاب خواهند نمود.» ٢١
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٣٣٥، صص ١ و ٢.
(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢٠، صص ٣٨ تا ٤٠.
(٣). همان، پ ١، صص ٧٠ و ٧١.
(٤). همان، پ ١٦، صص ٩ و ١٠.
(٥). همان، پ ١٨، ص ١٥.
(٦). همان، پ ١٧، ص ١٥.
(٧). همان، پ ١٧، ص ١٩.
(٨). همان، پ ١١، ص ٦٧.
(٩). همان، پ ١١، ص ٥٤.
(١٠). همان، پ ١١، ص ٤٠.
(١١). همان، پ ١٠، ص ٨٣.
(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ٢- ٢٨- ٣٥- ١٣٠١.
(١٣). اسناد وزارت امور خارجه، ١٧ و ٢١- ٤- ٢٨- ١٣٠١.
(١٤). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٤٠٠٠٥٨٩٣، آرشيو ٨٠١ خ ٣ آ آ ا، شم ميكروفيلم ٠١١٥٠٠٠٢.
(١٥). روزنامه ايران، شم ١٣٣٥، ص ٢.
(١٦). مقصودلو، مخابرات استرآباد ...، ج ٢، صص ٨٥٦ و ٨٥٧.
(١٧). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١، ص ١١٧.
(١٨). همان، پ ١، ص ١٨.
(١٩). همان، س ١٣٠٢، پ ١٧، ص ٦٥٧.
(٢٠). همان، س ١٣٠٢، پ ١٧، ص ٦٥٥.
(٢١). همان، س ١٣٠٢، پ ١٧، ص ٦٥٣. معين الرعايا به بندپى تبعيد شد، و روشن نيست چرا در اين گزارش نام تهران برده شده است.