روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٧٢٤
چهارشنبه ١٦ اسفند ١٣٠١/ ٧ مارس ١٩٢٣/ ١٩ رجب ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. دستور امروز نيز مانند چند روز گذشته برنامه دولت بود. در شور ماده سوم آيت اللّه سيد حسن مدرس با بخشى از آن مخالفت كرد. اين ماده درباره سربازگيرى و اصلاح امور قشون و خريد سلاح بود. وى با اشاره به اينكه تمايل داشت وزير جنگ هم حاضر بود و حرفهاى او را مىشنيد، موضوع سربازگيرى را امرى تكليفى دانست نه داوطلبانه و آرزو كرد اساس اين ماده بر سربازگيرى تكليفى باشد، منتها وقتى جوانى به سربازى مىرود بايد اخلاق و ديانتش محفوظ بماند؛ رفتن به سربازى بايد توأم با توجه به اخلاق باشد. مدرس درباره امنيت كشور و چگونگى تأمين آن صحبت كرد و پيش از آن از شيوه خريد اسلحه انتقاد كرد. «با اين كيفيت حاضر هميشه يك پولهايى از ايران به خارج مىرود و يك اسلحههاى كهنه قديمى با مخارج زياد وارد اين مملكت مىشود كه پس از چند صباح ديگر ابدا به كار نمىخورد.» مدرس پيشنهاد كرد دولت شالوده يك كارخانه اسلحهسازى را در كشور بريزد. ١
* ممانعت انگليس از ورود اسلحههاى جديد
سرهنگ اسماعيل خان كه براى وارد كردن اسلحههاى خريدارى شده ايران از آلمان در برلن به سر مىبرد، امروز پيامى از وزير جنگ دريافت كرد كه براى حمل اسلحهها از برلن به ايران با سفارت انگليس مذاكراتى صورت گرفته است.
انگليس مىگويد شما به انتقال اسلحه خريدارى شده قبل از جنگ اكتفا نكرده در خيال خريد و حمل اسلحه تازه هستيد.
انگليس با حمل اسلحههاى جديد موافقتى ندارد و فعلا اين كار غيرممكن است.
رضا خان در ادامه افزود: «بايد اسلحه قديم را بدوا از راه هندوستان سريعا حمل و سپس راجعبه خريد اسلحه جديد و حمل آن از راه روسيه مخفيانه اقدام نماييد.» ٢
* تكذيب سفارت انگليس
وزارت جنگ در نامهاى كه امروز به لشكر جنوب فرستاد نوشت كه موضوع تشكيل پليس نفت توسط كمپانى نفت جنوب از طريق وزارت خارجه و فوايد عامه پىگيرى شد و به سفارت انگليس اعتراض گرديد. جواب آنها تكذيب اين خبر است. «لازم است قدغن فرماييد مدرك و منشأ راپرت مزبور را اطلاع دهيد كه حقيقت امر مكشوف گردد.» ٣
* رسيدن نامه علماى مشهد به تبريز
در پى نامهپراكنى روحانيان مشهد در اعتراض به اقدام امريكاييان به خريد زمين براى ايجاد تأسيساتى، چون مدرسه، كليسا، بيمارستان و ... امروز نامه علماى مشهد به تبريز رسيد.
حاكم نظامى آذربايجان خبر داد كه اين نامه خطاب به حجت الاسلام آقاى حاجى ميرزا صادق ٤ و ساير حجج اسلام بوده است: «امريكاييها در ارض اقدس، اراضى جهت اساسهاى مضر به اسلام خريدارى نموده، اميد از توجهات مقدسه با داعيان در تقاضاى از دولت علّيه استرداد اراضى را از آنها فرماييد.» نام برخى امضاكنندگان نامه طباطبايى قمى، مرتضى رضوى، على اكبر نهاوندى، محمد نهاوندى، حاج محمد هاشم، مرتضى ابن محمد تقى، محمد شورجانى بود. در پايان اين گزارش آمده است كه «حجج اسلام تبريز درصدد بودند ترتيب اثرى به اين تلگراف بدهند، فدوى ممانعت نمود.» ٥
* انعكاس عمليات نظامى انگليس در مناطق مرزى ايران
پس از آغاز بمباران سليمانيه توسط انگليس كه از سيزدهم اسفند شروع شد، رئيس قواى مرزى بىآنكه به جزئيات آن اشاره كند فقط با اشاره به اينكه سه روز است ده هواپيما از حدود سليمانيه به بغداد مىروند كه پنج عدد آنها جنگى است و جنگ در نواحى كركوك آغاز شده است، خواستار تقويت نيرو در مرزها از قصرشيرين تا آذربايجان شد. او يادآور شد با