روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٦٤٥
شود. موافقت مقامات انگليسى براى اين موضوع جلب شده است. ٥
* تبليغات كمونيستى در انزلى
مؤيد حضور كارگزار رشت به وزارت امور خارجه اطلاع داد كه مجالس كمونيستى در انزلى علنا حكمفرماست. اخيرا جمعى بىكار به خانه امام جمعه كه مورد وثوق و توجه اهالى است مىروند و پس از تهديد او مىگويند اگر براى ما كار تهيه نشود شروع به آتش زدن و غارت خانهها خواهيم كرد. يك نفر از اين گروه هم كه مست بوده جلو امام جمعه را گرفته و به او توهين كرده است. امام جمعه براى اعتراض از شهر خارج شده، به آبكنار رفته است. عدهاى از تجار و اهالى انزلى براى بازگرداندن امام جمعه راهى آبكنار شدهاند. مؤيد حضور در پايان گفت كه با رئيس قشون ملاقات كرده و پس از شرح ماوقع وى راهى انزلى شده است. ٦ در اين زمان محمد حسين آيرم به عنوان رئيس جديد قشون مستقل شمال وارد منطقه شده بود.
يكى از مأموريتهاى او مقابله با فعاليتهاى كمونيستى بود. اين وجه از حضور او چنان پررنگ بود كه اعتراض والى گيلان نير السلطان را برانگيخت و در مورد دخالتهاى محمد حسين خان در امور غيرنظامى به تهران اعتراض كرد. ٧
* اجازه بازگشت به حسن آقا مهرى
با مجوز نخستوزير در ارديبهشت سال جارى به وزارت امور خارجه، حسن آقا مهرى از بادكوبه به رشت آمد و حدود هفت ماه در اين شهر متوقف بود تا اينكه پس از بيمارى با اجازه اداره حكومتى بار ديگر راهى بادكوبه شد. وى پس از معالجه در بازگشت به ايران با ممانعت مأموران مواجه، و بازگردانده شد. اما اينك نظر به اينكه سابقا به وى تأمين داده شده بود و با اجازه حكومت گيلان راهى بادكوبه شده بود، مقتضى است اجازه ورود او صادر شود. اين درخواست را حكومت گيلان و طوالش از اركان حرب لشكر مركز كرد. ٨ وى متهم بود كه در وقايع گيلان سوء سابقه دارد و به رفت و برگشت او به قفقاز با سوءظن سياسى نگاه مىشد.
* شكايت اقبال السلطنه از اقدامات امير لشكر شمال غرب
در ديدار خصوصىاى كه اقبال السلطنه با حاكم سابق سلماس داشت از موقعيتى كه مأموران نظامى در ماكو پديد آوردهاند شكايت، و از برخوردهاى عبد اللّه طهماسبى امير لشكر شمال غرب گلايه نمود و گفت نه تنها طهماسبى به پيشنهادهاى من پاسخ نمىدهد بلكه رفتارى مىكند كه دولت را هم رودروى من قرار دهد. در اين ديدار حاكم سابق سلماس به اقبال السلطنه پيشنهاد مىدهد خوانين ماكو را متحد كرده و متعاقبا عشاير كرد منطقه را نيز با خود همآوا نمايند.
اين گزارش را حسن خان جليلوند رئيس نظاميان ماكو محرمانه كسب كرده، به مركز فرستاد. ٩
* دستور تشكيل محكمه براى سالار اشجع
سالار اشجع كه متهم به قتل سردار ناصر است، اخيرا دستگير و در اردبيل زندانى است. از طرف بازماندگان سردار ناصر نامههايى براى انتقام خون مقتول به سران مملكتى فرستاده مىشود.
رضا خان در تلگرامى كه امروز به امير لشكر شمال غرب فرستاد به او نوشت كه پيش از حركت به سمت اردبيل دستور دهيد محكمه براى استنطاق از حسينعلى سالار اشجع تشكيل شود تا «رأى محكمه را به موقع اجرا گذاريد.» ١٠ شايد نظر رضا خان اين بود كه همزمان با رسيدن عبد اللّه طهماسبى به اردبيل حكم هم صادر شده باشد و با اجراى آن اقتدار و شوكت ارتش بيش از پيش نزد مردم جلوه كند.
* حكم قشونى شماره ١١٢
وزير جنگ امروز با صدور حكم قشونى شماره ١١٢ تعدادى از نظاميان را كه در جمعآورى سلاح طوايف شاهسون فعالانه شركت داشتند ترفيع درجه داد. در ماده يك اين حكم نيز سرهنگ محمد حسين ميرزا رئيس دايره عمليات اركان حرب كل قشون، به سمت مفتش سرى قسمتهاى سوار منصوب شد. ١١
* شرح كشتىهاى فروشى انگليس
كنسول ايران در بصره امروز مشخصات چند كشتى جنگى را كه انگليس آنها را خلع سلاح كرده و به فروش مىرساند به وزارت امور خارجه فرستاد. اين مشخصات شامل سال ساخت، اندازه عرض و طول، اندازه آبخور، سرعت، تعداد سيلندر موتور و قدرت و قيمت آن بود. وى پس از آوردن اين مشخصات نوشت كه امكان دارد انگليس با ايران وارد معامله نشود. «هرگاه مقتضى بدانيد، تا فروش نرفته امر فرماييد غيرمستقيم خريده شود.» ١٢
وزارت امور خارجه پس از دريافت گزارش آن را به وزارت جنگ و ماليه منعكس كرد. ١٣
* پاسخ حكومت خمسه به مفتش خالصجات و ارزاق
مفتش خالصجات و ارزاق ناحيه خمسه از حاكم اين ايالت درخواست كرده بود تعدادى نظامى براى خريد ما زاد گندم در اختيار او بگذارد. (ر. ك: ٥ بهمن) حاكم خمسه امروز به او نوشت كه در اختيار گذاردن نظامى فقط به دستور مركز و وزارت جنگ صورت مىگيرد. وى در ادامه با اشاره به قيمتگذارى گندم منطقه از طرف مفتش، يادآور شد كه قيمت هر روز تغيير مىكند و بعد با يادآورى روش قيمتگذارى گندم در منطقه (تشكيل اداره ارزاق در محل، تهيه مقدمات تأمين ارزاق محل) گفت كه اين تمهيدات هنوز انجام نيافته است. ١٤
* تخصيص بودجه براى حقوق معوقه نظميه
پس از اعتصاب آژانهاى ناحيه بازار در اعتراض به عقب افتادن حقوق خود (ر. ك: ٥ بهمن) امروز وزارت ماليه مبلغ ٣٠ هزار تومان به اداره نظميه تخصيص داد تا بخشى از حقوق معوقه آژانها را پرداخت كند. ١٥
* اقدامات كنسول روسيه در اصفهان براى تبليغات كمونيستى
به نوشته منابع انگليسى، م. تاردوف كنسول روسيه در اصفهان امروز يك قفقازى را به نام حميد بيك به سوى بوشهر و شيراز فرستاد. همچنين تاردوف براى گسترش تبليغات كمونيستى كميتهاى به نام «بدبختان بختيارى» تشكيل داده است. ١٦