عبد اللّه طهماسبى امير لشكر شمال غرب امروز در پيشنهادى به وزارت جنگ با اشاره به خلع سلاح طوايف مرزنشين ايران در منطقه آذربايجان نوشت كه «فقدان تحكيمات» مرزى زمينه را براى غارت ايلات ايرانى توسط روسها فراهم كرده است.

در اين موقعيت لازم است براى پيش‌گيرى از تجاوزات «فعلا با سفارت مربوطه مذاكرات لازمه به عمل آيد كه در آتيه اشكالاتى فراهم نشود.» ٤

* ديدار بصير الدوله با شومياتسكى، وزير مختار روسيه‌

بنا به تقاضاى وزير مختار شوروى در تهران، بصير الدوله نماينده ويژه احمد شاه امروز در محل سفارت با او ديدار كرد.

در اين ملاقات شومياتسكى با اشاره به شايعاتى كه مى‌گويد در گيلان روسها با اشرار آن منطقه هم‌آهنگ شده‌اند تا بناى شورش بگذارند و يا جمعى از روسها در اطراف نخجوان بناى شرارت گذارده‌اند و با جمعى از ايرانيان ناراضى و تبعيدى هم‌دست شده‌اند، گفت كه همه اينها نادرست است. اين شايعات توسط دشمنان ما (انگليس) منتشر مى‌شود تا در جرايد انعكاس يابد و ذهن ملت ايران نسبت به ما بدبين شود.

او از بصير الدوله خواست تا موضع روسيه شوروى را در باب اين شايعات به اطلاع احمد شاه برساند. ٥

* اعتصاب آژانها در اراك‌

بنابر اطلاع رسيده از عراق (اراك) امروز همه آژانهاى شهر و اجزاى نظميه به تلگراف‌خانه آمده، متحصن شدند. آنها «با يك حالت رقت‌آور مطالبه حقوق مى‌نمايند.» ٦

* دردسر ايرانيان مقيم نخجوان براى ورود به ايران‌

كنسولگرى ايران در نخجوان خبر داد كه حدود يك ماه است رواديد صادر شده براى مسافران در اداره حكومتى نخجوان توسط مأمور حكومت روسيه (آسوب پست) تأييد نمى‌شود. پيش از اين با پرداخت ١٥ منات طلاى روس رواديد صادر مى‌شد، اما اكنون مقرر شده ايرانيانى كه مى‌خواهند از نخجوان راهى وطن شوند بايد براى تأييد رواديد به تفليس بروند و اين كار غيرممكن است. كنسول نخجوان اضافه كرد اين محدوديت براى پيك كنسولگرى كه هفته‌اى يك‌بار راهى ايران مى‌شود نيز گذاشته شد كه با مقابله به مثل و تهديد به اين‌كه با نمايندگان روسيه در داخل ايران چنين معامله‌اى خواهد شد موضوع حل شد. اما مسافران و تاجران ايرانى از وضع موجود شاكى هستند. مذاكره براى استثناء كردن ايرانيان شروع شده است، اما تاكنون نتيجه‌اى به دست نداده است. ٧

* طوايف سركش مرزى آذربايجان‌

كارگزار آذربايجان، قوام الوزاره، امروز و در پى درخواست وزارت جنگ نام و شرح مختصرى از طوايف سركش منطقه را به مركز فرستاد. او با نام بردن از ٥ طايفه ولدى، شيخ كانلو، ممى كانلو، باليانلو، دوكانلو و ذكر سران آنها، بيشترشان را متحدان سيميتقو دانست و احتمال داد كه در بهار آينده بار ديگر شرارتهاى خود را از سر گيرند. ٨

______________________________
(١). مكى، تاريخ بيست ساله ايران، ج ٢، ص ٢٥٧؛ روزنامه ايران، شم ١٣٣٢، ص ١؛ روزنامه نوبهار، شم ٢٢، ص ٣٥١؛ عاقلى، روزشمار تاريخ ايران، ج ١، ص ١٧٦.

(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢٠، ص ٢٨.

(٣). همان، پ ١٦، ص ٧.

(٤). همان، پ ١١، ص ٥٥. اين دومين بارى است كه امير لشكر شمال غرب خطر هجوم روسها را به طوايف خلع سلاح شده و مرزنشين آذربايجان يادآورى مى‌كند. و اين حكايت از آن دارد كه چه بسا اين اقدام با توجه به كامل نشدن ارتش و عدم امكان براى حضور در چنين مناطقى، كارى زودهنگام و بدون در نظر گرفتن عواقب آن براى مردم منطقه بوده است.

(٥). هروى بصير الدوله، دو سال روابط محرمانه ...، ص ٨٠.

(٦). روزنامه اتحاد، س ٢، شم ٨٥، ص ٣.

(٧). اسناد وزارت امور خارجه، ٦٣- ٥١- ١٦- ١٣٠٢.

(٨). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠٢، پ ٢٦، صص ٣٩ و ٤٠.